Trực tràng là một đoạn ống tiêu hóa nằm trong vùng bụng dưới, nối giữa đại tràng sigma và ống hậu môn. Đây là một bộ phận vô cùng quan trọng, có vai trò giữ phân và tham gia vào quá trình tống xuất phân ra khỏi cơ thể. Bài viết sau đây của thạc sĩ bác sĩ CKI Ngô Tuấn Phúc, Khoa Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp chi tiết bộ phận này.
Trực tràng là phần cuối của ruột già, nối ruột già với ống hậu môn. Bộ phận này giúp lưu giữ phân trước khi bài tiết ra khỏi cơ thể. Nó có chiều dài trung bình khoảng 12–15cm. Đoạn đầu có hình dạng giống chữ xích ma, đoạn cuối giãn ra tạo thành bóng trực tràng. Khi nhìn nghiêng, có hình dạng giống dấu chấm hỏi, uốn cong theo mặt trước của xương cùng. (1)
Tìm hiểu thêm: Đại tràng là gì? Cấu tạo, vị trí nằm ở đâu và chức năng.
Vị trí của trực tràng ở nam giới và nữ giới khác nhau do có điểm khác biệt về cấu tạo cơ quan sinh dục:
Cấu tạo tương tự như ở ruột già, bao gồm 5 lớp:
Chức năng chính là thu và giữ phân cho đến khi thải ra ngoài đồng thời hấp thụ nước và chất điện giải còn sót lại. Bên cạnh đó, nó tiết ra chất nhầy để giúp phân đi qua trơn tru hơn. (2)
Khi bóng trực tràng đầy, các dây thần kinh kích hoạt tín hiệu đến não bộ. Vỏ đại não tạo cảm giác buồn đi đại tiện. Khi đó, nó sẽ vận động để đẩy phân ra ngoài bằng ống hậu môn.
Các bệnh trực tràng thường gặp như:
Đây là tình trạng viêm ở lớp niêm mạc trực tràng, có thể xảy ra trong thời gian ngắn hoặc trở thành mãn tính. Bệnh có thể khiến người bệnh đau hoặc khó chịu. Trong một số trường hợp còn gây tiết dịch nhầy hoặc chảy máu ở ruột thẳng.
Đây là tình trạng một phần hoặc toàn bộ thành ruột thẳng rơi qua cơ thắt hậu môn. Có 3 loại:
>> Xem thêm: Sa trực tràng ở trẻ em phải xử trí như thế nào cho đúng?
Đây là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều khối u xuất hiện trong lòng ruột thẳng; thường ở phía cuối ruột già. Polyp thường có hình dáng cây nấm bám vào màng nhầy bằng một đoạn “cuống”.
Polyp đại trực tràng nói chung có 2 dạng: không cuống (polyp phẳng) và có cuống, trong đó loại không cuống phổ biến hơn. Có 2 dạng polyp với mức độ nguy hiểm khác nhau:
Là tình trạng xuất hiện lỗ thủng trên thành ruột thẳng, làm chất lỏng và phân bên trong rò rỉ ra ngoài. Vi khuẩn có hại dễ xâm nhập vào khoang bụng và gây viêm phúc mạc, viêm màng bụng và hình thành abces.
Là loại ung thư khá phổ biến của đường tiêu hóa, xảy ra khi các tế bào trong lớp niêm mạc của ruột thẳng phát triển ngoài tầm kiểm soát và hình thành khối u.
Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm:
Bệnh Crohn (bệnh viêm ruột mạn tính từng vùng IBD) là bệnh tự miễn được gây ra bởi tình trạng viêm đường tiêu hóa.
Khác với các bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa khác, bệnh Crohn là bệnh viêm ruột mạn tính, gây vết loét ở ruột không liên tục. Triệu chứng của bệnh viêm ruột mạn tính từng vùng IBD bao gồm: tiêu chảy, đau bụng và suy dinh dưỡng trầm trọng do các vết loét sâu trên thành ruột.
Trĩ nội hình thành khi tĩnh mạch ở vùng hậu môn trực tràng (trên đường lược) bị sưng/phình to vì co giãn quá mức và có thể gây một số vấn đề khó chịu, ngay cả khi người bệnh không cảm thấy chúng. Trĩ nội xuất hiện ở đoạn gần cuối của ruột thẳng, người bệnh không thể sờ thấy hoặc nhìn thấy, trừ khi bị sa ra ngoài.
Trĩ nội thường khó chẩn đoán hơn trĩ ngoại vì khối trĩ nằm ẩn bên trong ruột thẳng. Ở nam giới, do cơ sàn chậu chắc nên trĩ nội ít sa ra ngoài nên người bệnh chỉ đến khám lúc có biến chứng chảy máu. Ai cũng có thể mắc bệnh trĩ nội nhưng 28 – 50 tuổi là độ tuổi phổ biến nhất.
Trĩ ngoại là bệnh trĩ xuất phát từ tĩnh mạch trĩ dưới đường lược, có thể đi kèm với trĩ nội tạo thành trĩ hỗn hợp. Những búi trĩ này có thể gây đau và chảy máu do tắc mạch và ngứa.
Abces hậu môn là tình trạng có mủ trong các mô xung quanh hậu môn hoặc ruột thẳng. Tình trạng này thường xảy ra sau khi nhiễm trùng hoặc tắc nghẽn. Phương pháp điều trị chủ yếu là cắt và dẫn lưu khoang chứa mủ.
Để chẩn đoán và phát hiện tổn thương polyp, ung thư, các tổn thương tiền ung hay các bệnh khác của ruột thẳng, ngoài việc hỏi thăm bệnh sử, thăm khám thì bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp sau đây: (3)
Để giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan ruột thẳng, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và xây dựng các thói quen lành mạnh có vai trò quan trọng, cụ thể:
Khoa Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM có những nhiệm vụ và chức năng sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bài viết đã nêu chi tiết khái niệm cấu tạo và chức năng ra sao. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến gây đau, khó chịu và các vấn đề khác ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, khi bạn gặp vấn đề liên quan đến trực tràng, hãy liên hệ với bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị sớm, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
