
Bệnh tiểu đường không chỉ ảnh hưởng đến đường huyết mà còn gây tổn thương tim và mạch máu, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch nguy hiểm như bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ… Những biến chứng này có thể tiến triển âm thầm, đặc biệt ở người bệnh có tăng huyết áp. Vậy các biến chứng tim mạch của bệnh tiểu đường gồm những gì, ai có nguy cơ mắc cao và làm thế nào để phòng ngừa hiệu quả?

Biến chứng tim mạch của bệnh tiểu đường là những tổn thương ở tim và hệ thống mạch máu liên quan đến tình trạng tăng đường huyết kéo dài và các rối loạn chuyển hóa do bệnh tiểu đường, thường xuất hiện kèm các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì. Lượng đường trong máu tăng trong thời gian dài sẽ làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, cản trở lưu thông máu đến tim, não và các cơ quan khác. Xơ vữa động mạch và suy tim là các bệnh tim mạch thường gặp ở người bệnh tiểu đường.
Nghiên cứu đăng trên chuyên san BMJ Open Diabetes Research & Care, thực hiện năm 2022 trên 2 nhóm dân số tại Hong Kong và Ngân hàng Sinh học Anh (UK Biobank – kho dữ liệu y sinh quy mô lớn phục vụ nghiên cứu khoa học) cho thấy: người bệnh tiểu đường type 2 kiểm soát chỉ số HbA1c kém (8% – 8,9% và ≥ 9%) có nguy cơ tử vong do biến chứng tim mạch tương đương, thậm chí cao hơn so với người bệnh tim mạch. (1)
Người bệnh tiểu đường có các yếu tố sau thường có nguy cơ xuất hiện biến chứng tim mạch cao hơn:

Các biến chứng tim mạch là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong ở người bệnh tiểu đường. Một số biến chứng thường gặp gồm: (2)
Đường huyết cao làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy tích tụ mảng xơ vữa và khiến động mạch vành bị thu hẹp, làm giảm lượng máu và oxy đến cơ tim, gây các cơn đau thắt ngực. Nếu mạch máu bị tắc nghẽn đột ngột, có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim.
>> Tìm hiểu thêm: Tiểu đường gây nhồi máu cơ tim và cách nhận biết sớm
Tỷ lệ người bệnh tiểu đường bị suy tim cao hơn ít nhất gấp đôi so với người không mắc bệnh, đây cũng là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong. Bệnh có thể xuất hiện kể cả khi người bệnh chưa được chẩn đoán mắc bệnh động mạch vành. Đường huyết cao kéo dài, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa… có thể góp phần thay đổi cấu trúc và suy giảm chức năng tim, giảm hiệu quả bơm máu của tim. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như khó thở khi vận động hoặc khi nằm, mệt mỏi, phù do ứ dịch…
Người bệnh tiểu đường có nguy cơ cao rối loạn nhịp tim do tổn thương hệ thống dẫn truyền và các dây thần kinh tự chủ điều hòa nhịp tim, huyết áp. Bệnh thần kinh tự chủ tim do tiểu đường (cardiovascular autonomic neuropathy – CAN) có thể khiến nhịp tim lúc nghỉ tăng bất thường, hạ huyết áp khi đứng lên, gây chóng mặt hoặc ngất, thậm chí tăng nguy cơ suy tim và đột tử do tim.
Người bệnh tiểu đường có nguy cơ đột quỵ cao gấp đôi so với người không mắc bệnh, do tình trạng xơ vữa động mạch đi kèm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc béo phì. Khi mạch máu não bị tắc nghẽn, một phần não không được cung cấp đủ máu và oxy, gây đột quỵ thiếu máu não. Nếu mạch máu bị vỡ, người bệnh có thể đột quỵ xuất huyết não. Người bệnh có thể liệt, rối loạn ngôn ngữ, giảm khả năng vận động hoặc tử vong.
Các biến chứng tim mạch của bệnh tiểu đường có thể tiến triển âm thầm, chưa gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, người bệnh cần tầm soát tim mạch định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời chú ý những dấu hiệu bất thường để khám sớm, như:
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ nhồi máu cơ tim, đột quỵ…, người bệnh cần được cấp cứu ngay:

Tầm soát và đánh giá biến chứng tim mạch của bệnh tiểu đường cần dựa vào tuổi, thời gian mắc bệnh, triệu chứng và các bệnh lý đi kèm của từng người bệnh. Bác sĩ có thể chỉ định người bệnh thực hiện một số chẩn đoán, xét nghiệm như:
Lưu ý: Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) không khuyến cáo sàng lọc thường quy bệnh động mạch vành với người bệnh tiểu đường chưa có triệu chứng tim mạch.
Để phòng tránh và kiểm soát nguy cơ biến chứng tim mạch của bệnh tiểu đường cần kết hợp nhiều biện pháp, đặc biệt với người đã có bệnh nền tim mạch hoặc các yếu tố nguy cơ. Cụ thể, người bệnh cần:

Người bệnh tiểu đường nên tái khám định kỳ, kiểm tra các chỉ số đường huyết và chủ động tầm soát biến chứng để can thiệp kịp thời. Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, được trang bị hệ thống máy móc xét nghiệm và tầm soát hiện đại, phục vụ quá trình khám, chẩn đoán và theo dõi bệnh hiệu quả, an toàn. Đặc biệt, khoa có riêng Phòng khám Bàn chân đái tháo đường, cung cấp dịch vụ chăm sóc bàn chân, tầm soát và điều trị các tổn thương, biến chứng như loét, nhiễm trùng… Phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách sẽ giúp khách hàng hạn chế biến chứng tiến triển nặng, giảm nguy cơ cắt cụt chi và bảo vệ khả năng vận động lâu dài.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Các biến chứng tim mạch của bệnh tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, suy tim và đột quỵ. Tuy nhiên, người bệnh có thể giảm thiểu nguy cơ này bằng cách kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, mỡ máu, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên và dùng thuốc theo chỉ định, đồng thời cần tái khám định kỳ và tầm soát biến chứng theo hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện sớm những bất thường và can thiệp kịp thời.