Xét nghiệm viêm khớp dạng thấp là hoạt động cần thiết trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý tự miễn này. Vậy chỉ số xét nghiệm có ý nghĩa gì, đâu là cách xem chỉ số đúng?
Xét nghiệm viêm khớp dạng thấp đóng vai trò đặc biệt quan trọng, cụ thể:
Phát hiện sớm sự tồn tại của yếu tố viêm và kháng thể đặc hiệu trong viêm khớp dạng thấp.
Xác định vị trí, phạm vi, mức độ tổn thương xương khớp
Chẩn đoán phân biệt với bệnh lý xương khớp hoặc viêm nhiễm khác.
Từ những thông tin trên, bác sĩ sẽ đưa ra kết quả chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp (Rheumatoid Arthritis – RA), từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, đảm bảo tính hiệu quả, an toàn cho người bệnh. Ngoài ra, xét nghiệm này còn hỗ trợ bác sĩ theo dõi mức độ đáp ứng điều trị và tốc độ phục hồi của người bệnh, từ đó điều chỉnh kế hoạch điều trị nếu cần thiết.
Viêm khớp dạng thấp xét nghiệm gì? Hiện nay, có rất nhiều loại xét nghiệm giúp đánh giá tình trạng viêm khớp dạng thấp. Dưới đây là một số phân loại phổ biến, thường được bác sĩ chỉ định thực hiện trong chẩn đoán viêm khớp dạng thấp: (1)
Yếu tố dạng thấp (RF) là các protein mà hệ miễn dịch sản sinh khi tấn công bất thường các mô khỏe mạnh. Hơn một nửa các trường hợp mắc viêm khớp dạng thấp được phát hiện nồng độ RF trong máu cao. Tuy nhiên, xét nghiệm này không thể kết luận chính xác một người bị viêm khớp dạng thấp, bởi cứ khoảng 20 người khỏe mạnh thì có 1 người dương tính khi xét nghiệm yếu tố dạng thấp.
Xét nghiệm Anti – CCP cũng là tự kháng thể bất thường được sản xuất bởi hệ miễn dịch. Khi mắc viêm khớp dạng thấp, xét nghiệm máu thường sẽ cho ra kết quả dương tính với anti – CCP. Tuy nhiên, không phải người viêm khớp dạng thấp nào cũng tồn tại kháng thể này trong máu. Nghiên cứu ghi nhận một phần ba trường hợp viêm khớp dạng thấp không phát hiện thấy kháng thể anti CCP.
Tốc độ lắng hồng cầu là thời gian cần thiết để các tế bào hồng cầu trong máu lắng xuống đáy ống nghiệm. Nếu tốc độ lắng diễn ra nhanh hơn bình thường thì có thể cơ thể bạn đang có phản ứng viêm. Xét nghiệm này giúp bác sĩ sàng lọc các tình trạng liên quan đến bệnh tự miễn, nhiễm trùng, một số loại ung thư và đặc biệt là viêm khớp.
Đây cũng là một xét nghiệm quan trọng trong việc đánh giá mức độ viêm. Protein C phản ứng (C-reactive protein) là một loại protein được sản xuất tại gan, sau đó giải phóng vào máu để đáp ứng tình trạng viêm khi cơ thể tổn thương viêm hoặc bị virus, vi khuẩn, chất độc hại tấn công. Vì vậy, trường hợp nồng độ CRP tăng từ trung bình đến cao có thể là dấu hiệu của viêm nhiễm, bao gồm viêm khớp dạng thấp.
Công thức máu toàn phần giúp xác định số lượng hồng cầu, số lượng bạch cầu, số lượng tiểu cầu, hemoglobin, hematocrit cùng các chỉ số liên quan khác. Phương pháp xét nghiệm viêm khớp dạng thấp này thường được chỉ định trong chẩn đoán phân biệt viêm khớp dạng thấp với các tình trạng sức khỏe khác.
Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thường được sử dụng gồm: (2)
Chụp X – quang: Đánh giá bất thường cấu trúc khớp, phá hủy khớp và dính khớp do viêm khớp dạng thấp. Phương pháp này thường được chỉ định trong chẩn đoán, theo dõi tiến triển của bệnh lý hoặc loại trừ nguyên nhân gây đau khớp khác.
Chụp MRI: Hiệu quả chẩn đoán hiện tượng phá hủy khớp ở giai đoạn đầu tốt hơn so với chụp X-quang. Ngoài ra, chụp MRI còn giúp phát hiện tràn dịch khớp, viêm màng hoạt dịch và các tổn thương mô mềm liên quan đến viêm khớp dạng thấp.
Siêu âm: Sử dụng sóng siêu âm để tạo ra hình ảnh bên trong khớp, giúp bác sĩ quan sát các bất thường về xương, sụn, dịch khớp, màng hoạt dịch… gợi ý bệnh viêm khớp dạng thấp. Phương pháp này cũng được bác sĩ chỉ định trong chẩn đoán giai đoạn sớm của viêm khớp dạng thấp.
Để đảm bảo kết quả chính xác khi xét nghiệm viêm khớp dạng thấp, người bệnh cần tuân thủ quy trình dưới đây:
Chuẩn bị:
Người bệnh không cần nhịn ăn trước khi thực hiện các xét nghiệm.
Tạm ngưng sử dụng một số loại thuốc nhất định theo hướng dẫn của bác sĩ.
Mặc trang phục rộng rãi, thoải mái, dễ di chuyển.
Kiểm tra các chỉ số cần thiết như huyết áp, nhịp tim, nhiệt độ…
Thực hiện:
Xét nghiệm máu: Điều dưỡng sẽ tiến hành sát trùng vị trí lấy máu, đưa kim tiêm – dụng cụ chuyên dụng vào tĩnh mạch ở khuỷu tay, cổ tay, bắp tay hoặc một số vị trí khác trên cánh tay để lấy lượng máu vừa đủ. Sau đó, nhân viên y tế sẽ sát trùng lại vết kim và dán băng y tế lên vị trí lấy máu để tránh chảy máu, nhiễm trùng.
Chẩn đoán hình ảnh: Người bệnh được hướng dẫn vào phòng chụp X – quang, CT, MRI hoặc siêu âm theo chỉ định trước đó. Sau đó, người bệnh cần làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế về vị trí, tư thế, cách nhịn thở (nếu cần)… Các thiết bị hiện đại sẽ ghi lại hình ảnh cấu trúc bên trong cơ thể, bao gồm xương khớp và các mô mềm xung quanh. Cuối cùng, người bệnh được hướng dẫn nghỉ ngơi, đợi kết quả từ bác sĩ.
Thông thường, xét nghiệm hình ảnh sẽ có kết quả trong ngày, tuy nhiên, xét nghiệm máu có thể mất nhiều thời gian hơn. Sau khi có kết quả, bác sĩ sẽ phân tích, trao đổi với người bệnh về tình trạng sức khỏe và kế hoạch điều trị phù hợp.
Trước khi xét nghiệm viêm khớp dạng thấp, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh tạm ngưng sử dụng một số loại thuốc
Dưới đây là cách đọc kết quả một số chỉ số xét nghiệm trong viêm khớp dạng thấp: (3)
Yếu tố dạng thấp: Phạm vi bình thường của yếu tố dạng thấp là 0 – 20 IU/ml. Tuy nhiên, kết quả trên 20 IU/ml vẫn chưa đủ để chắc chắn một người bị viêm khớp dạng thấp mà chỉ bổ trợ cho kết quả chẩn đoán cuối cùng.
Xét nghiệm kháng thể Anti – CCP: Mức anti – CCP ở người bình thường là dưới 20 đơn vị hay dưới 20 IU/ml. Trên 20 IU/ml có thể gợi ý khả năng mắc viêm khớp dạng thấp nhưng không phải trường hợp nào cũng như vậy. Mức kháng thể càng cao nguy cơ mắc viêm khớp dạng thấp càng tăng, mức độ đặc hiệu của xét nghiệm này với viêm khớp dạng thấp có thể lên đến 97%.
Tốc độ lắng hồng cầu: Được tính bằng cách đo tốc độ lắng của hồng cầu tại ống nghiệm trong vòng một giờ. Nam giới khỏe mạnh thường dao động khoảng 0 – 15 mm/giờ hoặc 0 – 20 mm/giờ; nữ giới dao động khoảng 0 – 20 mm/giờ hoặc 0 – 30 mm/giờ tùy thuộc vào độ tuổi.
Protein phản ứng C (C-reactive protein): Là phép đo tình trạng viêm, không đặc hiệu của viêm khớp dạng thấp. Thông thường, người khỏe mạnh sẽ có mức protein phản ứng C dưới 5,0 mg/L. Tuy nhiên, chỉ số này còn bị ảnh hưởng bởi các tình trạng sức khỏe khác như béo phì và bệnh lý viêm nhiễm khác.
Công thức máu toàn phần: Xác định số lượng tế bào hồng cầu và bạch cầu, dưới đây là một chỉ số trong xét nghiệm công thức máu toàn phần ở người bình thường:
Số lượng bạch cầu (WBC): 4,000 – 11,000 tế bào trong một microlit máu.
Số lượng hồng cầu (RBC): Nam giới khoảng 4,7 – 6,1 triệu tế bào trên một microlit máu, nữ giới khoảng 4,2 – 5,4 triệu tế bào trên một microlit máu.
Hemoglobin: Nam giới khoảng 14 – 18 g/dl, nữ giới khoảng 12 – 16 g/dl.
Hematocrit: Nam giới khoảng 40 – 54%, nữ giới khoảng 36 – 48%.
Số lượng tiểu cầu: 150.000 – 400.000 tế bào trong mỗi microlit máu.
Chẩn đoán hình ảnh: hiện tượng phá hủy khớp, biến dạng khớp, hẹp khe khớp, tràn dịch, viêm màng hoạt dịch… cùng những yếu tố khác có thể gợi ý bệnh viêm khớp dạng thấp.
Khi nhận được kết quả xét nghiệm chỉ số viêm khớp dạng thấp, bác sĩ sẽ trao đổi chi tiết và cụ thể với người bệnh trong quá trình thăm khám.
Lưu ý: Cách đọc chỉ số xét nghiệm trên mang tính chất tham khảo, không chính xác hoàn toàn trong mọi trường hợp. Người bệnh cần tham vấn trực tiếp bác sĩ chuyên khoa để được hướng dẫn thêm.
Người dân cần thực hiện xét nghiệm viêm khớp dạng thấp khi:
Đau khớp
Cứng khớp
Nóng đỏ vùng da quanh khớp bị tổn thương
Xuất hiện hạt thấp khớp dưới da
Phát ban
Triệu chứng thiếu máu: da nhợt nhạt, choáng váng, khô môi…
Mệt mỏi
Sốt
Tiền sử gia đình mắc bệnh viêm khớp dạng thấp
Đang điều trị các bệnh lý viêm, nhiễm
Sinh hoạt, làm việc trong môi trường ô nhiễm, độc hại
Thường xuyên hút thuốc, uống rượu
Thừa cân, béo phì
Trường hợp nghi ngờ mắc viêm khớp dạng thấp hoặc cần chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý khác, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh thực hiện xét nghiệm này.
Dưới đây là một số lưu ý cho người bệnh khi làm xét nghiệm:
Trước khi thực hiện, cần thông báo với bác sĩ: các loại thuốc đang dùng, tiền sử dị ứng thuốc cản quang, mắc chứng sợ không gian kín hoặc hẹp…
Tuân thủ hướng dẫn nhịn ăn uống, yêu cầu trang phục, thời gian thực hiện… từ bác sĩ.
Nên đăng ký trước, thăm khám vào buổi sáng để tránh trường hợp đợi lâu.
Chi phí xét nghiệm có thể chênh lệch dựa trên nhiều yếu tố như thời gian, địa điểm thực hiện; chất lượng máy móc, kỹ thuật; chuyên môn bác sĩ; dịch vụ đi kèm… Để biết chính xác mức phí cho mỗi lần xét nghiệm, người dân nên liên hệ trực tiếp với cơ sở y tế qua thông tin trên website, fanpage để được tư vấn nhanh chóng.
Tương tự các loại xét nghiệm khác, việc này cần đảm bảo độ chính xác cao để hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Vì vậy người bệnh nên ưu tiên thực hiện xét nghiệm tại các đơn vị y tế uy tín như Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
Đơn vị hội tụ các chuyên gia, bác sĩ chuyên môn cao, dày dặn kinh nghiệm thực tiễn khám chữa nhiều bệnh lý cơ xương khớp, trong đó có viêm khớp dạng thấp. Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở vật chất, máy móc, trang thiết bị y tế tại đây cũng được chú trọng đầu tư khang trang, hiện đại, đáp ứng mọi nhu cầu thăm khám và điều trị bệnh.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là thông tin liên quan đến xét nghiệm viêm khớp dạng thấp. Đây là phương pháp chẩn đoán cần thiết, thời gian thực hiện nhanh, kết quả chính xác. Vì vậy, người bệnh có thể yên tâm thực hiện khi được bác sĩ chuyên khoa chỉ định xét nghiệm chẩn đoán viêm khớp dạng thấp.
