Xét nghiệm Anti-CCP trong chẩn đoán viêm khớp dạng thấp là gì?

Xét nghiệm Anti-CCP đo nồng độ kháng thể CCP (peptide citrullinated vòng) trong máu. Các kháng thể này còn được gọi là kháng thể Anti-CCP. Vậy ý nghĩa xét nghiệm này trong chẩn đoán viêm khớp dạng thấp (rheumatoid arthritis – RA) như thế nào?

Xét nghiệm Anti-CCP là gì?

Xét nghiệm Anti-CCP là xét nghiệm tìm kiếm kháng thể CCP (peptide citrullinated vòng) trong máu. Kháng thể CCP (kháng thể Anti-CCP) là một loại kháng thể được gọi là tự kháng thể. Kháng thể và tự kháng thể là các protein do hệ thống miễn dịch tạo ra:

• Kháng thể bảo vệ một người khỏi bệnh tật thông qua cách chống lại các chất lạ như vi khuẩn và virus.

• Các tự kháng thể như kháng thể CCP là những protein khác thường, thay vì bảo vệ cơ thể chúng lại vô tình tấn công các tế bào mạnh khỏe của cơ thể.

  

Kháng thể CCP nhắm vào các mô mạnh khỏe trong khớp. Khớp là nơi hai xương gặp nhau trong cơ thể, ví dụ như cổ tay, khuỷu tay, đầu gối. Nếu phát hiện kháng thể CCP trong máu, đó có thể là dấu hiệu gợi ý chứng viêm khớp dạng thấp. Viêm khớp dạng thấp thường là bệnh tự miễn, tiến triển nghiêm trọng hơn theo thời gian, gây đau, cứng, sưng khớp và làm mất chức năng khớp.

Kháng thể CCP được tìm thấy ở hầu hết những người bị viêm khớp dạng thấp. Độ nhạy của anti CCP trong viêm khớp dạng thấp khoảng 40-80% và độ đặc hiệu cao khoảng 90%.

Vai trò của xét nghiệm Anti-CCP trong chẩn đoán viêm khớp dạng thấp

Xét nghiệm máu Anti-CCP được thực hiện để giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp. Xét nghiệm này thường được thực hiện cùng lúc với xét nghiệm yếu tố dạng thấp (RF). Yếu tố dạng thấp là một dạng tự kháng thể khác. Xét nghiệm RF từng là xét nghiệm chính để giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp. Thế nhưng, yếu tố RF có thể được tìm thấy ở những người bị các bệnh tự miễn khác hoặc ở một số người bình thường. Khoảng 30% người bệnh viêm khớp dạng thấp có xét nghiệm RF âm tính. Do đó việc thực hiện cả hai xét nghiệm giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác hơn so với việc chỉ dùng kết quả của xét nghiệm RF.

Khi nào cần thực hiện xét nghiệm Anti-CCP?

Bác sĩ có thể chỉ định cho một người thực hiện xét nghiệm máu Anti-CCP trong các trường hợp như:

1. Có triệu chứng gợi ý viêm khớp dạng thấp

Một người có thể được bác sĩ chỉ định làm xét nghiệm máu Anti-CCP nếu gặp các triệu chứng gợi ý của viêm khớp dạng thấp, ví dụ như: đau khớp, sưng khớp, cứng khớp (đặc biệt là vào buổi sáng), sốt nhẹ, mệt mỏi…

2. Thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao

Người có tiền sử gia đình bị viêm khớp dạng thấp hoặc những bệnh tự miễn khác là nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị viêm khớp dạng thấp. Nhóm đối tượng này có thể được bác sĩ chỉ định thực hiện xét nghiệm trong trường hợp cần thiết.

3. Trường hợp khác

• Bác sĩ có thể chỉ định làm xét nghiệm khi xét nghiệm máu khác (trong việc chẩn đoán viêm khớp dạng thấp) cho kết quả dương tính. Đơn cử như kết quả xét nghiệm yếu tố dạng thấp (RF) dương tính nhưng chưa đủ tiêu chuẩn để bác sĩ xác nhận chẩn đoán; ở trường hợp này có thể cần thực hiện xét nghiệm máu Anti-CCP để chẩn đoán chính xác hơn.

• Bác sĩ cũng có thể chỉ định cho người bệnh làm xét nghiệm để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh, theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị…

Quy trình thực hiện xét nghiệm Anti-CCP

Việc thực hiện xét nghiệm máu Anti-CCP có thể bao gồm các bước cơ bản sau (chỉ mang tính chất tham khảo):

• Thông báo cho bác sĩ biết về tất cả những loại thuốc, vitamin, thực phẩm chức năng đang sử dụng trước khi làm xét nghiệm, do có thể cần ngưng dùng một số chất trong 8 giờ trước khi làm xét nghiệm. Người bệnh không cần nhịn ăn hoặc chuẩn bị điều gì đặc biệt trước khi làm xét nghiệm.

• Điều dưỡng lấy mẫu máu từ tĩnh mạch ở cánh tay bằng một cây kim nhỏ. Sau khi kim được đưa vào, một lượng nhỏ máu được thu thập đựng trong ống nghiệm hoặc lọ chứa mẫu máu chuyên dụng. Khi đâm kim vào, rút kim ra có thể dẫn đến cảm giác hơi nhói. Việc lấy mẫu máu thường diễn ra nhanh chóng.

• Mẫu máu được kỹ thuật viên phân tích trong phòng thí nghiệm. Kết quả xét nghiệm có thể góp phần giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp, đánh giá tình trạng tiến triển của bệnh…

Ý nghĩa của kết quả xét nghiệm Anti-CCP

Nếu kết quả xét nghiệm dương tính, điều đó có nghĩa là kháng thể này đã được tìm thấy trong máu. Kết quả âm tính tức là không tìm thấy kháng thể CCP.

Nếu một người có các triệu chứng gợi ý viêm khớp dạng thấp và kết quả xét nghiệm cho thấy:

• Kháng thể CCP dương tính tức là có thể bị viêm khớp dạng thấp vì độ đặc hiệu của anti CCP rất cao.

• Kháng thể CCP âm tính nếu người bệnh có những triệu chứng gợi ý của viêm khớp dạng thấp, bác sĩ vẫn có thể chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp, điều này phụ thuộc vào triệu chứng lâm sàng của người bệnh. Tuy nhiên bác sĩ cần cẩn trọng hơn trong chẩn đoán, nên hỏi kĩ bệnh sử và thăm khám lâm sàng cẩn thận, cũng như làm thêm các xét nghiệm cận lâm sàng khác để loại trừ các bệnh lý khác có triệu chứng sưng đau khớp.

Kháng thể CCP đôi khi có thể được tìm thấy ở những bệnh lý khác như: bệnh lao hoạt động (TB), các rối loạn miễn dịch khác (như hội chứng Sjogren, lupus…), sarcoidosis…

Để hiểu kết quả xét nghiệm kháng thể CCP, bác sĩ thường xem xét các triệu chứng, tiền sử bệnh, kết quả khám sức khỏe và kết quả của những xét nghiệm khác.

Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm Anti-CCP

Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm máu Anti-CCP, gồm:

• Dùng biotin liều cao trước khi làm xét nghiệm có thể cho kết quả âm tính giả. Các chuyên gia khuyến nghị nên đợi tối thiểu 8 giờ sau khi tiêu thụ 5 – 10 miligam biotin trước khi làm xét nghiệm máu. Một người thường chỉ có thể tiêu thụ lượng biotin này nếu có dùng thực phẩm bổ sung.

• Xét nghiệm có thể cho ra kết quả âm tính dù người bệnh bị viêm khớp dạng thấp. Trường hợp này có thể xảy ra ở giai đoạn đầu của bệnh; khi kết quả xét nghiệm ít chính xác hơn và nồng độ Anti-CCP trong máu thấp hơn. Bệnh viêm khớp dạng thấp càng tiến triển thì kết quả xét nghiệm càng chính xác.

Ưu điểm và hạn chế của xét nghiệm Anti-CCP

Nhìn chung, xét nghiệm này có một số ưu điểm và hạn chế so với các phương pháp xét nghiệm viêm khớp dạng thấp khác như:

• Ưu điểm:
  • Có độ đặc hiệu cao trong chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp. Một số chuyên gia cho rằng, kết quả xét nghiệm máu Anti-CCP có độ chính xác cao hơn xét nghiệm yếu tố dạng thấp.
  • Kỹ thuật xét nghiệm đơn giản và không đòi hỏi sự chuẩn bị đặc biệt, cầu kỳ.
  • Xét nghiệm máu Anti-CCP được ứng dụng khá phổ biến trong chẩn đoán viêm khớp dạng thấp, nhiều cơ sở y tế uy tín có thể thực hiện được.
  • Chi phí thường không quá đắt, phù hợp với khả năng tài chính của nhiều người bệnh.
• Hạn chế:
  • Kết quả dương tính có thể chỉ ra một người mắc viêm khớp dạng thấp nhưng không chỉ đặc hiệu cho bệnh lý này. Anti-CCP vẫn có thể xuất hiện ở các bệnh lý khác. Thế nên, chỉ riêng kết quả xét nghiệm máu Anti-CCP dương tính có thể không giúp bác sĩ chẩn đoán, xác định được bệnh viêm khớp dạng thấp.
  • Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến tính chính xác của kết quả xét nghiệm.

Các xét nghiệm liên quan khác trong chẩn đoán viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp có thể khó chẩn đoán, đặc biệt là trong giai đoạn đầu của bệnh. Bên cạnh xét nghiệm máu Anti-CCP và xét nghiệm RF, bác sĩ có thể chỉ định cho người bệnh thực hiện một hoặc nhiều xét nghiệm khác. Những xét nghiệm này có thể bao gồm chụp X-quang khớp và các xét nghiệm máu như: tốc độ lắng hồng cầu (ESR), protein phản ứng C, phân tích dịch hoạt dịch, kháng thể kháng nhân… Những xét nghiệm máu này có thể cho thấy tình trạng viêm trong máu gia tăng, đây có thể là dấu hiệu gợi ý một tình trạng bệnh lý gây viêm. Viêm có thể là triệu chứng của viêm khớp dạng thấp.

Chi phí xét nghiệm Anti-CCP là bao nhiêu?

Anti-CCP xét nghiệm​ bao nhiêu tiền là băn khoăn của nhiều người. Chi phí xét nghiệm giữa các cơ sở y tế là không giống nhau, mức chênh lệch phụ thuộc vào các yếu tố như: trang thiết bị, máy móc xét nghiệm; trình độ của đội ngũ bác sĩ, kỹ thuật viên; tiện ích y tế kèm theo… Người bệnh nên liên hệ với cơ sở y tế để được tư vấn chính xác về chi phí xét nghiệm ngay tại thời điểm có nhu cầu.

Kết quả xét nghiệm Anti-CCP có ích trong việc giúp bác sĩ chẩn đoán viêm khớp dạng thấp. Người bệnh có dấu hiệu gợi ý viêm khớp dạng thấp nên đến cơ sở y tế thăm khám, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm máu Anti-CCP cùng các kỹ thuật cận lâm sàng khác, đưa ra chẩn đoán và lập phác đồ chữa trị phù hợp.