Viêm ruột thừa cấp xảy ra không phổ biến ở trẻ em, tuy nhiên có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng nếu trẻ không được điều trị kịp thời. Vậy viêm ruột thừa cấp ở trẻ em thường biểu hiện ra sao? Điều trị viêm ruột thừa cấp ở trẻ như thế nào?
Viêm ruột thừa cấp ở trẻ em là tình trạng ruột thừa bị tắc nghẽn hoặc nhiễm khuẩn. Tình trạng này thường gặp hơn ở người lớn, tuy nhiên vẫn có thể xảy ra ở trẻ nhỏ với tỷ lệ 1-2 trẻ/10.000 trẻ.
Viêm ruột thừa cấp gây ra cơn đau dữ dội tại bụng dưới bên phải, nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này sẽ nhanh chóng chuyển biến nặng chỉ trong vòng vài giờ, gây ra các biến chứng nguy hiểm như vỡ, viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết, thậm chí gây tử vong. Vì vậy, trẻ em được chẩn đoán viêm ruột thừa cấp cần được điều trị ngay, nhằm hạn chế tối đa biến chứng.
Nguyên nhân chính gây viêm ruột thừa cấp ở trẻ là do ruột thừa bị tắc nghẽn. Khi đó, áp lực bên trong ruột tăng lên, gây ứ trệ tuần hoàn, dẫn đến viêm và tổn thương niêm mạc ruột. Tắc nghẽn ruột có thể xảy ra do: (1)
Đôi khi tình trạng viêm ruột thừa cấp ở trẻ có thể xảy ra mà không rõ nguyên nhân. (3)
Đau bụng dưới bên phải là một trong những dấu hiệu thường thấy nhất khi trẻ bị viêm ruột thừa cấp. Trẻ thường bị đau quanh rốn, sau đó lan đến phía dưới bên phải, cơn đau ngày càng trở nên dữ dội hơn.
Các triệu chứng viêm ruột thừa cấp phổ biến thường gặp ở trẻ như:
Một số dấu hiệu khác có thể gặp khó thở, đau khi di chuyển, bụng căng cứng, sờ thấy khối u, mệt mỏi, biếng ăn. Tuy nhiên trong một số trường hợp, trẻ bị viêm ruột thừa cấp không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng, nhất là ở nhóm trẻ sơ sinh và trẻ mới biết chưa biết biểu đạt bằng lời nói. Các triệu chứng thường xuất hiện trong thời gian ngắn và không liên tục, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn hơn.
Chẩn đoán viêm ruột thừa cấp và xử trí kịp thời, đúng cách giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Các phương pháp chẩn đoán bệnh viêm ruột thừa cấp ở trẻ nhỏ bao gồm chẩn đoán lâm sàng và thực hiện các chỉ định cận lâm sàng (xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh,…).
Bên cạnh việc thăm khám và khai thác tiền sử bệnh, một số yếu tố khác giúp bác sĩ chẩn đoán trẻ bị viêm ruột thừa cấp như: Điểm McBurney (trẻ bị đau ở ¼ bụng dưới bên phải, ⅔ khoảng cách từ rốn đến gai chậu trước trên bên phải), dấu hiệu cơ thắt lưng chậu, dấu hiệu cơ bịt và dấu hiệu Rovsing. (4)
Các chỉ định cận lâm sàng cần thực hiện có thể bao gồm:
Viêm ruột thừa cấp ở trẻ là tình trạng khẩn cấp cần phải được điều trị ngay để ngăn ngừa biến chứng. Trong đó phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa cho trẻ là phương pháp điều trị phổ biến và mang lại hiệu quả tối ưu.
Phẫu thuật nội soi là phương pháp xâm lấn tối thiểu, được áp dụng phổ biến trong điều trị viêm ruột thừa cấp ở trẻ em với nhiều ưu điểm: khả năng phục hồi nhanh, hiệu quả tối ưu, hạn chế biến chứng và rút ngắn thời gian nằm viện. Khi mổ nội soi, bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ ở bụng dưới bên phải, đặt ống nội soi và cắt bỏ ruột thừa.
Phẫu thuật hở cắt bỏ ruột thừa được chỉ định trong các trường hợp phức tạp. Bác sĩ sẽ thực hiện đường mổ lớn ở bụng dưới bên phải. Với phương pháp này, trẻ có thời gian phục hồi lâu hơn mổ nội soi và có thể để lại sẹo sau mổ.
Một số loại thuốc kháng sinh tiêm tĩnh mạch có thể được sử dụng như một liệu pháp đầu tiên trong điều trị viêm ruột thừa cấp không biến chứng ở trẻ. Tuy nhiên, 40% bệnh nhân được điều trị bằng kháng sinh vẫn phải cắt ruột thừa trong vòng một năm. Một số loại thuốc được chỉ định như thuốc opioid, thuốc chống viêm không steroid, acetaminophen.
Việc chăm sóc trẻ đúng cách sau mổ ruột thừa cấp giúp ngăn ngừa các biến chứng như chảy máu vết mổ, nhiễm trùng, tắc ruột,… Nguyên tắc khi chăm sóc trẻ sau mổ bao gồm:
Viêm ruột thừa cấp ở trẻ nếu không được điều trị kịp thời có thể khiến ruột thừa bị vỡ, làm lây lan vi khuẩn khắp ổ bụng, dẫn đến các tình trạng như hình thành áp xe, vỡ ruột, tắc ruột, viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết, nguy cơ đe dọa tính mạng cao. Biến chứng viêm ruột thừa cấp ở trẻ em có thể xảy ra do bố mẹ phát hiện trễ, chủ quan không đưa trẻ đi khám hoặc tự ý cho trẻ uống thuốc mà không có chỉ định. (5)
Trong một số trường hợp, trẻ có thể gặp phải các biến chứng do bác sĩ chẩn đoán sai, nhầm lẫn viêm ruột thừa cấp với các bệnh phổ biến khác có dấu hiệu tương tự như viêm dạ dày cấp, táo bón, ban xuất huyết Henoch-Schönlein, lồng ruột, viêm phổi thùy dưới, túi thừa Meckel, viêm hạch mạc treo, nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc viêm bể thận.
Việc chẩn đoán sai khiến bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Vì vậy, khi trẻ có dấu hiệu viêm ruột thừa, bố mẹ cần đưa trẻ đến thăm khám tại những cơ sở y tế uy tín, có đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm để xử trí kịp thời.
Hiện tại chưa có biện pháp cụ thể để phòng ngừa viêm ruột thừa cấp ở trẻ em. Tuy nhiên, bố mẹ có thể giúp hệ tiêu hóa của trẻ khỏe mạnh hơn bằng việc xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, bổ sung nhiều chất xơ và các lợi khuẩn đường ruột. Trong đó, quan trọng nhất là nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện khi có nghi ngờ viêm ruột thừa cấp.
Viêm ruột thừa cấp thường gặp nhất ở trẻ sau 10 tuổi, hầu như không phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 4 tuổi. Ở trẻ 5-9 tuổi, viêm ruột thừa có thể là một trong những nguyên nhân gây đau bụng ở trẻ.
Có. Viêm ruột thừa cấp ở trẻ là tình trạng nguy hiểm cần nhập viện điều trị.
Thông thường, viêm ruột thừa cấp khiến trẻ bị sốt nhẹ, tuy nhiên nếu trẻ sốt cao đến 40°C có thể là dấu hiệu cho thấy ruột thừa bị vỡ. 17-32% các ca vỡ ruột thừa có khả năng dẫn đến nhiễm trùng huyết. Thời gian phát hiện và điều trị càng trễ, càng làm tăng khả năng biến chứng và tử vong do vỡ ruột thừa ở trẻ.
Hầu hết trẻ bị viêm ruột thừa cấp cần mổ để loại bỏ ruột thừa bị viêm. Trong một số trường hợp trẻ bị viêm ruột thừa không biến chứng có thể được điều trị bằng thuốc, tuy nhiên 40% các trường hợp này vẫn cần phải mổ trong vòng 1 năm.
Trẻ xuất hiện cơn đau dữ dội nghi ngờ viêm ruột thừa cần được đưa đến bệnh viện để được thăm khám và điều trị ngay.
Đối với những trẻ đã phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa, cần tái khám theo đúng chỉ định (thường là 2-4 tuần) hoặc đưa trẻ đến bệnh viện ngay trong các trường hợp:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viêm ruột thừa cấp ở trẻ em là tình trạng không thường gặp, tuy nhiên có thể gây ra những ảnh hưởng nguy hiểm và nguy cơ tử vong cao nếu trẻ không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa là phương pháp an toàn và tối ưu thường được áp dụng trong điều trị cho trẻ nhỏ. Trẻ phục hồi tốt sau mổ có thể được về nhà ngay trong ngày hoặc vào ngày hôm sau.
