Viêm gan B có phải uống thuốc suốt đời không là câu hỏi khiến nhiều người bệnh lo lắng ngay từ khi cầm trên tay kết quả xét nghiệm. Không ít người e ngại việc phải dùng thuốc lâu dài sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Không phải tất cả người mắc viêm gan B đều phải uống thuốc suốt đời. Việc điều trị dài hạn hay không còn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, mức độ hoạt động của virus HBV, tình trạng tổn thương gan và khả năng đáp ứng với thuốc.
Viêm gan B được chia thành hai dạng chính là viêm gan B cấp tính và mạn tính. Ở giai đoạn cấp tính (6 tháng đầu sau nhiễm), đa số người bệnh có thể tự đào thải virus mà không cần dùng thuốc kháng virus. Bác sĩ thường chỉ khuyến nghị nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ và theo dõi sát.
Ngược lại, viêm gan B mạn tính là tình trạng virus tồn tại lâu dài trong cơ thể. Khi virus hoạt động mạnh, nhân lên nhiều và gây viêm gan kéo dài, người bệnh có nguy cơ cao tiến triển xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan. Lúc này, điều trị bằng thuốc kháng virus là cần thiết và có thể kéo dài nhiều năm. (1)
Điều quan trọng cần hiểu là các thuốc hiện nay như Tenofovir, Entecavir… không tiêu diệt hoàn toàn virus HBV mà chỉ ức chế sự nhân lên của chúng. Vì vậy, nếu ngừng thuốc không đúng thời điểm, virus có thể bùng phát trở lại.
Thực tế, việc viêm gan B có phải uống thuốc suốt đời không, không có một câu trả lời chung cho tất cả người bệnh. Thời gian điều trị tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, chẳng hạn như:
Diễn tiến tự nhiên của viêm gan B mạn có thể trải qua nhiều giai đoạn khác nhau như: giai đoạn dung nạp miễn dịch; giai đoạn thải trừ miễn dịch hay viêm gan mạn HBeAg (+); giai đoạn virus không nhân đôi hay giai đoạn mang virus bất hoạt (inactive carrier); giai đoạn tái kích hoạt (reactivation) hay giai đoạn viêm gan mạn HBeAg (-). Mỗi giai đoạn có chỉ định điều trị khác nhau.
Ví dụ, người mang virus không hoạt động thường có men gan bình thường, tải lượng HBV DNA thấp. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ thay vì dùng thuốc. Ngược lại, khi bệnh chuyển sang giai đoạn hoạt động, điều trị bằng thuốc là cần thiết để kiểm soát virus và bảo vệ gan.
Tình trạng tổn thương gan được đánh giá thông qua men gan ALT, AST, siêu âm gan, FibroScan hoặc sinh thiết gan. Nếu gan đã có dấu hiệu xơ hóa, xơ gan, việc điều trị có thể kéo dài và không nên ngừng thuốc sớm.
Người bệnh xơ gan do viêm gan B hầu như phải duy trì thuốc kháng virus lâu dài để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm như suy gan hoặc ung thư gan.
Xét nghiệm định lượng HBV DNA là chỉ số quan trọng giúp đánh giá mức độ nhân lên của virus. Khi tải lượng virus cao, nguy cơ gây viêm và phá hủy tế bào gan càng lớn, đồng nghĩa với việc cần điều trị tích cực và lâu dài hơn.
Nếu sau thời gian điều trị, HBV DNA giảm xuống dưới ngưỡng phát hiện và duy trì ổn định, bác sĩ có thể cân nhắc các bước tiếp theo trong kế hoạch điều trị.
Mỗi người bệnh có mức độ đáp ứng với thuốc khác nhau. Một số trường hợp đáp ứng rất tốt, virus bị ức chế bền vững, men gan trở về bình thường. Tuy nhiên, cũng có người đáp ứng chậm hoặc nguy cơ tái phát cao nếu ngừng thuốc.
Do đó, không thể áp dụng một mốc thời gian điều trị chung cho tất cả bệnh nhân viêm gan B.
Chỉ một số ít trường hợp viêm gan B mạn tính có thể xem xét ngừng thuốc, và điều này phải do bác sĩ chuyên khoa quyết định. Các tiêu chí thường được cân nhắc bao gồm:
Nhiều người bệnh vì lo ngại về tác dụng phụ hoặc nghĩ rằng bệnh đã ổn định nên tự ý ngừng thuốc điều trị viêm gan B. Tuy nhiên, việc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng:
Thuốc có tác dụng kìm hãm sự nhân lên của virus, nên nếu tự ý ngừng điều trị, virus HBV có thể tái hoạt động và tăng sinh nhanh chóng. Hậu quả là bệnh viêm gan có nguy cơ bùng phát trở lại, men gan tăng cao và tình trạng tổn thương gan có thể tiến triển nghiêm trọng hơn so với trước đó.
Sự tái hoạt động của virus kéo dài sẽ làm gia tăng nguy cơ tiến triển thành xơ gan và ung thư gan. Đặc biệt, ở những người đã có tổn thương gan từ trước, việc ngừng thuốc không đúng thời điểm có thể dẫn đến suy gan cấp, thậm chí đe dọa tính mạng.
Khi tải lượng virus tăng cao trở lại, nguy cơ lây truyền HBV qua đường máu, quan hệ tình dục hoặc từ mẹ sang con cũng tăng lên. Điều này không chỉ tác động đến sức khỏe của người bệnh mà còn tiềm ẩn rủi ro đối với gia đình và cộng đồng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Điều trị viêm gan B có phải uống thuốc suốt đời không phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, mức độ tổn thương gan, khả năng đáp ứng với thuốc… Vì vậy, cần tuân thủ phác đồ, tái khám định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh để kiểm soát bệnh hiệu quả, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm. Đối với những trường hợp chưa có chỉ định điều trị, người bệnh vẫn cần được theo dõi và tái khám định kỳ bởi bác sĩ chuyên khoa Tiêu hoá – Gan mật.
