Viêm đại tràng do nhiễm trùng xảy ra chủ yếu do nhiễm vi khuẩn, một số trường hợp liên quan đến virus và ký sinh trùng. Làm thế nào để nhận biết triệu chứng khi mắc bệnh? Phương pháp điều trị là gì?
Viêm đại tràng do nhiễm trùng là gì?
Viêm đại tràng nhiễm trùng là tình trạng viêm ở đại tràng (ruột già) do nhiễm vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng. Viêm khiến các mô sưng lên, ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và có thể gây đau bụng, tiêu chảy và đôi khi lẫn máu trong phân. Thông thường, bệnh sẽ diễn ra ở dạng cấp tính và thường tự khỏi sau khoảng 7 ngày, có thể có hoặc không cần can thiệp y tế. Một số trường hợp nặng hơn thường kéo dài đến vài tuần.
Nguyên nhân gây viêm đại tràng do nhiễm trùng
Viêm đại tràng nhiễm trùng có thể xảy ra do những nguyên nhân gồm:
1. Vi khuẩn gây bệnh đường ruột
Nhiễm trùng vi khuẩn chiếm khoảng 47% tổng số ca mắc viêm đại tràng do nhiễm trùng. Những loại vi khuẩn gây bệnh thường gặp gồm: (1)
Salmonella
Campylobacter jejuni (C. jejuni)
Shigella
Escherichia coli (E. coli)
Yersinia enterocolitica
Clostridium difficile (C. diff)
Mycobacterium tuberculosis (vi khuẩn lao)
Vi khuẩn Salmonella là một trong những tác nhân gây bệnh phổ biến
2. Virus đường tiêu hóa
Những loại virus có thể gây nhiễm trùng ở đại tràng gồm:
Norovirus
Rotavirus
Adenovirus
Cytomegalovirus
Ký sinh trùng và amip
Dù hiếm gặp, ký sinh trùng vẫn có thể trở thành nguyên nhân gây bệnh. Trong đó, thường gặp nhất là Entamoeba histolytica – tác nhân gây lỵ amip, một trong những yếu tố dẫn đến nhiễm trùng đường ruột. Bệnh có thể gây đau bụng, tiêu chảy, sốt và đi ngoài phân lỏng.
3. Yếu tố nguy cơ làm tăng nhiễm trùng
Bất cứ ai cũng có thể bị viêm đại tràng do nhiễm trùng. Tuy nhiên, nguy cơ sẽ cao hơn nếu thuộc những đối tượng sau:
Không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: sử dụng thực phẩm chưa nấu chín, ôi thiu hoặc hết hạn; uống nước bị nhiễm bẩn; không rửa sạch rau củ quả trước khi ăn và chế biến.
Điều kiện vệ sinh cá nhân kém: không rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, dùng dụng cụ ăn uống nhiễm bẩn, thường xuyên tiếp xúc với bụi bẩn và hóa chất độc hại.
Hệ miễn dịch suy yếu: trẻ nhỏ, người cao tuổi, dùng thuốc ức chế miễn dịch, mắc bệnh nền (đái tháo đường, cao huyết áp, bệnh tự miễn, ung thư…).
Sống ở nơi đông người hoặc lưu hành dịch bệnh: sống ở môi trường tập thể như trường học, ký túc xá; đi du lịch hoặc sinh sống ở những khu vực có điều kiện vệ sinh kém hoặc đang bùng phát dịch bệnh.
Tác dụng phụ của thuốc: một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến đường tiêu hóa như thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm không steroid, thuốc giảm đau.
Mắc bệnh lây qua đường tình dục: HIV, lậu, giang mai, chlamydia, herpes simplex 1 và 2.
Sử dụng thực phẩm không đảm bảo vệ sinh làm tăng nguy cơ mắc viêm đại tràng nhiễm trùng
Triệu chứng viêm đại tràng nhiễm trùng
Những triệu chứng thường gặp của viêm đại tràng nhiễm trùng gồm:
Đau bụng
Đầy hơi, khó tiêu
Chán ăn
Cảm giác muốn đi vệ sinh
Tiêu chảy phân lỏng hoặc lẫn máu, chất nhầy
Sụt cân không rõ nguyên nhân
Sốt
Mệt mỏi
Phương pháp chẩn đoán
Sau khi khai thác triệu chứng và bệnh sử, người bệnh sẽ được chỉ định những phương pháp cận lâm sàng như:
1. Xét nghiệm phân và vi sinh
Mẫu phân sẽ được lấy đưa đến phòng xét nghiệm để kiểm tra và phân tích bằng những thiết bị, kỹ thuật chuyên dụng. Qua đó, bác sĩ có thể xác định tác nhân gây nhiễm trùng do virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng, đồng thời phát hiện những dấu hiệu bất thường khác.
2. Xét nghiệm máu và chỉ số viêm
Xét nghiệm máu có thể gồm xét nghiệm công thức máu toàn phần, điện giải đồ máu, CRP, chức năng thận… Qua đó phát hiện dấu hiệu viêm, nhiễm trùng, thiếu máu và những vấn đề sức khỏe khác.
3. Nội soi đại tràng khi cần thiết
Nội soi đại tràng khi tình trạng nhiễm trùng cải thiện có thể được chỉ định đối với trường hợp nghi ngờ bất thường hoặc chẩn đoán phân biệt với những bệnh lý có biểu hiện tương tự . Bác sĩ sẽ đưa một ống soi mềm qua hậu môn, đến trực tràng và đại tràng. Camera gắn ở đầu ống sẽ thu nhận hình ảnh bên trong và truyền lên màn hình có độ phân giải cao, giúp bác sĩ quan sát rõ ràng và tránh bỏ sót tổn thương dù nhỏ nhất.
Nội soi đại tràng có thể được chỉ định khi nghi ngờ có biến chứng
Viêm đại tràng do nhiễm trùng có nghiêm trọng không?
Thông thường, các triệu chứng sẽ thuyên giảm sau khoảng 7 ngày, một số trường hợp nặng có thể kéo dài vài tuần. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng như:
Mất nước do tiêu chảy
Phình đại tràng nhiễm độc
Thủng ruột
Hội chứng ruột kích thích sau nhiễm trùng
Viêm đại tràng xuất huyết
Hạ natri, kali máu
Sốc nhiễm trùng
Tăng nguy cơ mắc ung thư đại tràng
Điều trị viêm đại tràng nhiễm trùng
Điều trị viêm đại tràng do nhiễm trùng phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng. Tùy theo trường hợp, phương pháp can thiệp có thể gồm:
1. Điều trị tại nhà với trường hợp nhẹ
Sử dụng thức ăn mềm, ít chất xơ và dễ tiêu hóa
Tránh tiêu thụ thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, có hàm lượng đường và chất béo cao
Bổ sung đủ nước và chất điện giải
Không uống rượu bia, cà phê, trà và nước có gas
Nghỉ ngơi điều độ và vận động nhẹ nhàng
2. Sử dụng thuốc theo chỉ định
Tùy theo nguyên nhân và triệu chứng, những loại thuốc có thể được chỉ định gồm:
Thuốc kháng sinh đối với trường hợp nhiễm vi khuẩn
Thuốc chống viêm
Thuốc điều hòa miễn dịch
Thuốc chống tiêu chảy
Thuốc hạ sốt
Thuốc giảm đau
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ, đồng thời tuân thủ quy định về liều lượng và thời gian dùng thuốc. Nếu xảy ra bất kỳ phản ứng nào trong quá trình sử dụng, thông báo ngay với bác sĩ điều trị để được xử lý kịp thời.
3. Điều trị tại bệnh viện khi nặng
Người bệnh nên đến bệnh viện ngay khi nhận thấy những biểu hiện như lú lẫn, tụt huyết áp, sốt kéo dài, tiêu chảy dai dẳng, phân có lẫn máu… Những phương pháp can thiệp có thể gồm:
Truyền dịch và điện giải qua đường tĩnh mạch để phòng tránh mất nước
Sử dụng kháng sinh để điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn
Theo dõi các chỉ số sinh hiệu: nhịp tim, huyết áp, hô hấp…
Phẫu thuật có thể được cân nhắc nếu nghi ngờ xuất hiện biến chứng
Cách phòng ngừa viêm đại tràng nhiễm trùng
Để phòng tránh viêm đại tràng do nhiễm trùng, mỗi người nên thực hiện những biện pháp sau:
1. Vệ sinh ăn uống và an toàn thực phẩm
Sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và không có dấu hiệu hư hỏng, ẩm mốc
Ăn chín uống sôi, hạn chế tiêu thụ đồ sống, tiết canh và nội tạng động vật
Rửa tay sạch sẽ trước và sau khi chế biến thức ăn
Vệ sinh các dụng cụ chế biến như nồi, chảo, thớt, dao…
Che đậy thực phẩm kỹ lưỡng, tránh để ruồi, chó, mèo hoặc động vật khác tiếp xúc
Bảo quản thực phẩm ở nhiệt độ phù hợp, không để thức ăn đã nấu chín lẫn với đồ sống hoặc ôi thiu
Lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng và còn hạn sử dụng
2. Vệ sinh cá nhân và môi trường
Rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh
Không sử dụng chung đồ dùng cá nhân như bàn chải, khăn tắm, dao cạo…
Dọn dẹp nhà cửa thường xuyên, đảm bảo không gian sống thoáng mát và sáng sủa
Tránh để nước đọng, đậy kín các vật dụng chứa nước, giăng mùng khi ngủ để tránh muỗi
3. Tăng cường sức đề kháng đường tiêu hoá
Duy trì chế độ ăn uống đầy đủ, bổ sung nhiều loại rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt
Bổ sung men vi sinh thông qua sữa chua, các loại phô mai, sữa lên men…
Ăn chậm nhai kỹ, tránh bỏ bữa hoặc ăn quá no
Uống đủ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày
Giảm tiêu thụ các loại thức ăn chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ, đường và muối
Ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng quá mức
Tập thể dục thường xuyên, kiểm soát cân nặng hợp lý
Tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi dùng thuốc, đặc biệt đối với trường hợp sử dụng trong thời gian dài
Để đặt lịch thăm khám tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Viêm đại tràng do nhiễm trùng đa phần diễn ra cấp tính và có thể tự khỏi sau vài ngày đến vài tuần. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan và tự ý chữa trị khiến bệnh nghiêm trọng hơn. Thay vào đó, thăm khám kịp thời ngay khi nhận thấy triệu chứng bất thường sẽ giúp chẩn đoán chính xác, từ đó đưa ra phương pháp can thiệp phù hợp và hiệu quả.
Cập nhật lần cuối: 14:38 19/11/2026
Chia sẻ:
Nguồn tham khảo
Fletcher, J. (2023, April 25). What to know about infectious colitis. https://www.medicalnewstoday.com/articles/infectious-colitis#causes