Viêm đại tràng do virus Herpes là tình trạng hiếm gặp nhưng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tiêu hóa của người bệnh, nhất là người suy giảm miễn dịch.

Viêm đại tràng do virus Herpes là tình trạng niêm mạc đại tràng bị viêm, loét do nhiễm virus Herpes simplex (HSV-1 hoặc HSV-2).
Viêm đại tràng do virus Herpes Simplex (HSV) không chỉ xảy ra ở người bệnh viêm ruột (IBD). Tuy nhiên, người bệnh IBD, đặc biệt là người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn. Virus HSV lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với vùng da, niêm mạc hoặc dịch tiết chứa virus, cụ thể là:
Khi nhiễm virus Herpes, virus này có thể tồn tại trong cơ thể suốt đời, ở trạng thái ngủ đông và tái hoạt động khi có điều kiện phù hợp. Người suy giảm miễn dịch, bao gồm người bệnh IBD đang điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch, có nguy cơ bị nhiễm HSV nặng hoặc không điển hình, trong đó có thể có tổn thương đường tiêu hóa như viêm đại tràng do virus Herpes. Tuy nhiên, đây là biến chứng hiếm gặp, không phải mọi trường hợp nhiễm HSV hoặc mắc IBD đều dẫn đến tình trạng này.

Virus herpes có thể gây tổn thương niêm mạc đại tràng khi xâm nhập vào các tế bào tại chỗ, phát triển và nhân lên theo thời gian, gây viêm, loét và xuất huyết niêm mạc. Tổn thương có thể nghiêm trọng hơn ở người suy giảm miễn dịch, đặc biệt là người mắc bệnh viêm ruột (IBD) đang điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch. Trong trường hợp này, nhiễm HSV tại đại tràng có thể làm nặng thêm tình trạng và tăng nguy cơ biến chứng.
Nguy cơ viêm đại tràng do virus Herpes có thể tăng ở những đối tượng sau:
Người mắc bệnh viêm ruột mạn tính bị suy giảm miễn dịch nguy cơ cao phát triển viêm đại tràng do virus Herpes hơn bình thường. Điều này xảy ra do tác dụng phụ của một số phương pháp điều trị viêm ruột như corticosteroid (có tác dụng ức chế miễn dịch, hỗ trợ giảm viêm). Tuy nhiên, việc ức chế miễn dịch có thể khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn, dẫn đến các biến chứng liên quan, bao gồm viêm đại tràng do virus Herpes Simplex. Ngoài ra, hệ miễn dịch suy giảm cũng làm tăng nguy cơ tái phát nhiễm trùng herpes tiềm ẩn trong cơ thể người bệnh.
Người bệnh ung thư thường có hệ miễn dịch suy yếu do khối u hoặc liên quan đến các phương pháp điều trị như hóa trị, xạ trị, thuốc trúng đích… Điều này có thể tạo điều kiện cho sự xâm nhập, phát triển của virus gây ra bệnh viêm đại tràng do virus Herpes.

Người có các hành vi như tiếp xúc gần, quan hệ tình dục không an toàn với người bệnh… nguy cơ lây nhiễm bệnh cũng sẽ cao hơn bình thường.
Viêm đại tràng do virus Herpes Simplex thường gây ra các triệu chứng điển hình hơn viêm đại tràng thông thường, có thể bao gồm:
Chẩn đoán viêm đại tràng do virus Herpes dựa trên sự kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng, nội soi, xét nghiệm mô bệnh học, các xét nghiệm phát hiện virus. Bác sĩ có thể chỉ định những phương pháp sau tùy tình trạng người bệnh:
Xét nghiệm PCR phát hiện vật liệu di truyền của virus trong mẫu mô sinh thiết hoặc bệnh phẩm phù hợp có thể hỗ trợ xác định tác nhân gây bệnh. Các xét nghiệm khác như xét nghiệm máu giúp đánh giá tình trạng viêm và các bất thường liên quan, xét nghiệm phân để tìm các tác nhân gây viêm đại tràng khác khi cần thiết… nhưng không phải là các xét nghiệm thường quy để chẩn đoán HSV tại đại tràng hay viêm đại tràng do virus Herpes.
Nội soi đại tràng giúp quan sát các tổn thương niêm mạc như vết loét, vùng viêm hoặc xuất huyết. Tuy nhiên, hình ảnh nội soi đơn thuần chưa đủ để khẳng định nguyên nhân do HSV. Bác sĩ có thể lấy mẫu mô sinh thiết tại vùng tổn thương để làm xét nghiệm mô bệnh học, kết hợp hóa mô miễn dịch hoặc PCR khi cần, nhằm phát hiện virus và hỗ trợ xác định chẩn đoán.
Các triệu chứng và tổn thương đại tràng do HSV có thể tương tự nhiều bệnh lý khác, như viêm đại tràng do vi khuẩn hoặc các virus khác, bệnh viêm ruột (bệnh Crohn, viêm loét đại tràng) và viêm đại tràng do thiếu máu cục bộ. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm vi sinh, xét nghiệm mô bệnh học hoặc chẩn đoán hình ảnh như CT bụng để đánh giá mức độ tổn thương, phát hiện biến chứng và loại trừ các nguyên nhân khác.
Viêm đại tràng do Herpes Simplex có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, nguy cơ đe dọa đến tính mạng người bệnh. Ở người đang điều trị bệnh viêm ruột, virus herpes có thể làm tăng nguy cơ viêm gan, viêm não, viêm phổi…
Sau khi có kết quả chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp theo hướng cá nhân hóa nhằm tối ưu hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Một số phương pháp điều trị viêm đại tràng do virus Herpes có thể được chỉ định gồm:
Bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng virus đặc hiệu nhắm vào virus và ngăn chặn khả năng phát triển, sinh sản của HSV bên trong cơ thể. Trường hợp viêm đại tràng nặng, người bệnh có thể cần điều trị nội trú và sử dụng thuốc kháng virus đường tĩnh mạch. Liều lượng, đường dùng và thời gian điều trị phụ thuộc vào mức độ bệnh, chức năng thận và đáp ứng điều trị.
Đối với người mắc bệnh viêm ruột (IBD) đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, bác sĩ sẽ đánh giá lợi ích và nguy cơ để cân nhắc điều chỉnh hoặc tạm ngừng một số thuốc trong trường hợp nhiễm HSV nặng cho đến khi triệu chứng viêm đại tràng do virus Herpes Simplex được kiểm soát tốt. Việc thay đổi phác đồ cần được thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa, người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc.
Bên cạnh thuốc kháng virus, người bệnh cần được chăm sóc hỗ trợ nhằm cải thiện triệu chứng và duy trì thể trạng. Các biện pháp có thể bao gồm:
Viêm đại tràng do virus Herpes dù hiếm gặp nhưng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm ở người suy giảm miễn dịch. Tùy vào biến chứng và mức độ nghiêm trọng mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp để xử lý. Người bệnh không nên tự sử dụng thuốc kháng virus hoặc điều chỉnh thuốc ức chế miễn dịch khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ.
Để hỗ trợ phòng ngừa viêm đại tràng do virus Herpes, mỗi người cần lưu ý:
Virus này có nguy cơ lây nhiễm cao khi tiếp xúc gần hoặc hoạt động tình dục không an toàn, vì thế mỗi người nên lưu ý có biện pháp bảo vệ khi quan hệ tình dục, không quan hệ với nhiều bạn tình cùng một thời điểm… (1)

Như đã đề cập, người có hệ miễn dịch suy giảm có thể làm tăng nguy cơ nhiễm HSV, gây viêm đại tràng do virus Herpes. Do đó, tăng cường hệ miễn dịch là yếu tố quan trọng cần được lưu tâm trong kế hoạch phòng ngừa bệnh lý này. Mỗi người nên hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ, tích cực vận động, xây dựng chế độ ăn uống khoa học, ngủ đủ giấc… để đảm bảo sức khỏe hệ miễn dịch luôn ở trạng thái tốt nhất.
Để phòng ngừa viêm đại tràng do virus herpes, người bệnh cũng cần lưu ý kiểm soát bệnh lý nền, tránh lạm dụng thuốc để không làm ảnh hưởng đến sức khỏe miễn dịch, đặc biệt người bệnh viêm đại tràng hay viêm ruột.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, viêm đại tràng do virus herpes simplex (HSV) là bệnh lý hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm. Ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng, tiêu chảy, đi cầu ra máu… kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế uy tín, có chuyên khoa Tiêu hóa để được chẩn đoán, xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.