Vàng da do viêm gan là vấn đề sức khỏe đáng chú ý, cần được nhận diện và can thiệp đúng cách để giúp người bệnh phòng ngừa biến chứng. Vậy vì sao viêm gan vàng da? Làm thế nào để điều trị và phòng ngừa?
Vàng da do viêm gan là tình trạng da và niêm mạc chuyển sang màu vàng do bệnh viêm gan. Đây là dấu hiệu cho thấy gan không còn khả năng xử lý và đào thải bilirubin hiệu quả, thường gặp ở người mắc bệnh viêm gan cấp tính hoặc mạn tính.
Vàng da viêm gan chủ yếu liên quan đến sự rối loạn chuyển hóa và đào thải bilirubin tại gan. Bilirubin là sắc tố màu vàng được tạo ra từ quá trình phân hủy hồng cầu. Sau khi hình thành, bilirubin sẽ được vận chuyển đến gan để xử lý, chuyển hóa và đào thải qua dịch mật vào đường tiêu hóa. Quá trình này cần sự phối hợp hoạt động giữa các tế bào gan và hệ thống đường mật.
Viêm gan khiến các tế bào gan bị tổn thương, giảm khả năng tiếp nhận, chuyển hóa và bài tiết bilirubin. Hệ quả là bilirubin tích tụ trong máu với nồng độ cao hơn bình thường. Khi lượng bilirubin vượt quá khả năng kiểm soát của cơ thể, sắc tố này sẽ lắng đọng ở da, củng mạc mắt và niêm mạc, gây ra hiện tượng vàng da. Ngoài tổn thương tế bào gan, một số trường hợp viêm gan còn gây viêm hoặc tắc nghẽn đường mật, khiến bilirubin càng khó được đào thải, biểu hiện vàng da càng trở nên rõ rệt hơn.
Vàng da do viêm gan virus thường do các loại virus viêm gan như HBV, HCV, HAV, HEV gây ra. Trong đó, viêm gan B (HBV) và viêm gan C (HCV) thường tiến triển trong nhiều năm, có thể làm tăng nguy cơ xơ gan hoặc ung thư gan; viêm gan A (HAV) và viêm gan E (HEV) thường lây qua đường tiêu hóa, có nguy cơ khi không đảm bảo điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm. (1)
Lạm dụng rượu bia có thể làm tổn thương tế bào gan và gây viêm gan do rượu. Ngoài ra, một số loại thuốc, hóa chất hoặc độc tố cũng có khả năng ảnh hưởng chức năng gan nếu tiếp xúc trong thời gian dài hoặc sử dụng không đúng cách. Khi gan bị tổn thương bởi rượu hoặc độc chất, quá trình chuyển hóa bilirubin có thể bị gián đoạn và gây vàng da. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, viêm gan do rượu hoặc độc chất có thể tiến triển thành suy gan hoặc xơ gan.
Viêm gan tự miễn là tình trạng hệ miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm vào tế bào gan, gây viêm và tổn thương chức năng gan. Bên cạnh đó, một số dạng rối loạn chuyển hóa, ví dụ như bệnh Wilson, tích tụ mỡ trong gan… cũng có thể liên quan đến tình trạng vàng da. Các bệnh lý này thường tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu nên khó nhận biết, người bệnh dễ bỏ qua triệu chứng cho đến khi bệnh trở nặng.
Như vậy, có nhiều dạng viêm gan khác nhau có thể gây vàng da, người bệnh không nên chủ quan hoặc tự chẩn đoán tại nhà. Nếu phát hiện dấu hiệu vàng da và nghi ngờ là do viêm gan, người bệnh nên đến bệnh viện để thăm khám từ sớm.
Không phải tất cả trường hợp bị vàng da đều do viêm gan, có một số người bị vàng da do mắc bệnh về hồng cầu, bệnh về các ống mật nhỏ trong gan hoặc do thuốc, chế độ dinh dưỡng không phù hợp. Thế nên, cần phân biệt giữa vàng da do viêm gan và vàng da do các bệnh lý khác để có thể can thiệp đúng cách.
Trong vàng da do viêm gan, một số biểu hiện thường gặp là:
Các dấu hiệu kể trên có thể gặp ở nhiều dạng bệnh lý gan mật khác nhau, người bệnh nên đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám, chẩn đoán nguyên nhân chính xác.
Xem thêm: Vàng da lòng bàn tay là bệnh gì? Cách xử lý hiệu quả
Mục tiêu chủ yếu trong chẩn đoán là xác định nguyên nhân gây vàng da, đánh giá mức độ tổn thương gan và phát hiện các biến chứng liên quan (nếu có). Chẩn đoán vàng da do viêm gan được thực hiện bởi bác sĩ, người bệnh không thể tự chẩn đoán tại nhà. Quá trình chẩn đoán thường cần kết hợp giữa thăm khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh lý và các xét nghiệm cận lâm sàng.
Xét nghiệm máu và men gan là một trong những phương pháp quan trọng giúp bác sĩ đánh giá chức năng và tình trạng viêm tại gan. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm sau:
Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ quan sát cấu trúc gan và đường mật, qua đó có thể phát hiện bất thường liên quan đến tình trạng viêm, tắc mật hoặc khối u (nếu có). Một số kỹ thuật thường được áp dụng bao gồm:
Trong trường hợp cần đánh giá mức độ tổn thương gan chính xác hơn, bác sĩ có thể cân nhắc việc thực hiện sinh thiết gan. Phương pháp này giúp bác sĩ quan sát mô gan dưới kính hiển vi, qua đó có thể phát hiện tình trạng viêm, xơ hóa hoặc tổn thương tế bào gan (nếu có).
Bên cạnh phương pháp sinh thiết, một số xét nghiệm chuyên sâu khác như xét nghiệm miễn dịch, xét nghiệm tải lượng virus… cũng có thể được bác sĩ chỉ định trong chẩn đoán vàng da do viêm gan, tùy tình trạng người bệnh.
Nếu không kịp thời chẩn đoán và can thiệp, viêm gan gây vàng da có thể dẫn đến một số biến chứng như xơ gan (sẹo gan), suy gan, ung thư gan… Gan còn tham gia vào quá trình sản xuất các yếu tố đông máu, nên rối loạn chức năng gan có thể làm tăng nguy cơ rối loạn đông máu, khiến người bệnh dễ bị bầm tím, chảy máu kéo dài hoặc xuất huyết bất thường.
Viêm gan kéo dài có khả năng làm suy giảm chức năng miễn dịch của cơ thể, từ đó làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Một số trường hợp nặng có thể gặp biến chứng nhiễm trùng dịch báng, nhiễm trùng huyết hoặc các biến chứng toàn thân khác.
Để phòng ngừa biến chứng và bảo vệ chức năng gan, người bệnh cần đến bệnh viện thăm khám và điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Kế hoạch điều trị được xây dựng dựa trên nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương gan và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Vàng da do viêm gan virus được điều trị tùy theo loại virus và giai đoạn bệnh:
Trong thời gian điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ để bác sĩ theo dõi chỉ số men gan, tải lượng virus và đánh giá hiệu quả đáp ứng.
Điều trị vàng da do viêm gan tự miễn, viêm gan nhiễm độc chủ yếu tập trung vào thay đổi lối sống và chế độ ăn uống khoa học, mục tiêu là hỗ trợ phục hồi chức năng gan. Một số biện pháp thường được khuyến nghị gồm:
Tiêm vaccine là biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc viêm gan virus, đặc biệt là viêm gan A và B. Loại vaccine và thời điểm tiêm vaccine sẽ do bác sĩ chỉ định. Mọi người nên đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám và làm theo hướng dẫn.
Chế độ sinh hoạt khoa học giúp bảo vệ tế bào gan và giảm nguy cơ tổn thương gan kéo dài. Mọi người nên:
Tầm soát viêm gan định kỳ giúp mọi người chủ động bảo vệ gan, có thể phát hiện sớm các tổn thương hoặc sự hiện diện của virus gây viêm gan (nếu có). Theo khuyến nghị của chuyên gia, mọi người nên khám sức khỏe định kỳ 1-2 lần/năm. Đối với đối tượng có nguy cơ cao như thường xuyên sử dụng rượu bia, mắc gan nhiễm mỡ, tiền sử gia đình mắc ung thư gan… thì nên khám sức khỏe định kỳ 3-6 tháng/lần.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Vàng da do viêm gan là vấn đề sức khỏe không nên chủ quan, người bệnh cần được điều trị từ sớm để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm. Nếu có dấu hiệu viêm gan, người bệnh nên đến bệnh viện để thăm khám và xử trí kịp thời.
