Ông Nghiêm, 69 tuổi, bỏ lửng khối u phổi hơn một năm không điều trị, nay u tăng kích thước nhanh chiếm hơn một nửa phổi phải khiến ông sụt cân, gầy yếu.

Tỉnh lại sau ca phẫu thuật nội soi cắt u phổi lớn, ông Nghiêm bắt đầu có cảm giác thèm ăn. Ông chia sẻ mấy tháng nay không muốn ăn bất cứ thứ gì, người chỉ còn hơn 40 kg. Từ khi biết khối u to bằng quả cam trong phổi mình được lấy ra thành công, ông như trút được gánh nặng, lấy lại sức khỏe và tinh thần để tiếp tục chiến đấu với ung thư.

ThS.BS.CKI Lê Chí Hiếu, khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho hay, thường các ca u phổi có thể được phát hiện qua X-quang ngực thường quy nếu có kích thước dưới 3 cm. Bệnh lý u phổi ác tính thường diễn tiến rất nhanh nên trường hợp u phát triển gần 10 cm mà vẫn còn chỉ định phẫu thuật như ông Nghiêm là rất ít gặp.

Ông Nghiêm phát hiện khối u gần 3 cm ở phổi phải từ hơn một năm trước. Bác sĩ chỉ định phẫu thuật nhưng ông từ chối do tâm lý sợ mổ. Từ đó đến nay ông không tái khám hay điều trị gì thêm. Gần đây ông sụt cân không chủ đích, ăn uống kém, ho nhiều kèm khó thở, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

Bác sĩ Hiếu cho biết khối u của bệnh nhân có kích thước 91x80x96 mm tương đương quả cam, chiếm thể tích hơn nửa lá phổi. So với thời điểm mới phát hiện, thể tích u đã to hơn 20 lần. Tuy kết quả sinh thiết không khẳng định được ung thư nhưng đặc điểm u phát triển rất nhanh cộng với triệu chứng lâm sàng (sụt cân, ho kéo dài) khiến bác sĩ nghi ngờ u có khả năng ác tính cao, cần phẫu thuật cắt u sớm.

BS.CKII Trần Công Quyền, Phó khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, phổi bệnh nhân tổn thương nghiêm trọng do tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Vì thế, ông Toàn được điều trị bằng kháng sinh, phục hồi chức năng phổi để ổn định bệnh lý hô hấp, sau đó mới phẫu thuật.

Hai tuần sau ông Nghiêm đỡ khó thở, bác sĩ Quyền cùng ê kíp tiến hành ca mổ loại bỏ u phổi lớn cho người bệnh. Nếu dùng phương pháp mổ mở truyền thống thì phải rạch đường mổ rất lớn (khoảng 20 cm), hơn nữa khi thao tác rất khó để tiếp cận các góc khuất, việc bóc tách u trọn vẹn gặp nhiều khó khăn. Để giảm rủi ro, bác sĩ chọn phương pháp phẫu thuật nội soi lồng ngực có hỗ trợ video (VATS). Đây là kỹ thuật ít xâm lấn, được sử dụng để tiếp cận phổi hoặc các cơ quan vùng lồng ngực khác.

Bác sĩ mở đường mổ nhỏ (6-7 cm), đưa một camera nhỏ (ống soi lồng ngực) vào. Camera này giúp phẫu thuật viên tiếp cận trực diện với khối u, có cái nhìn rõ nét về các cơ quan bên trong lồng ngực cũng như hỗ trợ thao tác tại những “điểm mù” mà không cần phải rạch đường lớn. Sau hơn hai giờ, toàn bộ thùy giữa và dưới của phổi phải chứa u được lấy trọn. U không bị vỡ, giảm nguy cơ phát tán tế bào ác tính ra khoang màng phổi.

Ông Nghiêm hết ho, không còn khó thở, sinh hoạt bình thường chỉ hai ngày sau phẫu thuật, xuất viện sau năm ngày. Kết quả giải phẫu bệnh xác định ung thư biểu mô tế bào lớn. Bệnh nhân được chuyển khoa Ung bướu để lên phác đồ hóa trị triệt căn ung thư.

Bác sĩ Hiếu thông tin, ung thư biểu mô tế bào lớn là loại ung thư phổi rất hiếm gặp (chiếm khoảng 3% trong số các trường hợp ung thư phổi). Nó có điểm tương đồng với cả ung thư phổi không tế bào nhỏ và ung thư phổi tế bào nhỏ. Ung thư biểu mô tế bào lớn có thể xuất phát ở bất cứ vị trí nào của phổi. So với hai loại ung thư phổi không tế bào nhỏ còn lại (ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư biểu mô tuyến), loại ung thư này có dấu hiệu phát triển và xâm lấn nhanh hơn rất nhiều, vì thế khó điều trị hơn.

Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ cao gây bệnh ung thư phổi. Nguy cơ này cũng cao ở người thường xuyên hít khói thuốc của người khác (hút thuốc thụ động), người làm nghề tiếp xúc trực tiếp với chất cách nhiệt thạch miên (amiante/asbestos), khí phóng xạ radon (môi trường hầm mỏ), các loại hydrocarbon vòng thơm, arsenic, kim loại nặng (nickel, chrome…).

Ngoài ra, người có các đột biến gene di truyền có nguy cơ xuất hiện u ác tính cao hơn, nhất là khi người mắc bệnh nghiện thuốc lá hoặc tiếp xúc với các chất gây u ác tính khác. Nếu người bệnh đã trải qua quá trình xạ trị vùng ngực vì một loại ung thư khác, khả năng phát triển thành u ác tính ở hệ hô hấp cũng có thể xảy ra.

Tùy vào vị trí khối u trong phổi, mức độ lan rộng và vị trí di căn mà người bệnh biểu hiện triệu chứng lâm sàng khác nhau. Phần lớn bệnh nhân cảm thấy khó thở, mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên do. Một số trường hợp đau ngực, ho ra máu, khàn tiếng. Đặc biệt, người bệnh ung thư phổi không chỉ có các triệu chứng do khối u gây ra mà còn có những hội chứng đi kèm, như triệu chứng về nội tiết, thần kinh, huyết học, xương khớp…

Để việc điều trị ung thư phổi đạt kết quả tối ưu, bệnh cần được phát hiện từ giai đoạn sớm. Những đối tượng có nguy cơ cao gồm người lớn tuổi đang hoặc từng hút thuốc lá, người đã hút thuốc nặng trong nhiều năm, người từng hút thuốc nhiều nhưng đã bỏ, người có các yếu tố nguy cơ khác đối với bệnh ung thư phổi… cần khám tầm soát mỗi 6 tháng một lần.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi