Ông Văn, 50 tuổi, bị nhọt vùng hậu môn vỡ chảy máu kèm mủ tái diễn suốt 20 năm, nay tăng nặng mức độ, đi khám phát hiện rò phức tạp, lan rộng, nhiều nhánh.

Khoảng 20 năm trước, ông Văn bắt đầu xuất hiện những nốt sưng giống nhọt ở vùng hậu môn, kèm đau đớn. Sau đó nhọt tự vỡ, chảy máu kèm dịch mủ, các triệu chứng giảm dần nên ông không đi khám. Tình trạng này tái đi tái lại trong nhiều năm. Gần đây, vùng hậu môn bên trái sưng to, đau nhức nhiều, dịch mủ xuất hiện liên tục, ông mới đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM thăm khám.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Hậu, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết khám tại chỗ ghi nhận lỗ rò có mủ cạnh hậu môn, cách rìa hậu môn khoảng 2 cm. Người bệnh đồng thời có trĩ nội và tổn thương viêm loét nông ở đoạn cuối hồi tràng.

Kết quả MRI vùng chậu có tiêm thuốc tương phản cho thấy đường rò có đoạn nằm trong khoang gian cơ thắt, sau đó xuyên qua cơ thắt và đi ra phía sau, xuống dưới, tận cùng tại mô mềm dưới rìa hậu môn bên trái. Đường rò đường kính khoảng 3 mm, bắt thuốc tương phản mạnh, kèm viêm mô xung quanh.

Bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị rò hậu môn xuyên cơ thắt thấp bên trái, kèm áp xe và viêm mô quanh đường rò. Đây là tình trạng cần điều trị, bởi đường rò đã tồn tại lâu năm và có dấu hiệu diễn tiến phức tạp.

Theo bác sĩ Hậu, rò hậu môn thường hình thành sau áp xe hậu môn – trực tràng. Khi một tuyến nhỏ ở vùng hậu môn bị nhiễm trùng, ổ áp xe chứa mủ hình thành. Nếu ổ áp xe tự vỡ hoặc được dẫn lưu nhưng đường thông bất thường giữa ống hậu môn và da không đóng lại, đường rò tồn tại dai dẳng.

Người bệnh thường nhận biết qua các biểu hiện như vùng hậu môn sưng đau, xuất hiện nốt giống mụn nhọt, lỗ nhỏ cạnh hậu môn chảy dịch hoặc mủ, các triệu chứng giảm sau khi dịch thoát ra rồi tái phát. Chính đặc điểm “sưng – vỡ – giảm đau – tái phát” khiến một số người lầm tưởng bệnh tự khỏi và tiếp tục trì hoãn khám.

Ông Văn là trường hợp điển hình cho việc chủ quan kéo dài. Trong hơn 20 năm, các đợt sưng đau và chảy mủ liên tục tái diễn nhưng ông không kiểm tra nguyên nhân. Khi được thăm khám, đường rò đã xuyên qua cơ thắt và có viêm mô xung quanh.

Rò hậu môn không có xu hướng tự lành hoàn toàn trong phần lớn trường hợp. Thuốc kháng sinh có thể được sử dụng trong một số tình huống nhiễm trùng, nhưng không loại bỏ được đường rò. Việc tự điều trị hoặc chờ lỗ rò tự vỡ có thể làm bệnh kéo dài và tái phát.

Đặc biệt, khi lỗ rò bên ngoài tạm thời đóng lại, dịch và mủ có thể bị ứ đọng, tạo thành ổ áp xe mới. Áp xe gây đau, sưng, đỏ vùng hậu môn và có thể lan vào các khoang mô sâu quanh trực tràng nếu không được xử trí. Với những đường rò phức tạp, nhiều nhánh hoặc liên quan đến cơ thắt, việc điều trị cũng khó khăn hơn.

Bác sĩ Hậu cho biết, nếu đường rò xuyên qua nhiều phần cơ thắt, phẫu thuật không phù hợp hoặc làm tổn thương đáng kể cơ thắt có thể ảnh hưởng khả năng kiểm soát trung tiện và đại tiện. Vì vậy, đánh giá chính xác vị trí, hướng đi và mức độ liên quan với cơ thắt trước điều trị có ý nghĩa quan trọng.

Với ông Văn, sau khi gây tê tủy sống, ê-kíp xác định lỗ rò, ổ áp xe và hướng đi của đường rò chính, các nhánh liên quan. Bác sĩ sử dụng thuốc nhuộm xanh methylen để hỗ trợ xác định đường đi và vị trí lỗ rò trong.

Ê-kíp tiến hành xử lý các tổ chức viêm, xơ hóa và đường rò, làm sạch các ngóc ngách, đồng thời cố gắng bảo tồn tối đa cơ thắt hậu môn. Các mô xơ bệnh lý được lấy bỏ, kiểm tra và cầm máu trước khi kết thúc phẫu thuật.

Theo bác sĩ Hậu, điều trị rò hậu môn cần lựa chọn phương pháp dựa trên vị trí lỗ rò, đường đi, mức độ liên quan với cơ thắt, số lượng nhánh và tình trạng áp xe. Mục tiêu không chỉ là loại bỏ đường rò, kiểm soát nhiễm trùng mà còn hạn chế tổn thương cơ thắt, bảo tồn chức năng hậu môn.

Sau phẫu thuật, người bệnh cần được chăm sóc và theo dõi vết thương đúng cách. Vết thương thường được để lành theo quá trình từ trong ra ngoài, đồng thời cần giữ vệ sinh vùng hậu môn, dùng thuốc và tái khám theo lịch hẹn để phát hiện sớm nhiễm trùng hoặc tái phát.

Bác sĩ Hậu khuyến cáo, mọi người không nên xem nhẹ tình trạng nổi nhọt, sưng đau, chảy máu hoặc chảy mủ tái diễn quanh hậu môn, đặc biệt khi các triệu chứng lặp lại nhiều lần. Đây có thể là dấu hiệu của áp xe hoặc rò hậu môn, cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám. Việc phát hiện và điều trị sớm giúp hạn chế hình thành đường rò phức tạp, giảm nguy cơ tái phát và bảo vệ cơ thắt hậu môn.

*Tên người bệnh đã được thay đổi