Hà Nội – Phát hiện mắc hội chứng truyền máu song thai ở tuần 16, chị Hải, 33 tuổi, từ Nhật Bản về Việt Nam phẫu thuật nội soi buồng ối bằng laser, thành công giữ lại hai thai, sinh con khỏe mạnh.

“Tất cả như một phép màu”, chị Hải nói khi ôm hai con trai gần 5 tháng tuổi phát triển ổn định, sau nguy cơ mất 2 thai do hội chứng truyền máu song thai ở tuần 18.

Vợ chồng chị Hải đón tin vui mang song thai tự nhiên song trong lần khám thai định kỳ tại Nhật Bản bác sĩ nghi ngờ chị mắc hội chứng truyền máu song thai ở tuần 16. Một thai đa ối, một thai thiểu ối, dù người mẹ chưa có biểu hiện bất thường.

Theo chị Hải, thời điểm này bác sĩ tại Nhật Bản chỉ định theo dõi thai kỳ nguy cơ cao, phẫu thuật cứu thai nhi khi cần. Tuy nhiên, đối mặt với rào cản ngôn ngữ và nỗi lo an toàn cho mẹ và thai nhi, vợ chồng chị quyết định trở về Việt Nam điều trị.

Khám thai khi 17 tuần 3 ngày, bác sĩ siêu âm xác định chị Hải mang song thai hai buồng ối, một bánh rau bám mặt trước và đang ở giai đoạn II của hội chứng truyền máu song thai. Khoang ối sâu nhất của thai cho là 22 mm, trong khi thai nhận là 57 mm, một thai có dấu hiệu chậm phát triển trong tử cung có chọn lọc. Sự mất cân bằng lưu lượng máu giữa hai thai có thể gây suy tim ở một trong hai song thai, kèm theo phù thai, tràn dịch màng phổi… Trước nguy cơ diễn tiến xấu, bác sĩ khuyên chị Hải vào TP Hồ Chí Minh phẫu thuật kẹp dây rốn để giảm thiểu một thai.

Không chấp nhận lựa chọn này, 4 ngày sau, vợ chồng chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám. BS.CKI Nguyễn Hữu Công, Trung tâm Sản Phụ khoa, ghi nhận thai cho hết ối hoàn toàn, không còn thấy hình ảnh bàng quang. Trong khi đó, thai nhận khoang ối sâu nhất là 63 mm, mức chênh lệch kích thước giữa hai thai khoảng 35%.

Bác sĩ Công quyết định can thiệp cứu hai thai bằng phương pháp nội soi buồng ối bằng laser. Ca mổ đối mặt nhiều thách thức khi tử cung còn nhỏ, phẫu trường hẹp, bánh rau bám mặt trước khiến việc tiếp cận buồng ối khó khăn. Nếu lựa chọn đường vào không chính xác, ca phẫu thuật có nguy cơ thất bại.

Dưới sự hỗ trợ của hệ thống siêu âm hiện đại độ phân giải cao, bác sĩ vừa đánh giá chi tiết hệ mạch bánh rau vừa định vị chính xác đường vào. Qua một vết rạch da khoảng 3 mm, hệ thống nội soi được đưa vào buồng ối. Êkíp sử dụng dụng cụ can thiệp bào thai chuyên biệt với hướng nhìn lên trên để tiếp cận tối ưu, từ đó xác định rõ toàn bộ các mạch máu nối thông bất thường giữa hai thai.

Bác sĩ sử dụng máy laser quang đông chuyên dụng Medilas D MultiBeam đốt chính xác từng mạch nối. Tổng cộng 7 cầu nối mạch máu bất thường giữa hai thai được xử lý, cắt đứt hoàn toàn dòng máu thông nối. Nhờ đó, hệ tuần hoàn của hai thai được tách biệt, giúp mỗi thai nhi có thể phát triển độc lập. Song song, êkíp thực hiện chọc hút ối thai nhận theo kỹ thuật Seldinger nhằm giảm áp lực trong buồng ối. Toàn bộ quá trình can thiệp đòi hỏi chính xác tuyệt đối, bởi chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng của cả mẹ và hai thai nhi.

Ngay sau phẫu thuật, kết quả kiểm tra cho thấy màng ối còn nguyên vẹn, tim thai ổn định, lượng máu và thể tích nước ối giữa hai thai dần cân bằng. Một tuần sau, tình trạng người mẹ hồi phục tốt, tuần hoàn của hai thai cải thiện rõ, lượng ối trở về mức an toàn, các chỉ số Doppler ổn định.

Trong suốt thai kỳ, chị Hải đều đặn đi về giữa Hải Dương – Hà Nội tái khám theo lịch hẹn. Bác sĩ kiểm tra nhịp tim và não thai nhi bằng siêu âm và MRI không ghi nhận bất thường. Đến tuần 35 của thai kỳ, bác sĩ phát hiện tim thai bất thường và chỉ định mổ lấy thai. Hai bé trai chào đời khỏe mạnh, nặng 1,9kg và 2,6kg, được chăm sóc trong lồng ấp 3 ngày trước khi ghép mẹ.

Bác sĩ Công cho biết, hội chứng truyền máu song thai (TTTS) là biến chứng nặng, xảy ra ở thai đôi cùng trứng, chung một bánh nhau, xảy ra ở khoảng 15% trường hợp. Nguyên nhân do các mạch máu thông nối trong bánh nhau khiến máu từ “thai cho” truyền sang “thai nhận”, dẫn đến một thai thiếu máu, chậm phát triển, trong khi thai còn lại quá tải tuần hoàn, dễ suy tim và đa ối.

Bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng. Khi thai phụ có cảm giác căng tức bụng, tình trạng thường đã ở giai đoạn muộn, nguy cơ tử vong rất cao. Nếu không điều trị trước 26 tuần, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 80–100%. Ngoài ra, cả hai thai đều có nguy cơ tổn thương não do mất cân bằng tuần hoàn. Thai nhận có nguy cơ tăng độ nhớt máu do dư hồng cầu, trong khi thai cho dễ bị thiếu oxy kéo dài. Vì vậy, trẻ sau sinh cần được kiểm tra não sớm và theo dõi phát triển lâu dài.

Nội soi buồng ối bằng laser hiện là kỹ thuật duy nhất can thiệp trực tiếp vào nguyên nhân gây bệnh, giúp tăng tỷ lệ  tỷ lệ sống của ít nhất một thai lên 80–90%, trong đó 60–70% trường hợp có thể cứu sống cả hai thai nếu được thực hiện đúng thời điểm.

Theo bác sĩ Công, thời điểm can thiệp hiệu quả nhất là từ 16–26 tuần, đặc biệt trước 20 tuần cho tiên lượng tốt hơn. Sau 24 tuần, việc can thiệp trở nên khó khăn do thai lớn, môi trường buồng ối không thuận lợi gây khó khăn trong việc xác định các mạch máu thông nối. Chỉ một cử động của thai cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình can thiệp, làm tăng nguy cơ biến chứng và giảm khả năng thành công.

Bác sĩ Công khuyến cáo, thai phụ mang song thai cùng trứng cần tuân thủ lịch khám thai định kỳ tại các cơ sở, bệnh viện có đầy đủ phương tiện chẩn đoán hiện đại. Từ tuần 16, nên siêu âm Doppler ít nhất 2 tuần/lần để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như chênh lệch thể tích ối, không thấy bàng quang một thai hoặc rối loạn dòng chảy mạch máu. Từ đó, bác sĩ đưa ra phương án can thiệp kịp thời, giảm rủi ro cho thai kỳ.

Tại Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, các bác sĩ đã phẫu thuật thành công hàng trăm trường hợp hội chứng truyền máu song thai, trong đó có nhiều ca hiếm, tiên lượng rất nặng. Ngoài ra, các kỹ thuật can thiệp bào thai phức tạp như truyền máu trong tử cung, xử trí dị tật bẩm sinh, phát hiện bất thường nhiễm sắc thể… cũng được thực hiện thường quy. Các ca bệnh được hội chẩn bởi hội đồng chẩn đoán trước sinh với sự tham gia của nhiều chuyên khoa như di truyền, tim mạch, giúp xây dựng chiến lược điều trị tối ưu cho từng trường hợp với chi phí hợp lý, đảm bảo quá trình theo dõi liên tục.

*Tên người bệnh đã được thay đổi