Anh Hoàng, 45 tuổi, viêm xoang mạn tính hơn 10 năm, nay khó thở, bác sĩ phát hiện polyp lấp đầy hốc mũi, lan tới cửa mũi trước, tổn thương 4 xoang, hủy xương giấy hốc mắt.

Anh Hoàng từng có chỉ định mổ nhiều năm trước nhưng trì hoãn, điều trị qua cơn cấp. Gần đây, triệu chứng nặng hơn, gần như mất khả năng thở bằng mũi, phải thở bằng miệng, mất khứu giác, nặng vùng mặt nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

ThS.BS.CKI Phạm Thị Phương, Trung tâm Tai Mũi Họng nội soi mũi xoang cho anh Hoàng thấy niêm mạc mũi phù nề, khe giữa xuất tiết dịch, polyp dày đặc lấp kín hai bên hốc mũi, không còn khoảng trống để không khí lưu thông, polyp tràn ra cửa mũi (lỗ mũi) – có thể nhìn thấy bằng mắt thường và lệch vách ngăn mũi.

Hình ảnh MRI thấy tổn thương lấp gần hoàn toàn ở cả 4 xoang (hàm, sàng, trán, bướm) hai bên, kèm bọt khí bên trong gây tắc các lỗ thông xoang, polyp mũi, khuyết xương giấy. Anh Hoàng được chẩn đoán viêm mũi xoang nhầy đục, polyp mũi độ 4 (mức độ nặng nhất), vẹo vách ngăn, có chỉ định phẫu thuật.

Bác sĩ Phương cho biết trường hợp anh Hoàng khá hi hữu, thêm rằng xương giấy là xương rất mỏng, ngăn ổ mắt và xoang sàng. Trường hợp anh Hoàng viêm xoang kéo dài hơn 10 năm, nhiễm trùng ăn mòn lớp xương này và polyp ngày càng nhiều đã chèn ép hốc mũi. Nếu không xử lý tổn thương sớm, vi khuẩn và mô bệnh sẽ xâm lấn trực tiếp vào hốc mắt, gây viêm tắc tĩnh mạch hốc mắt, áp-xe quanh hốc mắt, mù mắt hoặc lan lên não, đe dọa tính mạng.

Niêm mạc mũi xoang có khả năng tự phục hồi sau mỗi đợt viêm nhưng khi viêm tái đi tái lại trong suốt nhiều năm, không điều trị triệt để, khiến cơ chế này dần suy kiệt. Niêm mạc trở nên viêm mạn tính, phù nề liên tục, ứ dịch, tăng sinh mô quá mức hình thành polyp. Qua nhiều năm, polyp không tự tiêu mà ngày càng to và nhiều hơn, lấp dần hốc mũi cho đến khi gây tắc hoàn toàn.

“Thông thường, người bệnh viêm ở một hoặc hai nhóm xoang. Trường hợp anh Hoàng đã biến chứng, ít gặp hơn khi tình trạng viêm lan toàn bộ các xoang, ăn mòn xương giấy và polyp phát triển lớn lấp đầy hốc mũi”, bác sĩ Phương cho biết.

Bác sĩ Phương sử dụng hệ thống định vị 3 chiều (IGS) tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI Navigation) để phẫu thuật mũi xoang cho anh Hoàng.

Quan sát màn hình nội soi và màn hình định vị, bác sĩ Phương thấy polyp dày đặc, từng bước cắt bỏ toàn bộ khối polyp, chỉnh hình cuốn mũi phì đại ở cả hai bên để khôi phục đường thở.

Ekip lần lượt mở các lỗ thông xoang hàm thấy nhầy mủ ứ đọng, hút sạch toàn bộ mủ và tiếp tục đi vào xoang sàng, thấy toàn bộ tế bào xoang sàng hai bên đã thoái hóa nặng, ăn mòn xương giấy. Tiếp tục mở phễu trán mũi thấy nhầy mủ ứ đọng. Êkip làm sạch ổ viêm, lấy hết mô thoái hóa và mở rộng lỗ thông xoang phục hồi dẫn lưu tự nhiên. Thực hiện chỉnh hình vách ngăn mũi vốn bị lệch nhiều năm do áp lực từ khối polyp.

Hậu phẫu, anh Hoàng có thể thở bình thường qua mũi, hết đau nhức vùng mắt. Tái khám sau 1 tuần, vết mổ lành thương tốt, triệu chứng cải thiện. Bác sĩ Phương hướng dẫn anh Hoàng vệ sinh mũi họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý, tránh khói bụi, đeo khẩu trang khi ra ngoài…

Viêm xoang mạn tính là tình trạng viêm xoang hơn 12 tuần, với các triệu chứng như nghẹt mũi, chảy mũi nhầy đục, đau nhức hàm mặt, giảm khứu giác, nhức đầu… Nguyên nhân do virus, vi khuẩn, nhiễm trùng, dị ứng, bất thường cấu trúc mũi xoang… Khi điều trị nội khoa không còn đáp ứng, người bệnh sẽ chỉ định phẫu thuật để loại bỏ mô viêm nhiễm, cấu trúc bất thường, khôi phục hệ thống dẫn lưu và thanh thải chất nhầy, thông thoáng các lỗ thông xoang.

Bác sĩ Phương khuyến cáo khi viêm xoang mạn tính, không nên trì hoãn phẫu thuật nếu đã có chỉ định vì càng để lâu, cấu trúc giải phẫu thay đổi, biến chứng cao, phẫu thuật phức tạp hơn.

Để phòng ngừa viêm mũi xoang, người bệnh nên đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh tiếp xúc khói bụi, tránh để cảm cúm, viêm mũi xoang kéo dài, cần điều trị triệt để các cơn cấp, vệ sinh mũi họng hàng ngày.