Trung, 13 tuổi, cùng mẹ đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe, em được “khám ké” đau họng, vô tình phát hiện ung thư tuyến giáp di căn hạch.

Trung hiện nặng 103 kg, cao 1m76, mới bị đau nhói ở cổ ba ngày, trước đó em sinh hoạt, ăn uống bình thường. Gia đình chưa có ai bị ung thư nói chung và ung thư tuyến giáp nói riêng.

Thạc sĩ bác sĩ CKI Huỳnh Bá Tấn, khoa Ngoại Ung bướu, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết vùng cổ của Trung có hạch cứng. Kết quả siêu âm phát hiện khối u thùy trái tuyến giáp kích thước 3×2.5 cm, vôi hóa, bờ gồ ghề. Sát khí quản và vùng trên đòn 2 bên có nhiều hạch sưng, hạch lớn nhất kích thước 2×1.2 cm, nghi di căn. Sinh thiết hạch bằng kim nhỏ cho kết quả ung thư tuyến giáp dạng nhú, di căn hạch cổ trái.

“Bên cạnh tiền sử gia đình, viêm giáp tự miễn, đột biến gen và phơi nhiễm bức xạ vùng cổ, thừa cân béo phì có thể là yếu tố thúc đẩy ung thư tuyến giáp”, bác sĩ Tấn cho biết, thêm rằng lượng mỡ thừa làm giảm độ nhạy insulin. Tụy và gan tăng tiết hormon này và giải phóng yếu tố tăng trưởng IGF-1. Khi insulin và IGF-1 tăng cao trong máu, chúng liên kết với các thụ thể trên tuyến giáp, kích thích tế bào biểu mô phân chia liên tục và ức chế quá trình chết tế bào tự nhiên.

Ngoài ra, mô mỡ dư thừa tiết lượng lớn leptin (chất kích thích tăng sinh mạch máu nuôi u) và giảm adiponectin (chất ức chế khối u), làm biến đổi vi môi trường vùng cổ, tạo điều kiện cho tế bào đột biến sinh sôi và xâm lấn. Trẻ béo phì thường có nồng độ hormone kích thích tuyến giáp (TSH) cao hơn bình thường, thúc đẩy tế bào tuyến giáp gia tăng và phì đại. Điều này làm gia tăng sai sót về gen (như đột biến BRAF), hình thành các khối u ác tính hoặc thúc đẩy khối u lành tính sang ác tính.

Bác sĩ Tấn đánh giá, khối u có kích thước lớn nhưng Trung và gia đình khó phát hiện tại nhà bằng cách kiểm tra thông thường như sờ, chạm… do mô mỡ dày dưới da. Quá trình siêu âm cũng gặp khó khăn do 2 thùy tuyến giáp của Trung phình to.

Trung được chỉ định phẫu thuật loại bỏ ung thư tuyến giáp. Quá trình gây mê, đặt nội khí quản gặp khó khăn do chu vi vòng cổ lớn, khoang miệng hẹp và vùng hầu họng phì đại. Sau khi tiêm thuốc mê, lượng oxy dự trữ trong phổi Trung cạn nhanh do thể tích cặn chức năng của phổi bị giảm. Ê kíp bác sĩ gây mê tính toán liều lượng thuốc mê và thuốc giãn cơ phù hợp để đảm bảo an toàn trong ca mổ và sau đó.

Quá trình phẫu thuật gặp nhiều khó khăn do tình trạng thừa cân làm biến dạng các mốc giải phẫu vùng cổ. Cổ người bệnh ngắn, to bè, lớp mỡ dưới da và mỡ cơ mạc bao bọc, che lấp khiến phẫu trường (không gian phẫu thuật) bị hẹp và sâu. Các mô mỡ cũng tăng sinh mạch máu bất thường, làm tăng nguy cơ chảy máu. Hai dây thần kinh quặt ngược (chi phối giọng nói) và bốn tuyến cận giáp kích thước cỡ hạt gạo bị “vùi sâu” trong các mô mỡ.

Bác sĩ Tấn cẩn thận bóc tách các dây thần kinh khỏi tuyến giáp, sau đó cắt cơ quan này; lần lượt nạo các hạch di căn. Ca mổ kéo dài khoảng 6 tiếng, gấp 4 lần ca mổ ung thư tuyến giáp thông thường.

Sau phẫu thuật, Trung khỏe, không bị khàn giọng hay gặp các biến chứng tê tay, hụt hơi. Bé tiếp tục uống i-ốt phóng xạ ngăn ung thư tái phát. Điều trị ung thư tuyến giáp không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này của trẻ. “Bé được phát hiện ung thư di căn hạch cổ, điều trị ngay, tiên lượng khỏi bệnh cao 90%”, bác sĩ Tấn nói.

Bác sĩ siêu âm kiểm tra tuyến giáp cho người bệnh.

Ung thư tuyến giáp là ung thư phổ biến, đứng vị trí thứ 6 tại Việt Nam, theo tổ chức ung thư toàn cầu (GLOBOCAN). Bệnh phổ biến ở người từ 40 – 70 tuổi, ít gặp ở trẻ em. Ung thư tuyến giáp ở trẻ em thường diễn tiến di căn nhanh, xu hướng di căn hạch cổ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể di căn đến hạch thượng đòn, phổi, xương, não… gây khó khăn trong điều trị, ảnh hưởng đến tiên lượng sống. Tuy nhiên, nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, điều trị kịp thời, bệnh có tiên lượng tốt, cơ hội chữa khỏi cao, ngay cả khi đã di căn hạch cổ.

Khi trẻ nổi hạch cổ, đau họng, nuốt khó, sốt… sau 1-2 tuần không khỏi, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa Ung bướu để tìm nguyên nhân, điều trị kịp thời. Nhiều trường hợp ung thư tuyến giáp không biểu hiện triệu chứng, chỉ phát hiện khi theo dõi sức khỏe định kỳ, siêu âm kiểm tra.

Phương pháp điều trị chủ yếu là phẫu thuật cắt tuyến giáp, nạo hạch cổ, uống i-ốt phóng xạ, dùng thuốc ức chế nội tiết TSH (hormone do tuyến giáp sản xuất). Sau điều trị, người bệnh nên tái khám định kỳ với bác sĩ để được theo dõi, kiểm tra sát.

Trẻ thừa cân, béo phì nên điều chỉnh chế độ dinh dưỡng khoa học. Ăn uống cân bằng các chất dinh dưỡng, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, các món chiên nhiều dầu mỡ. Tăng cường luyện tập thể dục, chơi thể thao. Kiểm tra sức khỏe định kỳ tại bệnh viện để sớm phát hiện những tổn thương bất thường, điều trị kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi