Hà Nội – Bé Phong, 14 tuổi, ngã lúc rạng sáng, mất ý thức, xuất huyết tiêu hóa ồ ạt do loét hành tá tràng.

Sau khi đi vệ sinh, Phong bất ngờ choáng váng, hoa mắt rồi đổ gục xuống sàn. Đầu va vào phần đệm mềm ghế sofa nên không gây chấn thương nặng. Ít giây sau, Phong rơi vào trạng thái lơ mơ, mất kiểm soát đại tiểu tiện, nằm bất động, da tái nhợt, quần thấm nhiều máu. Nhận thấy dấu hiệu nguy kịch, người thân lập tức đưa em đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cấp cứu trong đêm. Chị Thu, mẹ bệnh nhi cho biết cậu bé có tiền sử khỏe mạnh, thể trạng cao lớn so với bạn bè cùng trang lứa (cao 168 cm, nặng 69 kg), chưa từng mắc bệnh lý nghiêm trọng.

ThS.BS Nguyễn Hữu Hiếu, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết bệnh nhi nhập viện tình trạng lơ mơ, mệt lả, da niêm mạc trắng bệch. Nhịp tim 98 lần/phút, huyết áp tụt còn 97/52 mmHg, có thời điểm xuống 77/47 mmHg, trực tràng có nhiều máu đỏ tươi. Bác sĩ xác định Phong bị sốc mất máu cấp do xuất huyết tiêu hóa nặng, nguy cơ trụy tim mạch và tử vong nếu không xử trí kịp thời.

Ngay lập tức, êkíp thiết lập đường truyền tĩnh mạch để hồi sức dịch nhằm duy trì huyết áp và đảm bảo tưới máu cho các cơ quan. Tuy nhiên, huyết động của bệnh nhi không ổn định, bác sĩ chỉ định nội soi tiêu hóa can thiệp cấp cứu.

Hình ảnh từ ống nội soi cho thấy một ổ loét lớn tại hành tá tràng, đáy loét lộ rõ mạch máu đang rỉ máu, được phân loại Forrest IIA – nhóm tổn thương có nguy cơ tái chảy máu rất cao nếu không xử trí triệt để. Kèm theo đó là các biểu hiện viêm lan rộng ở vùng thực quản và niêm mạc dạ dày.

Êkíp nội soi sử dụng 3 kẹp kim loại chuyên dụng (hemoclip) kẹp trực tiếp vào mạch máu tổn thương để cầm máu. Phương pháp này tạo lực ép cơ học giúp bịt kín điểm chảy máu và hạn chế tái xuất huyết. Các kẹp sẽ bám vào niêm mạc trong thời gian ổ loét lành, sau đó tự bong và được đào thải qua đường tiêu hóa, không cần can thiệp lấy ra.

Do mất máu nhiều, hemoglobin của bệnh nhi giảm từ 11,8 g/dL xuống 8,7 g/dL, kèm tăng acid lactic – dấu hiệu các mô đang thiếu oxy nghiêm trọng. Bác sĩ chỉ định truyền 600 ml máu giúp Phong phục hồi thể tích tuần hoàn.

Sau gần 48 giờ điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhi cải thiện rõ rệt. Phong tỉnh táo, giao tiếp bình thường, da hồng trở lại, không còn nôn hay đi ngoài ra máu, các chỉ số sinh tồn ổn định (nhịp tim 82 lần/phút, huyết áp 110/58 mmHg).

Bệnh nhi được duy trì thuốc ức chế bơm proton liều cao bằng đường tĩnh mạch giúp kiểm soát axit dạ dày, duy trì môi trường pH ổn định, giảm nguy cơ tái xuất huyết. Phong được nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch trong giai đoạn đầu để ổ loét có thời gian hồi phục, sau đó chuyển dần sang ăn lỏng theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Dinh dưỡng. Sau 5 ngày theo dõi, sức khỏe bệnh nhi ổn định, được xuất viện.

Bác sĩ Hiếu cho biết, xuất huyết tiêu hóa do loét dạ dày – tá tràng có thể gặp ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Yếu tố nguy cơ phổ biến nhất là do vi khuẩn Helicobacter pylori (HP). Tại Việt Nam, khoảng 70% dân số nhiễm loại vi khuẩn này. HP lây chủ yếu qua đường tiêu hóa, liên quan đến thói quen ăn uống chung như dùng chung bát nước chấm, gắp thức ăn cho nhau. Khi xâm nhập, HP phá vỡ lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày, khiến axit dễ dàng tấn công trực tiếp vào thành dạ dày – tá tràng. Tình trạng viêm kéo dài làm hình thành ổ loét và làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, thậm chí thủng nếu không được phát hiện sớm.

Những trường hợp không do nhiễm HP như Phong có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, hay gặp nhất là liên quan đến căng thẳng kéo dài do cuộc sống, học tập, thi cử. Stress kích thích dây thần kinh phế vị, làm dạ dày tăng tiết axit. Trong khi đó, niêm mạc dạ dày ở lứa tuổi này còn mỏng, lớp nhầy bảo vệ chưa hoàn thiện, khiến axit dễ bào mòn, hình thành ổ loét và có thể gây chảy máu. Ngoài ra, lối sống thiếu lành mạnh như ăn nhiều đồ cay nóng, thức ăn nhanh, uống nước ngọt có gas, thức khuya, bỏ bữa… cũng góp phần làm tăng nguy cơ bệnh ở trẻ em.

Đáng lưu ý, viêm loét dạ dày – tá tràng ở trẻ thường diễn tiến âm thầm, triệu chứng không điển hình. Nhiều trường hợp không có biểu hiện đau rõ rệt, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sốc mất máu.

Bác sĩ Hiếu khuyến cáo phụ huynh cần xây dựng chế độ ăn uống khoa học, đảm bảo thời gian nghỉ ngơi hợp lý cho trẻ, hạn chế căng thẳng kéo dài. Đồng thời, nên thay đổi thói quen ăn uống chung để giảm nguy cơ lây nhiễm HP. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường như mệt mỏi, da xanh, đau bụng kéo dài hoặc thay đổi màu sắc phân, cần đưa đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.