Ngoài 40 tuổi, chị Trân (Tây Ninh) bất ngờ cao thêm 5cm, mặt dần hóa nam tính, ngực tiết sữa, đi khám phát hiện bệnh to đầu chi do u tuyến yên.

Hơn 1 năm trước, chị Trân cao thêm 5cm, thường xuyên rối loạn kinh nguyệt, mệt mỏi. Chị nghĩ do áp lực công việc và cuộc sống, hoặc thước đo sai nên không đi khám. Gần đây, ngực chị bỗng tiết sữa bất thường dù không mang thai hay cho con bú, lo sợ mắc bệnh hiểm nghèo nên chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) khám tổng quát công nghệ cao.

ThS.BSCKII Trần Nguyễn Quỳnh Trâm, Phó khoa Nội tiết – Đái tháo đường, cho biết khai thác bệnh sử kết hợp xét nghiệm cho thấy chị Trân có bất thường ở tuyến yên. Nồng độ hormone của tuyến yên tăng 30 lần so với bình thường, cụ thể hormone prolactin là 870 ng/ml (mức bình thường ở phụ nữ không mang thai dưới 29 ng/ml).

Kiểm tra chuyên sâu, bác sĩ phát hiện chị Trân có khối u ở dưới hố yên (đáy sọ não), đường kính hơn 1cm dẫn đến tăng tiết hormone tăng trưởng (GH). Đây là nguyên nhân khiến chị vẫn tiếp tục cao lên dù quá tuổi dậy thì. Không những thế, khuôn mặt chị biến đổi, từ thon tròn thành góc cạnh, thô ráp, mũi và môi dày hơn, bàn tay, bàn chân to ra (to đầu chi), răng không thẳng hàng như trước, đổ mồ hôi nhiều kèm cao huyết áp.

>> Tìm hiểu thêm: U tuyến yên là gì? Triệu chứng, nguyên nhân và cách chẩn đoán

Tình trạng ngực tiết sữa, rối loạn kinh nguyệt cũng là dấu hiệu của u tuyến yên gây tăng tiết prolactin. Đây là hormone chính điều hòa sự phát triển của tuyến vú và quá trình tiết sữa ở phụ nữ. Ngoài ra, prolactin cũng đóng vai trò trong nhiều chức năng khác của cơ thể. Khi prolactin tăng cao quá mức (tăng prolactin máu), có thể gây ra các vấn đề như vô sinh, rối loạn kinh nguyệt, ngực tiết dịch dạng sữa ở phụ nữ hoặc giảm ham muốn tình dục ở nam giới.

Bác sĩ Trâm cho biết, khai thác bệnh sử, gia đình chị Trân có người thân bị hội chứng MEN1 (là hội chứng di truyền gây ra các khối u ở nhiều tuyến nội tiết, trong đó có u tuyến yên) nên có thể là nguyên nhân di truyền dẫn đến tình trạng u tuyến yên ở chị.

Chị Trân được ekip bác sĩ khoa Phẫu thuật Thần kinh lấy khối u tuyến yên bằng phương pháp mổ nội soi xuyên qua mũi. Ca phẫu thuật diễn ra gần 2 tiếng, khối u tuyến yên được loại bỏ hết mà không gây tổn thương vùng lân cận như mạch máu, dây thần kinh, nhu mô não…

Các bác sĩ khoa Nội tiết – Đái tháo đường và khoa Phẫu thuật Thần kinh cùng theo dõi đánh giá tình trạng sau mổ. 5 ngày sau mổ, người bệnh không còn đau đầu, vú không còn tiết sữa, tự mình ngồi dậy và đi lại, huyết áp kiểm soát tốt. Chị được chỉ định tiếp tục tái khám và theo dõi thường xuyên.

Bác sĩ Trâm cho biết, hầu hết các u tuyến yên đều lành tính và có thể được chữa trị thành công bằng cách dùng thuốc, phẫu thuật hoặc xạ trị. Tuy nhiên, trong những trường hợp hiếm gặp, khối u tuyến yên có thể hoạt động mạnh hơn dẫn đến tái phát hoặc trở thành ác tính (ung thư) và lan sang những bộ phận khác trong cơ thể.

Do dấu hiệu của u tuyến yên không điển hình nên ít được phát hiện sớm, người bệnh thường chỉ đi khám khi khối u phát triển gây ra những biến đổi về hormone hoặc ngoại hình.

Trường hợp của chị Trân là dạng bệnh to đầu chi do u tuyến yên, tỷ lệ mắc bệnh khoảng 2,8/100.000 người, mắc mới khoảng 10 ca/1 triệu dân mỗi năm. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh gây biến chứng suy tuyến yên hoặc làm thay đổi nguồn cung cấp hormone vĩnh viễn khiến người bệnh phải áp dụng liệu pháp thay thế hormone suốt đời.

Tỷ lệ thành công của quá trình điều trị u tuyến yên thường phụ thuộc vào các yếu tố như thời gian phát hiện bệnh, loại và kích thước khối u, sức khỏe của người bệnh, phương pháp điều trị,… Bác sĩ Trâm khuyến cáo người bệnh cần thăm khám sớm khi có bất thường và tuân thủ điều trị để đạt được hiệu quả tốt nhất.

*Tên người bệnh đã thay đổi