Hẹp van động mạch chủ nặng kèm suy thận giai đoạn 3, ông Căn, 73 tuổi, không thể phẫu thuật nên được thay van động mạch chủ qua ống thông phòng đột tử.

Ông Căn được chẩn đoán hẹp hở van động mạch chủ nhiều năm trước, triệu chứng còn nhẹ nên được điều trị nội khoa và theo dõi định kỳ. 6 tháng nay sức khỏe ông suy giảm, cảm giác khó thở khi gắng sức kèm biểu hiện nặng ngực, mệt mỏi. Thời gian đầu, tần suất cơn khó thở không dày, giảm khi nghỉ ngơi. Gần đây tình trạng nặng lên, khiến ông không thể leo cầu thang 2 tầng liên tục, mệt nhiều khi đi bộ 100 m. Ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết ông Căn bị hẹp van động mạch chủ tiến triển, biến chứng suy tim EF bảo tồn, thất trái dày và giãn lớn, hai buồng tâm nhĩ giãn lớn. Ngoài ra, bệnh nhân lớn tuổi, thể trạng yếu, kèm nhiều bệnh nền gồm tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, hở van động mạch chủ và đặc biệt là suy thận giai đoạn 3.

Giáo sư Nhân đánh giá ông Căn có nguy cơ cao tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy thận tiến triển, thậm chí đột tử ngay trên bàn phẫu thuật. Do đó, êkíp quyết định can thiệp cấy van động mạch chủ qua ống thông (TAVI), một kỹ thuật thay van ít xâm lấn phù hợp với người bệnh nguy cơ phẫu thuật cao.

Ông Căn được gây tê tại chỗ, hoàn toàn tỉnh táo, không đau trong suốt quá trình can thiệp. Êkíp luồn ống thông đến vị trí cần thao tác, sau đó nong bóng để mở rộng lỗ van động mạch chủ, tạo đường đưa van nhân tạo vào vị trí cần thả. Bác sĩ chọn van Sapien 3 với công nghệ bung van bằng bóng, có ống thông mềm mại, dễ dàng uốn cong theo đường đi của động mạch chủ, giúp đưa van vào đúng vị trí thuận lợi hơn.

Thách thức lớn nhất là chức năng thận của ông Căn đã suy giảm đáng kể. Độ lọc cầu thận chỉ còn 35 ml/phút. Nếu sử dụng lượng thuốc cản quang lớn trong quá trình can thiệp, người bệnh có nguy cơ tổn thương thận nặng hơn, thậm chí phải chạy thận nhân tạo sau thủ thuật. Vì thế, bác sĩ tính toán thời điểm sử dụng thuốc cản quang hợp lý, chỉ dùng khoảng 50 ml thuốc cản quang (bằng 1/3 lượng thuốc so với thủ thuật thông thường), bảo tồn chức năng thận cho bệnh nhân.

Sau 2 giờ, ca can thiệp hoàn tất thuận lợi. Siêu âm tim sau thủ thuật ghi nhận van mới được đặt đúng vị trí, đóng mở hiệu quả, chức năng co bóp cơ tim cải thiện, tăng cường bơm máu nuôi cơ thể. Ông Căn có thể ngồi dậy, vận động nhẹ tại giường vài giờ sau đó. Hai ngày sau ông giảm hẳng khó thở nhiều, hết mệt và được xuất viện.

Hẹp van động mạch chủ là một trong những bệnh van tim thường gặp ở người lớn tuổi. Khi van bị hẹp nặng, tim phải làm việc quá sức để bơm máu đi nuôi cơ thể, lâu dần dẫn đến suy tim, rối loạn nhịp, đột quỵ hoặc đột tử nếu không được điều trị kịp thời.

Theo Giáo sư Nhân, trước đây, phẫu thuật thay van động mạch chủ với tuần hoàn ngoài cơ thể là biện pháp duy nhất cải thiện tiên lượng của bệnh nhân hẹp van động mạch chủ có triệu chứng. Tuy nhiên, khoảng 1/3 số bệnh nhân không thể mổ do các bệnh lý nội khoa kèm theo như suy tim trái nặng, suy thận, bệnh phổi mạn (COPD), đái tháo đường…

TAVI là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, người bệnh không cần cưa xương ức, quá trình can thiệp chỉ qua một đường mở nhỏ 6-8 mm ở động mạch đùi giúp giảm mất máu, ít đau, xuất viện sớm và hồi phục sức khỏe nhanh chóng. Đây là lựa chọn hàng đầu với nhóm bệnh nhân mắc nhiều bệnh lý mạn tính, lớn tuổi, không đủ điều kiện sức khỏe để phẫu thuật như trường hợp ông Căn.

Song song với dùng thuốc và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, bệnh nhân sau can thiệp TAVI cần duy trì lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng đầy đủ, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, kiểm soát bệnh nền… để phòng ngừa tái hẹp.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi