Căng thẳng, trầm cảm phải sử dụng thuốc điều trị dài ngày, chỉ trong hơn một năm, Tuấn (21 tuổi, TP.HCM) tăng 50kg lên 118kg.

Những biến cố trong cuộc sống riêng khiến Tuấn rơi vào tình trạng căng thẳng, rối loạn lo âu kéo dài dẫn đến trầm cảm. Tuấn thường xuyên không ngủ được, ăn liên tục và có xu hướng tự làm hại bản thân. Gia đình từng đưa Tuấn đi điều trị về tâm thần, được bác sĩ kê đơn thuốc chống loạn thần, trầm cảm kèm an thần. Từ đó anh liên tục tăng cân và thường xuyên thấy lạnh tay chân, ngón chân đau buốt nhiều, đau tức ngực, hụt hơi khi vận động. Cơn đau nhiều lần làm anh tím tái khó thở, không làm được việc gắng sức hay vận động mạnh.

Anh nhiều lần giảm cân bằng cách nhịn ăn gián đoạn, ăn kiêng nhưng đều thất bại. Khi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), Tuấn nặng 118kg, chỉ số BMI 37.3, béo phì ở mức độ cao nhất, mỡ nội tạng 220cm2 (ngưỡng an toàn 100cm2).

Đáng lo ngại, kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số triglycerid (mỡ máu xấu) của Tuấn rất cao 390mg/dL (trung bình dưới 150mg/dL), là một trong những nguyên nhân gây nên gan nhiễm mỡ độ 3, tăng axit uric. ThS.BS Hoàng Thị Hồng Linh, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, cho biết, triglycerid tăng cao quá mức tiềm ẩn nguy cơ cao xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và viêm tụy. Các cơn đau thắt ngực là dấu hiệu của nguy cơ xơ vữa động mạch. Kết quả kiểm tra tim mạch chuyên sâu cho thấy mạch vành của anh Tuấn đã hẹp 60%.

“Tình trạng béo phì của người bệnh rất phức tạp khi ba vấn đề sức khỏe tâm thần thường liên quan đến béo phì là trầm cảm nặng, rối loạn ăn uống vô độ và hội chứng ăn đêm đều xuất hiện ở người bệnh này”, bác sĩ Linh nói.

Theo bác sĩ Linh, béo phì và trầm cảm có mối quan hệ 2 chiều. Thanh thiếu niên bị trầm cảm có nguy cơ béo phì cao hơn khoảng 70%. Trạng thái buồn bã, mất hứng thú lo lắng, stress làm gia tăng hoạt động của trục dưới đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận, làm tăng cảm giác thèm ăn dẫn đến thừa cân và béo phì. Khi người bệnh điều trị bằng thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống loạn thần có thể gặp phải các tác dụng phụ của thuốc khiến ngủ nhiều, tăng cân. Đây cũng là yếu tố khiến người bệnh khó kiểm soát cân nặng.

Xác định được nguyên nhân gây ra tình trạng béo phì của Tuấn, bác sĩ Linh lên phác đồ điều trị giảm cân an toàn, phối hợp việc trị liệu thần kinh để vừa giảm cân vừa cải thiện và ổn định tâm lý. Bên cạnh đó, giảm cân sẽ giảm tình trạng mỡ máu, kiểm soát xơ vữa mạch vành.

Theo bác sĩ Linh, liệu trình giảm cân quan trọng nhất cho Tuấn là phải khống chế được các cơn thèm ăn không thể kiểm soát của người bệnh. Bác sĩ phối hợp thuốc uống và tiêm với liều phù hợp thể trạng để giảm dần và cắt cảm giác thèm ăn. Vài ngày đầu tiên, Tuấn chưa quen ngay với việc bỏ bữa ăn đêm, vẫn ăn khi có nhu cầu nhưng lượng ăn đã giảm hẳn, nhanh thấy no và không ăn được nhiều như trước.

Không thể thực hiện những hoạt động thể thao cần dùng nhiều sức nên bố Tuấn đăng kí khóa học bơi cùng con mỗi cuối tuần và đồng hành đạp xe chậm, đi bộ mỗi sáng sớm. Tái khám sau 2 tuần, Tuấn bất ngờ khi giảm được 5kg. Niềm vui này là động lực rất lớn để cả gia đình Tuấn không bỏ cuộc. Sau 2 tháng, Tuấn giảm 13kg, các cơn đau thắt ngực giảm nhiều, khi khám Tim mạch chuyên sâu, người bệnh chưa cần đặt stent mạch vành nếu tiếp tục duy trì sức khỏe ổn định.

“Tôi đặt mục tiêu giảm về mức 70kg như trước đây”, Tuấn phấn khởi chia sẻ.

ThS.BS Hoàng Thị Hồng Linh cho biết, béo phì có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần và ngược lại. Giảm cân tích cực với nhiều hoạt động thay đổi chế độ ăn, lối sống, hành vi kết hợp sử dụng thuốc dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa có thể giúp người bệnh thừa cân, béo phì cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần.

*Tên người bệnh đã thay đổi