Tê chân suốt 5 năm, ông Ning, 60 tuổi, nghĩ đau nhức khớp do tuổi tác và béo phì, nay không thể đi lại, khám phát hiện động mạch chậu tắc nghẽn do xơ vữa phải phẫu thuật.

Ban đầu, ông Ning cho rằng những cơn tê nhức, mỏi chân khi đi lại là hệ quả cả tuổi tác, thừa cân và thoái hóa khớp nên không đi khám, tự mua thuốc uống. Trong khoảng 5 năm, triệu chứng này ngày càng tăng, nhưng ông cố chịu đựng. Vài tháng nay, tình trạng ngày càng nặng, ông không thể đi lại do đau nhức, mới đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

ThS.BS.CKI Nguyễn Đức Nghĩa, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho biết kết quả siêu âm Doppler mạch máu và chụp CT ghi nhận đoạn động mạch chậu phải của người bệnh tắc một đoạn dài 5 cm, ngay chỗ chia động mạch chủ chậu. Đây là hậu quả của tình trạng xơ vữa động mạch kéo dài, làm dòng máu xuống chi dưới suy giảm nghiêm trọng.

Theo bác sĩ Nghĩa, béo phì là một trong những yếu tố thúc đẩy xơ vữa động mạch. Tình trạng dư thừa mô mỡ thường đi kèm rối loạn chuyển hóa, tăng mỡ máu, tăng huyết áp và phản ứng viêm mạn tính, tạo điều kiện cho các mảng xơ vữa tích tụ bên trong thành động mạch. Lâu ngày, mảng xơ trở nên dày, cứng và làm hẹp lòng mạch, khiến máu không thể lưu thông đến chân.

“Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng thiếu máu nặng có thể dẫn đến nhiễm trùng và hoại tử, phải cắt chân”, bác sĩ Nghĩa nói.

Ban đầu, êkíp dự định can thiệp nong lòng động mạch và đặt stent, nhằm giảm sang chấn cho người bệnh lớn tuổi. Tuy nhiên, do đoạn mạch tổn thương quá dài, mảng xơ vữa cứng chắc, không thể dùng dụng cụ để nong mở rộng lòng mạch. Êkíp chuyển sang phương án phẫu thuật bắc cầu động mạch (Bypass).

Do vị trí tắc mạch nằm ở vùng chậu, nếu mổ mở theo phương pháp truyền thống, người bệnh phải chịu đường mổ lớn ở bụng, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng cao, nhất là trên cơ địa người bệnh béo phì kèm bệnh nền. Sau khi đánh giá toàn diện, êkíp lựa chọn kỹ thuật mổ ít xâm lấn bằng đường mổ nhỏ (khoảng 5 cm) ở vùng đùi hai bên.

Trong 2 tiếng, êkíp bóc tách nội mạc, làm sạch các mảng xơ vữa gây hẹp lòng động mạch ở những nơi có nguy cơ hẹp, sau đó sử dụng cầu nối bằng mạch máu nhân tạo, dẫn máu từ động mạch đùi bên trái sang động mạch đùi bên phải, vượt qua đoạn động mạch chậu bị tắc. Dòng máu nhờ đó được tái lập, tiếp tục xuống nuôi hai chân.

Ngay sau phẫu thuật, chân phải của ông Ning ấm lên rõ rệt, da hồng hào trở lại, các triệu chứng đau nhức cải thiện rõ rệt. Hai ngày sau, ông có thể đi lại và được xuất viện. Bác sĩ hướng dẫn người bệnh tái khám định kỳ, tuân thủ thuốc, kiểm soát huyết áp và mỡ máu, duy trì chế độ ăn phù hợp, giảm cân, hạn chế chất béo bão hòa, tránh hút thuốc và tăng cường vận động theo khả năng. Sau một tuần, ông Ning tái khám ghi nhận chân phải ông Ninh cải thiện tưới máu rõ rệt.

Bệnh động mạch chi dưới thường tiến triển âm thầm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ đau, mỏi hoặc tê chân sau khi đi bộ một quãng đường và giảm khi nghỉ. Những triệu chứng này dễ bị nhầm với thoái hóa khớp, đau cột sống hoặc các bệnh lý thần kinh, khiến người bệnh bỏ qua thời điểm điều trị hiệu quả.

Theo bác sĩ Nghĩa, béo phì, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, hút thuốc lá, đái tháo đường, ít vận động và tuổi cao đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Người có nhiều yếu tố nguy cơ cần chú ý những thay đổi bất thường ở chân.

Khi xuất hiện các dấu hiệu đau nhức chân khi di chuyển, đau cách hồi, người bệnh nên khám chuyên khoa mạch máu để được tầm soát và can thiệp kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm. Phát hiện sớm giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị trước khi tình trạng thiếu máu tiến triển thành tổn thương mô, nhiễm trùng hoặc hoại tử chi.

*Tên nhân vật đã được thay đổi