Được chẩn đoán suy thận giai đoạn 4, bà Tươi, 74 tuổi, ăn kiêng quá mức khiến chức năng thận suy giảm trầm trọng, được bác sĩ điều chỉnh dinh dưỡng giúp thận dần phục hồi.

Bà Tươi có tiền sử tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim và thoái hóa khớp hơn 10 năm, đang uống thuốc điều trị. Trong một lần đi khám sức khỏe định kỳ tại một bệnh viện, bà được cảnh báo thận có “vấn đề”, cần kiểm tra chuyên sâu.

Bà đến khám tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, kết quả xét nghiệm cho thấy chức năng thận của bà chỉ còn 24.9 mL/phút/1.73m² (bình thường trên 90 mL/phút/1.73m²), tương ứng suy thận mạn giai đoạn 4.

TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận – Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết suy thận ở người cao tuổi thường diễn tiến âm thầm và có mối liên hệ mật thiết với các bệnh lý nền kéo dài. Trường hợp bà Tươi, tình trạng tăng huyết áp và bệnh tim mạch khiến áp lực dòng máu tăng cao làm xơ hóa hệ thống vi mạch lọc, kết hợp với tình trạng thiếu máu cơ tim làm giảm tưới máu đến thận, dần làm suy giảm chức năng lọc của cầu thận.

Bà còn sử dụng các nhóm thuốc giảm đau, kháng viêm kéo dài trong nhiều năm điều trị thoái hóa khớp tạo áp lực đào thải lớn và gây độc trực tiếp lên nhu mô thận.

Bác sĩ Dung lên phác đồ điều trị nội khoa toàn diện cho người bệnh, bao gồm tối ưu hóa thuốc kiểm soát huyết áp, điều chỉnh thuốc tim mạch và lựa chọn các nhóm thuốc giảm đau an toàn, ít độc tính cho thận; kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học, hợp lý.

Sau khoảng một tháng điều trị, độ lọc cầu thận của bà Tươi có dấu hiệu tăng đều và duy trì ở ngưỡng 50 mL/phút/1.73m² (tương đương suy thận giai đoạn 3a).

Tuy nhiên, vì lo sợ bệnh tái phát và nguy cơ phải chạy thận nhân tạo, bà Tươi tự ý áp dụng chế độ kiêng cữ cực đoan tại nhà. Bà cắt giảm gần như toàn bộ chất đạm từ thịt, cá, trứng. Bà còn ăn nhạt tuyệt đối và hạn chế tối đa việc uống nước vì sợ “thận ứ nước gây phù”. Sau hai tháng ăn kiêng, độ lọc cầu thận của bà chỉ còn 38.87 mL/phút/1.73m² (tương đương suy thận giai đoạn 3b). Thể trạng bà suy nhược, mệt mỏi và sụt cân rõ rệt.

 

Độ lọc cầu thận của bà Tươi lên xuống thất thường do tự ý ăn kiêng. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7

Bác sĩ Dung giải thích, thận muốn duy trì hoạt động tốt cần được tưới máu đầy đủ và cơ thể phải có đủ năng lượng để tái tạo tế bào. Do đó, việc nhịn ăn khiến khối cơ bị teo và tạo thêm gánh nặng cho thận.

Bác sĩ Dung xây dựng chế độ dinh dưỡng cá thể hóa cho bà Tươi, bao gồm bổ sung lượng đạm sinh học cao vừa đủ theo cân nặng thay vì cắt bỏ hoàn toàn, uống đủ nước theo đúng nhu cầu cơ thể để duy trì tưới máu thận ổn định, nêm nếm muối khi chế biến thức ăn ở mức vừa phải, tránh kiêng tuyệt đối gây tụt huyết áp. Nhờ kết hợp dùng thuốc đúng liều và chế độ ăn uống khoa học, chức năng thận của bà Tươi dần hồi phục.

Sau một tháng thận hồi phục, bà Tươi lại tiếp tục ăn kiêng khiến chức năng thận suy giảm lần hai. Lần này, bác sĩ Dung không chỉ điều chỉnh lại khẩu phần ăn mà tập trung xây dựng kế hoạch quản lý lâu dài, phù hợp với diễn biến chức năng thận. Bà được hướng dẫn cụ thể lượng đạm, năng lượng, nước và muối cần thiết, đồng thời hạn chế việc tự ý thay đổi chế độ ăn. Chức năng thận, cân nặng, huyết áp và tình trạng dinh dưỡng được theo dõi định kỳ để bác sĩ kịp thời điều chỉnh chế độ điều trị. Mục tiêu không chỉ giúp chức năng thận hồi phục mà còn duy trì ổn định, tránh tình trạng suy giảm lặp lại do kiêng khem sai cách.

Tái khám vào tháng 8/2026, chỉ số eGFR của bà phục hồi, chạm mốc 61.09 mL/phút/1.73m².

Bà Tươi tái khám tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7. Ảnh: Đình Lâm

Bác sĩ Dung cho biết, suy thận mạn là tình trạng chức năng thận suy giảm kéo dài không thể hồi phục hoàn toàn, trong đó dinh dưỡng đóng vai trò thiết yếu giúp làm chậm tiến triển bệnh. Người bệnh cần cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể từ tinh bột và chất béo lành mạnh để tránh teo cơ và giảm độc tố trong máu, đồng thời bổ sung lượng đạm vừa phải từ thịt nạc, cá, trứng theo chỉ định chứ không kiêng tuyệt đối. Lượng muối duy trì khoảng 3-5g mỗi ngày, uống đủ nước và hạn chế thực phẩm nhiều kali, phospho như nội tạng động vật hay thực phẩm đóng hộp.

Bác sĩ khuyến cáo người cao tuổi, đặc biệt người đang điều trị bệnh tim mạch, huyết áp hoặc bệnh cơ xương khớp, nên kiểm tra chức năng thận định kỳ mỗi 3-6 tháng một lần, không tự ý dùng thuốc giảm đau hoặc áp dụng chế độ kiêng khem, mẹo chữa bệnh truyền miệng chưa có cơ sở khoa học.