Chị Quỳnh, 33 tuổi, nặng 103 kg, béo phì mức độ nặng, sau một tháng phẫu thuật thu nhỏ dạ dày kết hợp chuyển dòng mật tụy bằng robot, giảm 16 kg.

Chị Quỳnh có chỉ số khối cơ thể (BMI) 43 kg/m², và mắc thêm nhiều bệnh lý liên quan béo phì như rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ độ một, viêm dạ dày – tá tràng do vi khuẩn Helicobacter pylori (HP). Trước đó, chị đã áp dụng nhiều phương pháp giảm cân, điều chỉnh chế độ ăn, tập luyện, điều trị nội khoa kéo dài hai năm nhưng không hiệu quả, nguy cơ xuất hiện thêm các biến chứng chuyển hóa cao.

Đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, sau khi đánh giá toàn diện về tình trạng dinh dưỡng, chức năng tiêu hóa và các bệnh lý đi kèm, bác sĩ chỉ định chị Quỳnh phẫu thuật thu nhỏ dạ dày giảm cân với sự hỗ trợ của robot Da Vinci Xi.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Minh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết phẫu thuật giảm cân chỉ được chỉ định cho những trường hợp béo phì mức độ nặng hoặc béo phì kèm bệnh lý liên quan khi các phương pháp điều trị nội khoa, thay đổi lối sống không mang lại hiệu quả. Sau hội chẩn đa chuyên khoa, bác sĩ lựa chọn thực hiện phẫu thuật cắt dạ dày hình ống kết hợp chuyển dòng mật tụy giúp hạn chế cảm giác thèm ăn và dịch tiêu hóa hấp thu chất béo và dưỡng chất. Đây là phương pháp giảm cân và cải thiện bệnh lý chuyển hóa hiệu quả cao hiện nay.

Ở thì đầu của phẫu thuật, khoảng 70-80% thể tích dạ dày của chị Quỳnh được các bác sĩ cắt bỏ, tạo hình dạ dày hình ống. Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ ghi nhận ổ bụng có lượng mỡ nội tạng nhiều. Êkíp sử dụng hệ thống robot Da Vinci Xi gồm một camera và ba cánh tay robot để thực hiện toàn bộ các bước cắt dạ dày hình ống. Dạ dày lúc này đã được thu nhỏ đáng kể, giảm lượng thức ăn đưa vào, đồng thời làm giảm tiết hormone ghrelin – hormone kích thích cảm giác đói, góp phần hạn chế cảm giác thèm ăn.

Ở thì phẫu thuật tiếp theo, bác sĩ thực hiện chuyển dòng mật tụy bằng cách cắt và nối lại ruột non. Robot giúp, phẫu tích tá tràng, đo chiều dài ruột non và tạo miệng nối tá tràng – ruột non bằng chỉ khâu chuyên dụng, tạo hai đường lưu thông riêng biệt. Khi đó, thức ăn từ dạ dày đi theo một đường, trong khi dịch mật và dịch tụy – các dịch tiêu hóa giúp hấp thu chất béo và dưỡng chất – đi theo đường khác. Hai dòng này chỉ gặp nhau ở đoạn cuối ruột non, khiến thời gian và diện tích hấp thu chất dinh dưỡng giảm đáng kể. Cơ chế kết hợp giữa hạn chế lượng thức ăn và giảm hấp thu và thay đổi các hormone đường ruột điều hòa cảm giác no, đường huyết giúp người bệnh giảm cân mạnh, đồng thời cải thiện hiệu quả các rối loạn chuyển hóa.

Sau khi kiểm tra kỹ độ kín của các miệng nối, cầm máu và đảm bảo không có bất thường, ca mổ kết thúc an toàn. Theo bác sĩ Hùng, phẫu thuật thu nhỏ dạ dày giảm cân có độ phức tạp cao, đòi hỏi phẫu thuật viên phải thực hiện nhiều miệng nối trên đường tiêu hóa. Nếu thao tác không chính xác có thể dẫn đến các biến chứng như rò miệng nối, chảy máu hoặc hẹp miệng nối. Đặc biệt với trường hợp chị Quỳnh, lớp mỡ nội tạng rất dày khiến không gian thao tác hạn chế và làm tăng độ khó của phẫu thuật nội soi thông thường. Robot giúp bác sĩ giảm rung tay, tối ưu góc tiếp cận ở cả vùng bụng trên khi cắt dạ dày và vùng bụng dưới khi đo, nối các quai ruột để chuyển dòng mật tụy, nâng cao độ chính xác của từng mũi khâu và giảm nguy cơ biến chứng.

Trước đó, chị Quỳnh được điều trị triệt để viêm dạ dày do HP nhằm giảm nguy cơ biến chứng sau mổ. Sau phẫu thuật, người bệnh hồi phục tốt, ít đau, có thể ngồi dậy và đi lại từ ngày đầu tiên. Chị Quỳnh được xuất viện sau hai ngày, tuân thủ chế độ ăn lỏng, sau đó chuyển dần sang thức ăn mềm theo hướng dẫn. Sau một tuần, chị giảm 9 kg và một tháng sau giảm tổng cộng 16 kg. Người bệnh tiếp tục được theo dõi định kỳ, bổ sung vitamin và khoáng chất cần thiết, kết hợp chế độ dinh dưỡng khoa học cùng tập luyện để đạt mức cân nặng mục tiêu và duy trì kết quả lâu dài.

“Người bệnh có thể giảm từ 70% đến hơn 85% lượng cân nặng dư thừa sau một đến hai năm, đồng thời cải thiện hoặc kiểm soát tốt các bệnh lý như rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp và đái tháo đường type 2 nếu có. Nhờ cơ chế giảm hấp thu kéo dài, nguy cơ tăng cân trở lại cũng thấp hơn so với các phương pháp phẫu thuật giảm cân khác”, bác sĩ Hùng nói.

Béo phì hiện là bệnh mạn tính có xu hướng gia tăng nhanh trên toàn thế giới cũng như tại Việt Nam. Đây không đơn thuần là vấn đề về ngoại hình mà là bệnh lý chuyển hóa phức tạp. Mô mỡ dư thừa hoạt động như một cơ quan nội tiết, liên tục tiết ra các chất gây viêm, làm tăng nguy cơ mắc hàng loạt bệnh lý nguy hiểm như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đột quỵ, đái tháo đường type 2, gan nhiễm mỡ, ngưng thở khi ngủ, thoái hóa khớp và nhiều loại ung thư.

Bác sĩ khuyến cáo người có BMI từ 27,5 kg/m² trở lên kèm các bệnh lý như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ…hoặc BMI từ 32,5 kg/m² trở lên dù chưa có bệnh đi kèm, nên được thăm khám tại các cơ sở chuyên khoa để được đánh giá và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Phẫu thuật giảm cân không phải là lựa chọn đầu tiên nhưng là giải pháp hiệu quả đối với những trường hợp đủ chỉ định, giúp giảm cân bền vững, cải thiện sức khỏe tổng thể và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài khi được kết hợp với chế độ dinh dưỡng, vận động và theo dõi y khoa lâu dài.

(*) Tên người bệnh đã được thay đổi