Từ vài viên sỏi li ti, sau 2 năm khối sỏi lên đến 70 mm, lấp kín đài bể thận khiến chị Mai bị tiểu máu, được bác sĩ nội soi tán sạch sỏi trong một lần.

Hai năm trước, khi kiểm tra sức khỏe sau sinh, bác sĩ phát hiện chị Mai, 38 tuổi, có những viên sỏi li ti ở thận phải, lưu ý chị uống nhiều nước để hỗ trợ đào thải sỏi theo đường tự nhiên.

Do bận chăm con nhỏ, chị không đi khám chuyên sâu. Khối sỏi âm thầm lớn dần lên, nhưng không có triệu chứng rõ rệt. Thỉnh thoảng chị thấy đau âm ỉ hoặc nước tiểu có màu hồng nhưng chủ quan nghĩ dấu hiệu đến kỳ kinh nguyệt.

Một tháng trước, chị Mai bắt đầu tiểu rát, buốt, xuất hiện tiểu máu nên đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả xét nghiệm nước tiểu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho thấy dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu, kết hợp siêu âm phát hiện thận phải có sỏi dạng san hô choán gần kín hệ thống đài bể thận phải. Bác sĩ chỉ định chụp CT xác định khối sỏi có kích thước “khổng lồ” khoảng 70 mm.

ThS.BS Cao Vĩnh Duy, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, sỏi kích thước lớn kèm nhiễm trùng làm tăng nguy cơ tắc nghẽn đường tiểu, gây ứ nước ở thận. Bác sĩ ưu tiên điều trị kiểm soát nhiễm trùng trước trong một tuần, các triệu chứng cải thiện, nước tiểu trong hơn nhưng tình trạng nhiễm trùng vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn. Để đảm bảo dẫn lưu nước tiểu và giảm áp lực trong hệ thống đài bể thận, bác sĩ Duy nội soi đặt ống thông JJ vào niệu quản, giúp duy trì dòng nước tiểu từ thận xuống bàng quang, đồng thời tiếp tục điều trị nhiễm trùng.

Sau 2 tuần điều trị, tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát, cấy nước tiểu cho kết quả âm tính, người bệnh được lên kế hoạch tán sỏi thận qua da.

“Do kích thước sỏi san hô lớn, êkíp dự kiến có thể phải thực hiện tán sỏi nhiều lần hoặc phối hợp các phương pháp để làm sạch toàn bộ sỏi, nếu sỏi ở vị trí khó tiếp cận qua đường hầm tán sỏi qua da, cần sử dụng thêm ống soi mềm để tiếp cận các đài thận còn lại”, bác sĩ Duy nói.

Từ vùng hông lưng, bác sĩ Duy cùng êkíp khéo léo thiết lập một “đường hầm” siêu nhỏ vào hệ thống đài bể thận. Bắt đầu từ cực dưới, dụng cụ nội soi được điều khiển nhịp nhàng xuyên qua hệ thống đài bể thận, tiến dần lên cực trên để tán vỡ và gắp sạch khối sỏi san hô phức tạp. Nhờ đường vào thuận lợi, có thể tiếp cận hầu hết các vị trí chứa sỏi, bác sĩ không cần phải tạo thêm nhiều đường hầm hay phối hợp nhiều phương pháp.

Sau khoảng 45 phút, ca phẫu thuật kết thúc, kiểm tra sau mổ bằng hình ảnh X-quang cho thấy hệ thống đài bể thận sạch sỏi hoàn toàn.

“Ban đầu tôi không nghĩ sỏi lại nhiều và lớn đến như vậy. Khi bác sĩ tán và lấy sỏi ra, tôi mới thấy lượng sỏi rất nhiều”, chị Mai nói. Một ngày sau mổ, người bệnh hồi phục, đi lại và ăn uống bình thường, được xuất viện sau 2 ngày. Bác sĩ lưu ý người bệnh cần theo dõi sát sức khỏe để hạn chế các biến chứng sau tán sỏi.

Sỏi san hô là dạng sỏi thận lớn, có hình dạng phân nhánh, thường lan rộng vào bể thận và các đài thận, chiếm một phần hoặc gần như toàn bộ hệ thống thu thập nước tiểu của thận. Nếu không xử lý, sỏi có thể cản trở dòng nước tiểu, gây ứ nước, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát và làm tổn thương nhu mô thận, từ đó ảnh hưởng đến chức năng thận.

Một số trường hợp sỏi san hô liên quan đến nhiễm khuẩn đường tiết niệu do vi khuẩn phân giải urê, tạo môi trường thuận lợi hình thành sỏi nhiễm khuẩn như struvite. Do sỏi có kích thước lớn và cấu trúc phức tạp, người bệnh thường cần được đánh giá bằng hình ảnh học như chụp CT, để xác định mức độ lan rộng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Với những trường hợp sỏi san hô lớn, tán sỏi thận qua da thường được ưu tiên như một trong những phương pháp điều trị chủ đạo.

Bác sĩ Duy lưu ý, không phải tất cả trường hợp sỏi thận đều gây đau dữ dội mà có thể âm thầm phát triển trong thời gian dài. Do đó, khi có triệu chứng tiểu máu, tiểu buốt, tiểu rắt, sốt hoặc đau vùng hông lưng, người bệnh cần đi khám để tìm nguyên nhân và can thiệp sớm bằng phương pháp ít xâm lấn, điều trị triệt để và an toàn.