Hà Nội – Chị Trang, 32 tuổi, truyền máu qua dây rốn ba lần trong tử cung do thai nhi thiếu máu nặng, ngăn nguy cơ phù thai, suy tim.
Chị Trang tiền sử sinh non do thai nhi thiếu máu, phải truyền máu trong tử cung. Sau sinh, em bé được hỗ trợ oxy và truyền máu. Thai kỳ hiện tại chị chủ động theo dõi sát sức khỏe thai nhi và chuẩn bị khả năng thiếu máu tái diễn. Bác sĩ Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, tư vấn dấu hiệu nguy hiểm, nguy cơ, phương án can thiệp và thời điểm sinh.
Thai nhi được truyền máu ba lần ở các mốc 20 tuần, 24 tuần 5 ngày và 27 tuần 4 ngày tại. Đến 31 tuần 2 ngày, tình trạng thiếu máu tái diễn, êkíp phải cân nhắc giữa việc tiếp tục truyền máu kéo dài thai kỳ và nguy cơ biến chứng nếu can thiệp lần thứ tư. Sau hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ quyết định mổ lấy thai ở tuần 32.
Lần truyền máu đầu tiên, thai nhi chỉ nặng hơn 300g, vận tốc đỉnh tâm thu động mạch não giữa (MCA-PSV) đạt 45 cm/giây, tương đương 1,75 MoM, cho thấy thiếu máu nặng. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể khiến thai nhi phù thai, suy tim, thậm chí tử vong.

Thiếu máu thai nhi thường diễn tiến âm thầm, người mẹ không thể tự nhận biết qua triệu chứng bên ngoài. Siêu âm Doppler, đặc biệt đo vận tốc đỉnh tâm thu động mạch não giữa (MCA-PSV), giúp bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ thiếu máu và đánh giá mức độ cần can thiệp.
Êkíp quyết định truyền máu cho thai nhi qua tĩnh mạch rốn dưới hướng dẫn của siêu âm. Thai phụ được truyền kháng sinh, gây tê tại chỗ; gây mê cho thai nhi trước thủ thuật. Bác sĩ xác định vị trí của dây rốn qua hình ảnh siêu âm và đưa kim xuyên qua thành bụng và tử cung của người mẹ, tiếp cận tĩnh mạch rốn thai nhi.
Mẫu máu lấy từ dây rốn cho thấy huyết sắc tố (HGB) của thai nhi chỉ 6,6 g/dL, thể tích khối hồng cầu (HCT) 0,186 L/L. Dựa trên kết quả xét nghiệm, các bác sĩ đã tính toán lượng máu cần bổ sung và truyền từ từ 29 ml vào tĩnh mạch rốn, đồng thời theo dõi sát nhịp tim thai trong suốt thủ thuật nhằm hạn chế nguy cơ quá tải tuần hoàn.
“Mạch máu dây rốn của thai nhi rất nhỏ, chỉ lệch 1mm cũng gây nguy hiểm cho thai nhi”, bác sĩ Nguyễn Thạc Việt, Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho hay.
Êkíp kiểm soát chặt chẽ nguy cơ nhiễm trùng, chảy máu, phản ứng với máu truyền. Sau lần truyền đầu tiên, MCA-PSV giảm từ 45 xuống 20,9 cm/giây. Thai nhi cử động tốt, tim thai đều đặn 146 lần/phút và tiếp tục phát triển.
Tuy nhiên, hiệu quả truyền máu không đồng nghĩa tình trạng thiếu máu đã được giải quyết triệt để. Thai nhi tiếp tục thiếu máu và được truyền máu lần thứ hai khi 24 tuần 5 ngày và lần thứ ba lúc 27 tuần 4 ngày. Sau mỗi lần can thiệp, các bác sĩ đánh giá mức độ thiếu máu, tính toán lượng máu cần truyền và theo dõi sát sức khỏe thai nhi.
Theo bác sĩ Việt, tình trạng thiếu máu của thai nhi nhiều khả năng liên quan đến kháng thể bất thường từ cơ thể người mẹ. Kháng thể có thể đi qua nhau thai, tấn công và phá hủy hồng cầu thai nhi, khiến thiếu máu tái phát sau mỗi lần truyền.
Một trong những nguyên nhân thường gặp của cơ chế này là bất đồng nhóm máu hệ Rh giữa mẹ và thai nhi. Ngoài ra, thiếu máu thai nhi có thể liên quan đến nhiễm virus, đặc biệt Parvovirus B19 gây ức chế quá trình tạo máu của thai, hội chứng truyền máu song thai hoặc các bệnh lý di truyền về máu như Thalassemia.
Đến tuần 31, siêu âm tiếp tục ghi nhận dấu hiệu thiếu máu. Truyền máu lần thứ tư giúp kéo dài thai kỳ, nhưng tiềm ẩn nguy cơ chảy máu và tắc mạch rốn. Sau hội chẩn giữa các chuyên khoa Sản, Y học bào thai và Sơ sinh, các bác sĩ quyết định mổ lấy thai ở tuần 32.
Trước ca mổ, chị Trang được tiêm hai mũi trưởng thành phổi, cách nhau 24 giờ, nhằm hỗ trợ quá trình hoàn thiện phổi của trẻ sinh non. Bé chào đời nặng 1,925 kg, được chuyển đến khoa Sơ sinh chăm sóc và theo dõi. Trẻ được hỗ trợ oxy sau sinh và truyền máu một lần. Nồng độ huyết sắc tố sau đó duy trì khoảng 90-94 g/L. Sức khỏe của mẹ và bé ổn định. Êkíp lấy mẫu nước ối để phân tích bất thường nhiễm sắc thể nhằm loại trừ nguyên nhân di truyền bẩm sinh. Sau một tháng nằm theo dõi và chăm sóc tại khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, trẻ được xuất viện.
Bác sĩ khuyến cáo thai phụ cần khám và siêu âm theo lịch hẹn, đặc biệt ở các mốc 12 tuần, 20-22 tuần và 32 tuần. Những người từng sảy thai, lưu thai hoặc sinh non không rõ nguyên nhân cần thông báo đầy đủ tiền sử cho bác sĩ ngay từ đầu thai kỳ để được đánh giá nguy cơ và theo dõi phù hợp.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH