Anh Khôi, 33 tuổi, trật khớp háng bẩm sinh mức độ nặng, không dám điều trị vì nguy cơ liệt cao, vừa được thay khớp háng đặc biệt, khôi phục dáng đi.
Anh Khôi đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM trong tình trạng đau mỏi mạn tính vùng hông, xương chậu và khớp háng. Kết quả chụp X-quang cho thấy chỏm xương đùi đã trật hoàn toàn, lệch hẳn ra khỏi ổ cối, chân phải ngắn hơn chân trái khoảng 6 cm. Tình trạng này khiến phần hông của người bệnh bị đẩy sang trái, ảnh hưởng đến dáng đi và chức năng cột sống.
ThS.BS.CKI Lê Đình Khoa, Trưởng khoa Tái tạo khớp, nhận định đây là một trường hợp trật khớp háng bẩm sinh rất phức tạp, thường gặp ở những trẻ là con đầu lòng, thai nhi ngôi mông, thai phụ ít nước ối hoặc do di truyền… Ở trường hợp của anh Khô, cấu trúc khớp háng đã biến dạng hoàn toàn do không được điều trị đúng cách trong thời gian dài, khiến ổ cối và lòng tủy xương đùi của người bệnh nhỏ hơn rất nhiều so với người bình thường. Thông thường, kích thước lòng tủy ở người trưởng thành khoảng 9 – 11 mm nhưng ở anh Khôi, chỉ khoảng 6 mm. Ngay cả chuôi xương đùi nhân tạo có kích thước nhỏ nhất cũng không vừa với anh Khôi, nếu cố thay vào, người bệnh có nguy cơ gãy xương rất cao, làm phá vỡ lòng tủy.
Cổ xương đùi của người bệnh còn ngã ra trước nhiều và ổ cối nông. Nếu tình trạng này không được xử lý, người bệnh có nguy cơ không thể đi lại được bình thường do biến chứng trật khớp háng sau mổ. Ngoài ra, hai chân lệch nhau 6 cm cũng là một thách thức rất lớn. Để giải quyết tình trạng này, khớp cần được đưa về đúng vị trí và kéo dài chân phải. Tuy nhiên, việc kéo dài chân hơn 3 cm có nguy cơ tổn thương thần kinh và mạch máu nuôi rất cao.

Anh Khôi được hội chẩn thay khớp háng nhân tạo càng sớm càng tốt để tránh nguy cơ đẩy nhanh thoái hóa sớm, mất khả năng vận động. Tuy nhiên các bác sĩ cần lên kế hoạch mổ chi tiết, thận trọng.
Dựa trên kết quả chụp CT và X-quang, bác sĩ sử dụng đồng thời hai phần mềm chuyên dụng trong phẫu thuật chỉnh hình là TraumaCAD và MediCAD để định vị chi tiết cấu trúc giải phẫu khớp háng của anh Khôi. Tính toán chính xác độ nghiêng của ổ cối, hướng đặt khớp háng nhân tạo, mô phỏng chuyển động khớp… Từ đó lựa chọn khớp phù hợp với cơ thể người bệnh và lên kế hoạch phẫu thuật với độ chính xác cao.
Trước ca mổ chính thức, êkíp tiến hành mổ mô phỏng với mô hình khớp háng in 3D có kích thước giống như khớp thật của người bệnh.

Đầu tiên, bác sĩ nắn chỉnh để đưa tâm xoay khớp háng về đúng vị trí tự nhiên bằng ổ cối nhân tạo. Để tránh kéo dài chân so với trước mổ quá mức có thể gây liệt thần kinh, bác sĩ cắt bỏ khoảng 2 cm ở đầu trên xương đùi và thay chuôi xương đặc biệt với kích thước rất nhỏ, được thiết kế riêng cho những người có bất thường bẩm sinh về khớp háng. Sau đó gia cố lại bằng nẹp để giảm nguy cơ nứt gãy, tăng cường sự vững chắc và thúc đẩy lành xương nhanh hơn.
Ca phẫu thuật chính thức được thực hiện đúng theo kế hoạch đã đặt ra, chiều dài hai chân anh Khôi được điều chỉnh gần như cân bằng. Người bệnh được tập phục hồi chức năng và vận động ngay ngày đầu tiên sau mổ với sự hỗ trợ của khung tập đi. Tái khám sau 3 tháng, không chỉ dáng đi trở lại bình thường mà anh Khôi còn có thể tập gym, đạp xe, squat và thực hiện các bài tập nặng chuyên biệt cho chi dưới, điều mà trước đây gần như không thể làm được.

Bác sĩ Khoa cho biết để dự phòng trật khớp háng bẩm sinh, người bệnh hoặc trẻ nên đi khám nếu có các dấu hiệu cảnh báo như chênh lệch chiều dài chân, dáng đi bất thường, khó thực hiện động tác giạng chân hoặc gấp háng, các nếp lằn ở mông hoặc đùi không cân xứng,.. Hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào thời điểm phát hiện bệnh.
Nếu được can thiệp sớm, trong 6 tháng đầu đời, tỷ lệ thành công có thể đạt trên 95%. Ngược lại, điều trị muộn có thể dẫn đến những biến chứng nặng nề như teo cơ, vẹo cột sống, chênh lệch chiều dài chân vĩnh viễn hoặc thoái hóa khớp háng sớm khi còn trẻ. Khi đó sẽ có chỉ định phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo. Phẫu thuật thay khớp háng trên người bệnh trật khớp háng bẩm sinh rất phức tạp với nhiều nguy cơ, do đó cần được tính toán tỉ mỉ và chuẩn bị kỹ trước mổ nhằm giảm thiểu biến chứng nặng, tối ưu hiệu quả điều trị.
* Tên người bệnh đã được thay đổi.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH