Với cánh tay robot đa trục linh hoạt, robot ARTIS pheno dựng bản đồ cấu trúc cơ thể, định vị tổn thương, dẫn đường các thủ thuật can thiệp và phẫu thuật chính xác.

Cơ thể con người là một cấu trúc ba chiều (3D) phức tạp, trong đó mạch máu, cơ quan, xương và mô mềm đan xen ở nhiều mặt phẳng. Trên hình ảnh hai chiều (2D), các cấu trúc này có thể chồng lấp, khiến bác sĩ khó đánh giá đầy đủ hình thái và mối liên hệ giữa các vùng giải phẫu. Đây là thách thức trong nhiều thủ thuật can thiệp và phẫu thuật ít xâm lấn, khi quá trình tiếp cận và thao tác được thực hiện dựa trên công cụ hình ảnh.

Chính vì vậy, trong những trường hợp cần làm rõ hơn cấu trúc và định hướng trong không gian, hình ảnh 3D có thể bổ sung thông tin mà một hình chiếu 2D đơn lẻ không thể hiện đầy đủ. Dữ liệu 3D giúp tái hiện trực quan hơn không gian giải phẫu cá thể từng người bệnh, hỗ trợ bác sĩ lựa chọn hướng tiếp cận và thực hiện thủ thuật chính xác hơn.

BS.CKI Nguyễn Đức Hưng, Trưởng khoa Can thiệp Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, nhận định ở các kỹ thuật ít xâm lấn như can thiệp cấu trúc tim và mạch máu, bác sĩ không thể quan sát trực tiếp vùng tổn thương bằng mắt thường. Lúc này, các kỹ thuật hình ảnh trở thành “đôi mắt thứ hai”, hỗ trợ bác sĩ định vị tổn thương và dẫn đường cho từng thao tác. Tại phòng phẫu thuật và can thiệp Hybrid của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, robot ARTIS pheno đảm nhận vai trò này.

Về bản chất, ARTIS pheno là hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), sử dụng tia X để tạo hình ảnh bên trong cơ thể. Nguồn phát tia X (phía dưới) và bộ thu nhận hình ảnh (phía trên) là 2 phần của cánh tay robot (C-arm). Khi tia X đi qua cơ thể, mức độ hấp thụ khác nhau giữa các cấu trúc giải phẫu sẽ tạo nên hình ảnh X-quang hai chiều (2D) sắc nét.

Điểm khác biệt nằm ở cánh tay C-arm robot đa trục. Khác với những thế hệ trước, khi C-arm thường có vị trí cố định hoặc phạm vi chuyển động hạn chế, ARTIS pheno với 9 trục chuyển động cho phép hệ thống linh hoạt thay đổi độ cao và góc chiếu quanh người bệnh, đồng thời di chuyển vị trí mọi nơi trong phòng mổ. Thay vì phải điều chỉnh tư thế người bệnh hoặc dịch chuyển bàn can thiệp để tìm góc quan sát phù hợp, C-arm có thể chủ động xoay chuyển quanh người bệnh, cho phép người bệnh luôn được giữ ổn định trên bàn trong suốt thủ thuật. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong những ca phức tạp, khi người bệnh đã được kết nối với đường truyền, dây theo dõi và nhiều thiết bị hỗ trợ bên ngoài. Nhờ đó, hệ thống tối đa hóa khả năng tự do định vị C-arm và không gian tiếp cận tổn thương, hỗ trợ bác sĩ làm chủ hoàn toàn phẫu trường.

Từ chuỗi hình chiếu từ nhiều hướng được thu nhận trong vòng 5-20 giây khi C-arm xoay quanh người bệnh, các thuật toán của ARTIS pheno tái tạo thành hình ảnh 3D ngay tại phòng can thiệp chỉ sau 5-10 giây. Thay vì chỉ quan sát từng hình chiếu riêng lẻ, bác sĩ có thể quan sát trọn vẹn không gian vùng tổn thương với độ phân giải cao.

Theo bác sĩ Hưng, ARTIS pheno còn có khả năng đồng bộ các dữ liệu CT (chụp cắt lớp vi tính) hoặc MRI (chụp cộng hưởng từ) được thực hiện trước can thiệp, giúp bác sĩ chuẩn bị vị trí và đặc điểm của tổn thương, phác thảo kế hoạch điều trị. Khi vào phòng can thiệp, ARTIS pheno tiếp tục cập nhật hình ảnh theo thời gian thực. Như vậy, thay vì phải “bắt đầu lại từ đầu”, công nghệ hợp nhất hình ảnh của ARTIS pheno đóng vai trò như một nhịp cầu, kết nối trơn tru dữ liệu quá khứ và diễn biến hiện tại. Nhờ vào nhận diện các cột mốc giải phẫu đặc trưng của từng người bệnh, hệ thống tự động đối chiếu và chồng khớp dữ liệu CT/MRI với hình ảnh vừa chụp.

Có thể hình dung, dữ liệu chẩn đoán hình ảnh ban đầu giống như tấm bản đồ được vẽ sẵn, còn hình ảnh trong phòng can thiệp chính là “định vị GPS” hiển thị chính xác vị trí của bác sĩ trên tấm bản đồ đó. Nhờ sự kết hợp này, êkíp liên tục theo dõi, làm chủ từng bước di chuyển của dụng cụ can thiệp và kịp thời điều chỉnh phác đồ, đảm bảo độ chính xác tuyệt đối trong suốt quá trình điều trị.

Ông Bình (54 tuổi, Nghệ An) được chẩn đoán tách thành động mạch chủ Stanford B, xảy ra khi lớp áo trong của thành động mạch chủ bị rách, khiến máu len vào giữa các lớp thành mạch và tạo lòng giả. Nếu không được điều trị kịp thời, Tổn thương có thể lan rộng, gây thiếu máu các cơ quan hoặc vỡ động mạch chủ.

Qua hội chẩn, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật Hybrid, kết hợp phẫu thuật mạch máu và can thiệp nội mạch. Để chuẩn bị cho tiến trình phẫu thuật, Hhình ảnh CLVT mạch máu của ông Bình được đưa lên hệ thống ARTIS pheno, tái tạo dữ liệu giải phẫu 3D và đồng bộ với hình ảnh thu nhận trực tiếp trong phòng phẫu thuật Hybrid, tạo thành “bản đồ” giải phẫu trên màn hình dẫn đường. Nhờ đó, bác sĩ có thể xác định vị trí đoạn động mạch chủ bị tách, mối tương quan với các nhánh mạch quan trọng và lựa chọn góc chiếu phù hợp. Khi C-arm thay đổi góc chụp, hình ảnh 3D cũng được điều chỉnh xoay tương ứng, giúp bác sĩ đồng thời quan sát cấu trúc giải phẫu và vị trí dụng cụ trong quá trình can thiệp.

Êkíp phẫu thuật tạo cầu nối giữa các động mạch cảnh và động mạch dưới đòn trái, thiết lập một đường lưu thông máu mới để duy trì tưới máu cho não và cánh tay trái. Sau đó, quá trình đặt stent graft được thực hiện dưới hướng dẫn của hình ảnh 3D đã đồng bộ, giúp bác sĩ đưa và triển khai stent graft tại vị trí cần điều trị.

Sau khi hoàn tất phẫu thuật và đặt stent graft, không cần chờ đợi đến các bước kiểm tra riêng biệt sau đó, ARTIS pheno tiếp tục được sử dụng để kiểm tra kết quả ngay tại phòng Hybrid. Với hình ảnh thu được, bác sĩ có thể đánh giá vị trí và tình trạng triển khai của stent graft, tình trạng lưu thông của các nhánh mạch liên quan và phát hiện những bất thường cần xử trí thêm nếu có.

Ở ông Bình, do việc đặt miếng vá sẽ che phủ một số động mạch quan trọng mà nếu không phục hỗi dẫn đến các biến chứng thiếu máu cục bộ nghiêm trọng, các bác sĩ phải tạo các cầu nối mới vượt qua vị trị bị che khuất nhằm đảm bảo duy trì tưới máu cho các nhánh mạch quan trọng, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.

Sau phẫu thuật, ông Bình hồi phục thuận lợi. Sau 3 giờ sau đã có thể ngồi dậy trò chuyện bình thường. Bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo, vận động tay chân tốt, không ghi nhận tình trạng thiếu máu não hay thiếu máu chi. Bệnh nhân xuất viện sau 10 ngày và tiếp tục duy trì điều trị nội khoa để kiểm soát các bệnh nền tim mạch sẵn có.

Theo bác sĩ Hưng, ARTIS pheno cũng tích hợp nhiều công nghệ giúp hạn chế phát tia X trong quá trình can thiệp. CAREposition di chuyển bàn phòng mổ cho phép êkíp đưa người bệnh vào đúng vị trí cần chụp dựa trên hình ảnh đã có, hạn chế phải phát thêm tia chỉ để căn chỉnh. CAREprofile điều chỉnh vị trí các bộ lọc lá chắn giúp lảm giảm liều tia. CAREmonitor theo dõi liều lượng bức xạ thời gian thực ngăn ngừa tổn thương da cho người bệnh trong các ca can thiệp kéo dài.

Bên cạnh đó, công nghệ chụp 3D trên ARTIS pheno có thời gian quét vùng cơ thể nhanh hơn tới 15% so với các thế hệ trước. Thời gian quét ngắn hơn giúp giảm lượng thuốc cản quang cần sử dụng trong một số kỹ thuật chụp 3D. Với người bệnh nhạy cảm với thuốc cản quang, ARTIS pheno còn hỗ trợ chụp hình mạch máu bằng CO₂ ở một số vùng mạch ngoại biên phù hợp.

ARTIS pheno còn được thiết kế để thích ứng với nhiều thể trạng người bệnh. Khoảng không sử dụng giữa hai đầu C-arm lên tới 95,5 cm tạo vùng thao tác rộng, giúp bác sĩ dễ tiếp cận người bệnh và đưa dụng cụ vào vị trí cần can thiệp. Tâm quay linh hoạt cùng khả năng di chuyển đồng bộ với bàn can thiệp cho phép hệ thống thay đổi vị trí phù hợp với từng người bệnh và từng thủ thuật, kể cả những trường hợp có thể trạng lớn hoặc cần nhiều không gian thao tác.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, robot ARTIS pheno được ứng dụng mạnh mẽ trong lĩnh vực phẫu thuật và can thiệp tim mạch, hỗ trợ các kỹ thuật phức tạp như can thiệp tổn thương mạch vành phức tạp; điều trị bệnh tim cấu trúc như thay van động mạch chủ qua da (TAVI/TAVR), sửa van hai lá qua da (TEER); các can thiệp điều trị rối loạn nhịp tim như triệt đốt qua catheter và cấy đặt các thiết bị tim mạch; phẫu thuật Hybrid điều trị phình động mạch chủ (phẫu thuật chuyển vị mạch máu các nhánh quai động mạch chủ kết hợp đặt stent graft); điều trị bệnh động mạch chi dưới (phẫu thuật bắc cầu kết hợp nong bóng/đặt stent); cũng như can thiệp điều trị các bệnh lý tĩnh mạch.

Hơn 1.600 ca can thiệp và phẫu thuật phức tạp được thực hiện với sự hỗ trợ của ARTIS pheno từ năm 2023 đến tháng 8/2026 tại BVĐK Tâm Anh Hà Nội có tỷ lệ thành công cao, cứu nhiều trường hợp nguy kịch và người bệnh phục hồi tố, nâng cao chất lượng sống về sau.

Không chỉ phục vụ can thiệp tim mạch và mạch máu, ARTIS pheno còn có khả năng ứng dụng cho nhiều quy trình phẫu thuật và can thiệp khác như thần kinh, chấn thương chỉnh hình, phẫu thuật lồng ngực, các thủ thuật kim sinh thiết qua da… Sự kết hợp giữa hình ảnh 2D, 3D và các công cụ lập kế hoạch, dẫn đường trong cùng một hệ thống giúp ARTIS pheno thích ứng với nhiều quy trình có yêu cầu hình ảnh khác nhau.

Tuy nhiên, công nghệ dù hiện đại đến đâu vẫn không thể thay thế vai trò của người thầy thuốc. Đằng sau sự chính xác của hệ thống hình ảnh và các thuật toán hỗ trợ vẫn là bản lĩnh của bác sĩ – người đọc dữ liệu, lựa chọn hướng tiếp cận và trực tiếp thực hiện thủ thuật.

“Robot ARTIS pheno là một nền tảng công nghệ giúp mở rộng khả năng quan sát và điều khiển của bác sĩ trong những thủ thuật ngày càng phức tạp. Hệ thống này đưa hình ảnh y khoa từ vai trò quan sát sang một phần của quá trình lập kế hoạch, dẫn đường, kiểm soát thủ thuật theo thời gian thực, kiểm tra kết quả, nhằm tối ưu hiệu quả điều trị”, bác sĩ Hưng chia sẻ.

“Sự kết hợp giữa hệ thống chụp mạch hiện đại, các công nghệ đánh giá tổn thương chuyên sâu và đội ngũ bác sĩ đa chuyên khoa giúp nâng cao khả năng xử trí các ca bệnh phức tạp, tận dụng thời gian ‘vàng’ cấp cứu cho người bệnh”, bác sĩ Hưng cho biết.

Sự có mặt của Robot ARTIS pheno trong phòng phẫu thuật và can thiệp hiện đại thể hiện sự kết nối chặt chẽ của công nghệ hình ảnh thế hệ mới và kỹ thuật hạn chế xâm lấn với độ chính xác cao, đang trở thành một trong những hướng phát triển nổi bật của y học hiện nay.