Không hút thuốc lá, không thuộc nhóm đối tượng nguy cơ cao, chị Vân, 41 tuổi, chủ động tầm soát ung thư phổi và may mắn phát hiện bệnh giai đoạn rất sớm.

Chị Vân thể trạng khỏe mạnh, khám sức khỏe tổng quát, chụp X-quang ngực không phát hiện bất thường. Chị không có các yếu tố nguy cơ ung thư phổi như nam giới trên 50 tuổi, hút thuốc lá, bị bệnh lý phổi mạn tính, tiền sử gia đình mắc bệnh, tiếp xúc với hóa chất độc hại… nên bác sĩ chưa chỉ định tầm soát. Tuy nhiên, chị chủ động đề nghị chụp CT phổi liều thấp – phương pháp phổ biến nhất giúp phát hiện sớm ung thư phổi hiện nay.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, hình ảnh phim chụp CT cho thấy bệnh nhân có một nốt mờ kích thước 8 mm ở thùy trên phổi trái. Nốt phổi có bản chất bán đặc, với lớp kính mờ bao quanh và thành phần đặc bên trong, không thể phát hiện nếu chỉ chụp X-quang thông thường. Dựa trên cấu trúc nốt phổi, bác sĩ xếp loại Lung-RADS 4 (hệ thống Lung-RADS gồm 4 mức độ, mức độ 3 trở lên là khả năng ác tính cao).

Chị Vân được chỉ định sinh thiết nốt phổi để xác định lành hay ác tính. Tuy nhiên, nốt phổi nằm ở khu vực ngoại biên, xa các nhánh phế quản trung tâm nên không thể sinh thiết bằng phương pháp nội soi phế quản, cũng không nằm gần thành ngực để sinh thiết xuyên thành ngực. Ngoài ra, đây là nốt phổi mờ, không dễ để chọc kim lấy được đúng mẫu tế bào. Vì thế, ê kíp tiến hành ca phẫu thuật có sự hỗ trợ của robot, lấy mẫu bệnh phẩm đem đi sinh thiết lạnh, dựa trên kết quả mới đưa ra hướng xử lý tiếp theo.

Ê kíp mở bốn lỗ kích thước 1-1.5 cm ở thành ngực để đưa bốn cánh tay robot vào lồng ngực bệnh nhân. Bác sĩ Dũng nhận định, nếu chọn phương pháp mổ nội soi thông thường, việc bóc tách gặp nhiều khó khăn vì nốt phổi nằm xa “trung tâm”. Quá trình nạo vét hạch đi kèm cũng sẽ làm thời gian cuộc mổ kéo dài hơn, gây hệ lụy cho hô hấp của bệnh nhân sau mổ. Với khả năng xoay 540 độ nhờ công nghệ mô phỏng cổ tay người, các cánh tay robot Da Vinci Xi mang lại sự linh hoạt vượt trội, giúp bác sĩ dễ dàng thao tác tại những vùng mổ sâu, hẹp và khó tiếp cận.

Sau 30 phút, nốt phổi được bóc tách trọn vẹn mà không làm tổn thương mô xung quanh. Kết quả sinh thiết lạnh xác định bản chất u là ác tính, ê kíp tiếp tục ca mổ để cắt thùy trên phổi trái kèm nạo vét hạch cho bệnh nhân.

Sức khỏe chị Vân ổn định, trở lại sinh hoạt bình thường sau mổ một ngày, xuất viện hai ngày sau đó. Kết quả giải phẫu bệnh ghi nhận hạch lành tính, cho thấy tế bào ác tính chưa di căn hạch, bệnh nhân được chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn rất sớm T1A1. Nhờ được phẫu thuật triệt căn, chị Vân không cần các biện pháp bổ trợ như hóa xạ trị hay liệu pháp trúng đích, được hướng dẫn tái khám kiểm tra định kỳ.

Bác sĩ Dũng lý giải, ung thư phổi giai đoạn T1A được đánh giá là sớm, và y khoa chia giai đoạn này thành 3 cấp độ. Nốt phổi dưới 1 cm, không có di căn hạch thì được xếp vào giai đoạn T1A1 (sớm nhất). Nốt phổi từ 1-2 cm, không có di căn hạch là giai đoạn T1A2. Nốt phổi từ 2-3 cm, không có di căn hạch là giai đoạn T1A3.

Ung thư phổi có tỷ lệ mắc và tử vong cao do hầu hết bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn tiến triển. Lý do là bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng. Theo Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ (ALA), chỉ có 16% trường hợp ung thư phổi được chẩn đoán ở giai đoạn sớm, và rất ít trường hợp tình cờ phát hiện từ rất sớm như chị Vân.

Sàng lọc ung thư phổi bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT) đã được chứng minh là làm giảm tỷ lệ tử vong do ung thư phổi hơn 20% ở những người có nguy cơ cao. Đồng thời, nếu được điều trị từ sớm hoặc rất sớm, khả năng bệnh tái phát sau 5 năm rất nhỏ, cho thấy bệnh được chữa khỏi hoàn toàn.

Để tăng tỷ lệ phát hiện sớm, điều trị hiệu quả ung thư phổi, bác sĩ khuyến cáo các đối tượng có yếu tố nguy cơ cần tầm soát bệnh 6-12 tháng một lần. Việc tầm soát cũng được mở rộng cho những người trẻ dưới 50 tuổi, không có khả năng cao mắc bệnh. “Không có việc làm nào phục vụ cho sức khỏe là không cần thiết. Ung thư phổi hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu mọi người có ý thức kiểm soát, phòng ngừa và chữa bệnh từ đầu”, bác sĩ Dũng chia sẻ.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi