Vừa qua, tại Hội nghị Đột quỵ TP.HCM 2026, Bệnh viện Tâm Anh gây ấn tượng mạnh khi báo cáo về Robot AI giúp phẫu thuật cấp cứu đột quỵ xuất huyết não. Theo đó, người bệnh được bác sĩ dùng robot phẫu thuật ít xâm lấn “đo ni đóng giày” cho từng ca riêng giúp mang lại hiệu quả hồi phục vượt trội.

Báo cáo được ThS.BS.CKII Mai Hoàng Vũ, Khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, trình bày tại Hội nghị Đột quỵ TP.HCM diễn ra vào hai ngày 15-16/8.

Với chủ đề “Phẫu thuật ít xâm lấn trong điều trị xuất huyết não tự phát bằng robot AI: Cá thể hóa điều trị, thời điểm can thiệp và đường tiếp cận”, báo cáo cho biết nhờ kế hoạch phẫu thuật ‘đo ni đóng giày’ thích ứng với sự khác biệt riêng của từng người bệnh (về mức độ bệnh, vị trí khối máu tụ, vùng não bị tổn thương, đặc điểm riêng về các bó sợi thần kinh…), 95% người bệnh có khả năng vận động và sinh hoạt tốt sau phẫu thuật cấp cứu đột quỵ bằng robot AI Modus V Synaptive.

Báo cáo dựa trên dữ liệu theo dõi 60 bệnh nhân xuất huyết não tự phát trong giai đoạn 10/2025-4/2026, được phẫu thuật xâm lấn tối thiểu cá thể hóa thông qua một ống nong dẫn đường thần kinh (giúp tạo hành lang đi song song với các bó sợi thần kinh và tiếp cận trực tiếp đến khối máu tụ) dưới hỗ trợ của robot AI Modus V Synaptive. Đây là kỹ thuật được nghiên cứu và triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, thuộc nhóm những báo cáo đầu tiên tại Việt Nam về phương pháp này.

Theo bác sĩ Vũ, đột quỵ xuất huyết não tự phát xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, hình thành khối máu tụ chèn ép mô não. Khối máu tụ có thể nằm ở thùy não, hạch nền hoặc đồi thị, với kích thước và hướng lan khác nhau. Những khối máu tụ sâu thường nằm gần các bó sợi đảm nhiệm vận động, cảm giác, ngôn ngữ và nhiều chức năng quan trọng.

Do đó, theo bác sĩ Vũ, không thể áp dụng một đường mổ giống nhau cho tất cả bệnh nhân. Đường tiếp cận cần được lựa chọn dựa trên vị trí, thể tích khối máu tụ và tương quan với các cấu trúc thần kinh. Đường vào tốt nhất không nhất thiết là đường ngắn nhất, mà cần tìm hành lang phù hợp, hạn chế đi qua những cấu trúc thần kinh quan trọng.

Khác với phẫu thuật mở sọ truyền thống, bác sĩ phải tạo một vùng mở xương lớn để đưa dụng cụ vào và có thể cần banh vén mô não trên đường tiếp cận, phẫu thuật ít xâm lấn bằng robot theo kế hoạch cá thể hóa dùng ống nong dẫn đường thần kinh tạo một hành lang nhỏ hơn chỉ khoảng 1,5 – 3 cm, đi song song với các bó sợi thần kinh và tiếp cận trực tiếp đến khối máu tụ mà không gây tổn thương các bó thần kinh này.

Để lựa chọn đường tiếp cận cá thể hóa “đo ni đóng giày” cho từng người bệnh, bác sĩ sử dụng kỹ thuật chụp MRI khuếch tán bó sợi thần kinh (DTI) để xác định mối tương quan giữa khối máu tụ và các bó sợi thần kinh cần bảo tồn. Hệ thống Navigation giúp định vị vị trí khối máu tụ, trong khi robot AI Modus V Synaptive hỗ trợ bác sĩ tiếp cận vùng tổn thương theo kế hoạch mổ mô phỏng trước đó trên phần mềm chuyên dụng. Tùy vị trí khối máu tụ và đặc điểm giải phẫu từng bệnh nhân, bác sĩ sẽ lựa chọn đường tiếp cận xuyên vỏ hoặc xuyên rãnh vào não.

Trong số bệnh nhân thuộc báo cáo, 75% bệnh nhân có khối máu tụ tại hạch nền, vùng sâu trong não, gần các bó sợi thần kinh quan trọng nên khó tiếp cận và thường có tiên lượng nặng, nguy hiểm. Thể tích máu tụ trước mổ trung bình 51,8 ml. Sau phẫu thuật, 95% bệnh nhân có thể tích máu tụ tồn dư dưới 15 ml; tỷ lệ chảy máu lại khoảng 5% và không ghi nhận trường hợp tử vong.

Theo dõi thang điểm rMS – đánh giá mức độ tàn tật và khả năng độc lập trong sinh hoạt sau đột quỵ, với điểm càng thấp cho thấy chức năng càng tốt, ghi nhận có 95% bệnh nhân có thể tự sinh hoạt được hoặc sinh hoạt với sự trợ giúp một phần của người thân. Nhiều người phục hồi vận động, giao tiếp gần như bình thường chỉ sau vài ngày hậu phẫu.

Một trường hợp là nữ bệnh nhân 44 tuổi, đột quỵ xuất huyết bán cầu não phải. Sau khi xác định vị trí khối máu tụ bằng Navigation, êkip lập kế hoạch đường tiếp cận với sự hỗ trợ của robot AI Modus V Synaptive, đưa ống nong đến vùng tổn thương. Khối máu tụ được lấy dưới hỗ trợ của hệ thống quang học. Hình ảnh CT sau mổ cho thấy khối máu tụ đã được lấy hoàn toàn.

Trường hợp khác là nam bệnh nhân 52 tuổi, khối máu tụ khoảng 80 ml ở bán cầu não phải, kèm liệt nửa người. Dựa trên MRI và DTI, êkip lựa chọn kỹ thuật xuyên rãnh; robot AI và Navigation hỗ trợ định vị, định hướng đường vào. Đường mổ khoảng 3 cm, tổn thương vỏ não gần như không đáng kể, bệnh nhân phục hồi tốt.

Hai trường hợp cho thấy cùng là xuất huyết não nhưng đường mổ có thể khác nhau. Ngoài vị trí, kích thước khối máu tụ, bác sĩ còn cân nhắc mức độ ý thức, khả năng phục hồi và tình trạng xuất huyết não thất trước khi quyết định can thiệp.

“Mục tiêu điều trị đột quỵ xuất huyết não hiện nay không chỉ dừng ở cứu sống người bệnh mà còn hướng đến phục hồi chức năng hiệu quả hơn, giúp người bệnh trở lại sinh hoạt và cuộc sống gần như bình thường”, bác sĩ Vũ cho biết, thêm rằng bên cạnh đường tiếp cận tối ưu theo hướng cá thể hóa, thời điểm phẫu thuật cũng cần được lựa chọn theo từng trường hợp.

Nhóm nghiên cứu cân nhắc những trường hợp xuất huyết não tự phát ở mọi lứa tuổi tuy nhiên tập trung người bệnh 30-80 tuổi, Glasgow từ 6 đến 15 điểm, chức năng thần kinh còn khả năng hồi phục; vị trí khối máu tụ có thể ở thùy não, hạch nền hoặc đồi thị.

Thời điểm ưu tiên phẫu thuật cá thể hóa cho người bệnh đột quỵ xuất huyết là trong 24 giờ đầu, trong đó khoảng 6-12 giờ được xem là thời điểm tối ưu nếu điều kiện cho phép. Những trường hợp đến muộn hơn vẫn có thể được cân nhắc phẫu thuật tùy tình trạng, dù lợi ích phục hồi có thể giảm.

Khác với trước đây, bệnh nhân xuất huyết não thường được mở sọ giải áp khi tình trạng ý thức giảm, có trường hợp chờ 48 giờ hoặc thậm chí 3-5 ngày để khối máu tụ ổn định rồi mới can thiệp. Tuy nhiên, các nghiên cứu về phẫu thuật mở sọ truyền thống chưa cho thấy kết cục chức năng vượt trội so với điều trị bảo tồn. Trong khi đó, các phương pháp ít xâm lấn đang cho thấy triển vọng về cải thiện kết cục chức năng, mở ra xu hướng can thiệp sớm hơn.

TS.BS Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Nhân dân 115 TP.HCM, chủ tọa phiên báo cáo, nhận định phẫu thuật ít xâm lấn theo hướng cá thể hóa để loại bỏ khối máu tụ cho người bệnh đột quỵ xuất huyết bằng robot AI Modus V Synaptive là hướng điều trị cập nhật, giúp bác sĩ có thêm lựa chọn can thiệp cho những người bệnh phù hợp.

“Đây là chuỗi ca đầu tại Việt Nam về ứng dụng phẫu thuật ít xâm lấn có hỗ trợ robot AI trong lấy máu tụ não, bổ sung thêm dữ liệu thực tế cho hướng điều trị đột quỵ xuất huyết não”, bác sĩ Tuấn cho biết.

Hội nghị Đột quỵ TP.HCM 2026 với gần 1000 đại biểu tham dự, chủ đề tập trung cập nhật các khuyến cáo và tiến bộ mới trong điều trị đột quỵ. Các chuyên gia trao đổi về những hướng tiếp cận mới trong cấp cứu, can thiệp, phẫu thuật và phục hồi chức năng, trong đó có cá thể hóa điều trị và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả, giảm di chứng cho người bệnh.