Ông Lộc, 74 tuổi, sau hai lần điều trị ung thư đại tràng và thực quản, nay tái phát được bác sĩ dùng robot phẫu thuật triệt căn, nạo sạch 25 hạch.

Hai năm trước, ông Lộc điều trị ung thư sớm ở vùng tâm vị (vùng chuyển tiếp giữa thực quản và dạ dày) và ung thư đại tràng. Sau điều trị, vì chủ quan không có các triệu chứng bất thường nên ông không duy trì lịch tái khám định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ.

Gần đây, ông Lộc đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra sức khỏe. Kết quả chụp CT bụng phát hiện thành vùng tâm vị dạ dày dày bất thường, nghi ngờ tổn thương ác tính. Kết quả sinh thiết xác định ung thư biểu mô tuyến xâm nhập, biệt hóa vừa.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Minh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết khối u có thể tiếp tục xâm lấn sâu vào thành thực quản – dạ dày, xuyên qua lớp cơ và thanh mạc, di căn hạch hoặc lan sang các cơ quan lân cận nếu không điều trị. Khi khối u phát triển lớn hơn, nguy cơ cao gây hẹp tâm vị, thức ăn không xuống được dạ dày, dẫn đến nuốt nghẹn, suy dinh dưỡng và suy kiệt cơ thể.

Theo bác sĩ Hùng, đây là ca phẫu thuật phức tạp do khối u nằm ở tâm vị – vị trí nối giữa thực quản và dạ dày. Khu vực này nằm sâu dưới cơ hoành, không gian thao tác hẹp, còn nhiều tranh cãi trong chiến lược phẫu thuật. Sau khi cắt bỏ khối u, bác sĩ thực hiện nối thực quản với phần dạ dày còn lại để tái lập lưu thông tiêu hóa. “Đây là miệng nối khó vì thực quản không có lớp thanh mạc bao quanh, dễ căng nên nguy cơ rò miệng nối cao hơn”, bác sĩ Hùng cho biết.

Sau hội chẩn, bác sĩ chỉ định phẫu thuật bằng robot nhằm tăng độ chính xác và khắc phục các hạn chế của mổ nội soi thông thường. Phẫu thuật cắt bán phần trên dạ dày kết hợp nạo vét hạch D1 nhằm loại bỏ toàn bộ khối u và giảm nguy cơ tái phát. Hệ thống hạch D1 gồm các hạch nằm sát dạ dày, dọc theo các bờ cong và các mạch máu nuôi trực tiếp cơ quan này.

Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ đưa camera vào ổ bụng ghi nhận gan, phúc mạc và túi cùng Douglas chưa có dấu hiệu di căn, không có dịch ổ bụng. Khối u chưa xâm lấn thanh mạc vùng tâm vị nhưng đã xuất hiện một số hạch lân cận.

Hệ thống robot được thiết lập với một camera và ba cánh tay thao tác. Hình ảnh 3D có độ phóng đại lớn giúp phẫu thuật viên quan sát rõ cấu trúc giải phẫu, phân biệt mô ung thư với các tổ chức lành như dây thần kinh phế vị hay mạch máu lớn. Robot cũng hỗ trợ tiếp cận tốt vùng tâm vị nằm sâu sát cơ hoành và thực quản ngực – nơi dụng cụ nội soi thông thường khó thao tác linh hoạt.

Đặc biệt, cánh tay robot xoay linh hoạt nhiều góc độ, giúp bác sĩ bóc tách khối u chính xác ở các vị trí hẹp và khuất, đồng thời hỗ trợ nạo vét hạch tỉ mỉ quanh động mạch thân tạng và động mạch lách, giảm nguy cơ tổn thương mạch máu và hạn chế chảy máu trong mổ.

Sau khi cắt bỏ tổn thương, êkíp tiến hành nối thực quản với phần dạ dày còn lại và tạo van chống trào ngược bằng stapler tự động và khâu bằng robot, tái lập lưu thông tiêu hóa. Miệng nối được kiểm tra kín chắc nhằm giảm tối đa nguy cơ rò – một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất sau phẫu thuật dạ dày vùng tâm vị.

Sau mổ, ông Lộc hồi phục tốt, ít đau, có thể ngồi dậy và đi lại ngay ngày đầu tiên. Sau ba ngày, người bệnh bắt đầu ăn lỏng, vết mổ khô, không ghi nhận nhiễm trùng hay rò miệng nối.

Kết quả giải phẫu bệnh là ung thư biểu mô tuyến xâm nhập biệt hóa vừa, tế bào ung thư mới xâm lấn đến lớp dưới niêm mạc. Toàn bộ 25 hạch được nạo vét đều âm tính, diện cắt không còn tế bào ung thư, chưa ghi nhận xâm nhập mạch máu hay quanh thần kinh. Với kết quả này, người bệnh chưa cần điều trị bổ sung sau mổ mà tiếp tục theo dõi định kỳ.

Theo bác sĩ Hùng, nếu phát hiện ở giai đoạn muộn hơn, người bệnh có thể phải cắt toàn bộ dạ dày, thậm chí mất cơ hội phẫu thuật nếu ung thư đã di căn xa.

Ung thư dạ dày hiện nằm trong nhóm ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao tại Việt Nam. Mỗi năm, nước ta ghi nhận khoảng 17.000-18.000 ca mắc mới. Tuy nhiên, bệnh thường diễn tiến âm thầm, giai đoạn đầu gần như không có triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện mơ hồ như đầy bụng, khó tiêu, đau âm ỉ vùng thượng vị nên nhiều người chủ quan.

Các chuyên gia khuyến cáo người từng mắc ung thư đường tiêu hóa, có viêm teo niêm mạc dạ dày, chuyển sản ruột, nhiễm vi khuẩn HP hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày cần nội soi và theo dõi định kỳ để phát hiện sớm tổn thương. Việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, bỏ thuốc lá và kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể giúp giảm khả năng mắc bệnh.