Hà Nội_Thông qua kỹ thuật nội soi – siêu âm phế quản (EBUS), bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội thực hiện sinh thiết xuyên thành phế quản, xác định ung thư nguyên phát tại phổi di căn não.

Ông Bính, 58 tuổi, ở Quảng Ninh, xuất hiện đau đầu, hoa mắt, chóng mặt kéo dài từ cuối tháng 11/2025. Ban đầu, ông được chẩn đoán rối loạn tuần hoàn não và điều trị thuốc nhưng triệu chứng không cải thiện.

Tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, ông được phát hiện đồng thời có khối tổn thương ở não và u vùng rốn phổi phải. Kết quả MRI sọ não cho thấy khối tổn thương vùng trán – thái dương phải kèm phù não rộng, nghi u não ác tính hoặc di căn não.

Người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội để đánh giá với PET/CT, kiểm tra mức độ lan rộng của bệnh và định hướng vị trí lấy mẫu mô tối ưu. Kết quả PET/CT ghi nhận khối tăng hấp thu FDG mạnh tại vùng rốn phổi phải kích thước khoảng 23×33 mm, có đặc điểm nghi ngờ ác tính.

Dù hình ảnh học dù gợi ý nhiều đến ung thư phổi di căn não nhưng chưa đủ để khẳng định chẩn đoán. Người bệnh bắt buộc phải được lấy bệnh phẩm làm giải phẫu bệnh và xét nghiệm chuyên sâu trước khi quyết định hướng điều trị.

TS.BS Phạm Thị Lệ Quyên, Phó khoa Hô hấp, cho biết đây là tình huống khó vì cả hai hướng tiếp cận sinh thiết ở phổi hay ở não đều tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu sinh thiết u não, bệnh nhân đối mặt nguy cơ biến chứng thần kinh do đang  bị phù não diện rộng. Trong khi đó, khối u phổi nằm sâu vùng rốn phổi, sát các mạch máu lớn nên sinh thiết xuyên thành ngực không thể thực hiện được, việc phẫu thuật lồng ngực để chẩn đoán trong tình trạng có phù não thì quá nặng nề và nhiều nguy cơ.

Trước tình trạng bệnh lý phức tạp, người bệnh đã được tổ chức hội chẩn toàn viện với sự tham gia của các chuyên gia hô hấp, ung bướu, giải phẫu bệnh, chẩn đoán hình ảnh, ngoại lồng ngực, thần kinh, gây mê hồi sức và hồi sức tích cực, Hội đồng quyết định thực hiện nội soi siêu âm phế quản (EBUS) để tiếp cận tổn thương.

Kỹ thuật nội soi siêu âm phế quản (EBUS) sử dụng đầu dò siêu âm gắn trên ống nội soi phế quản, giúp bác sĩ quan sát các tổn thương nằm sâu trong lồng ngực ở các vị trí quanh đường thở như các tổn thương hạch hoặc u trung thất hoặc vùng rốn phổi mà các phương pháp sinh thiết qua thành ngực dưới hướng dẫn của chụp cắt lớp vi tính hoặc nội soi phế quản thông thường không tiếp cận được. Dưới hướng dẫn siêu âm thời gian thực, bác sĩ đưa kim xuyên sinh thiết chọc qua thành phế quản để lấy bệnh phẩm chính xác hơn.

Trường hợp của ông Bính, kết quả giải phẫu bệnh sinh thiết u vùng rốn phổi qua nội soi siêu âm phế quản EBUS xác định người bệnh mắc ung thư phổi tuýp biểu mô tuyến. Việc truy tìm được tổn thương nguyên phát giúp bác sĩ định hướng chiến lược điều trị tiếp theo như xét nghiệm đột biến gen, đánh giá điều trị nhắm trúng đích, miễn dịch hoặc phối hợp xạ trị não.

Theo BS Quyên, ưu điểm lớn của EBUS trong ca bệnh này là hạn chế xâm lấn nhưng vẫn tiếp cận được tổn thương trung tâm khó sinh thiết. Thay vì phải mổ mở hoặc can thiệp vào não để xác định nguồn gốc khối u, bác sĩ có thể lấy mẫu mô từ tổn thương u vùng rốn phổi thông qua nội soi siêu âm phế quản, giúp giảm các nguy cơ biến chứng nặng cho người bệnh, đặc biệt quan trọng ở bệnh nhân đang có phù não và nguy cơ tăng áp lực nội sọ.

Hiện tại, ông Bính đang được điều trị tích cực tại chuyên khoa Ung bướu của Bệnh viện Tâm Anh với thuốc điều trị nhắm trúng đích và xạ trị tổn thương u não, người bệnh sức khỏe ổn định, giảm hẳn hiện tượng đau đầu, chóng mặt kéo dài.

Bác sĩ Quyên cho biết nhiều trường hợp ung thư phổi giai đoạn sớm gần như không có triệu chứng hô hấp như ho kéo dài, ho máu, đau ngực hay khó thở. Người bệnh chỉ phát hiện khi khối u đã phát triển lớn và xuất hiện triệu chứng do di căn đến cơ quan khác như trường hợp ông Bính là di căn não với biểu hiệnđau đầu, chóng mặt.

Bác sĩ khuyến cáo người dân, đặc biệt người có tiền sử hút thuốc lá, tiếp xúc môi trường độc hại hoặc trên 50 tuổi, hoặc có tiền sử ung thư phổi trong gia đình nên khám sức khỏe định kỳ và tầm soát phổi bằng cắt lớp phổi liều thấp để tăng cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm.