Chị Linh, 29 tuổi, cổ tử cung ngắn, mang song thai hai nhau hai ối song dọa sinh non, được bác sĩ nỗ lực giữ thai đến tuần 36.

Chị Linh mang thai lần đầu, có thai tự nhiên. Trong giai đoạn sớm của thai kỳ, chị được chẩn đoán song thai hai bánh nhau, hai buồng ối. 3 tháng đầu thai kỳ, chị Linh khám thai định kỳ tại một cơ sở y tế khác. Quá trình theo dõi thai kỳ đến 16 tuần không phát hiện bất thường thai nhi. Ở tuần thai 16, kết quả siêu âm đo chiều dài cổ tử cung là 28 mm. Chị Linh lo lắng nên đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 để theo dõi thai kỳ. Tại thời điểm 24 tuần, chị có cảm giác đau tức vùng bụng dưới, siêu âm thai cho thấy chiều dài cổ tử cung giảm còn 18 mm, và ở những lần tiếp theo ghi nhận cổ tử cung có dạng hình phễu, chiều dài cổ tử cung dao động 15-16 mm.

Cổ tử cung bình thường có chiều dài khoảng 30-50 mm, bao gồm một kênh trung tâm có lỗ mở bên trong và bên ngoài. Trong thai kỳ, cổ tử cung đóng kín, ngăn cách buồng tử cung với âm đạo. Đến giai đoạn chuyển dạ, cổ tử cung giãn dần và mở ra để thai nhi đi ra ngoài qua ngả âm đạo. Cổ tử cung ngắn là tình trạng chiều dài cổ tử cung dưới 25 mm trước 24 tuần.

TS.BS Nguyễn Hoàng Long, Phó giám đốc Trung tâm Y học bào thai thuộc Bệnh viện Tâm Anh, cho biết cổ tử cung ngắn làm tăng nguy cơ chuyển dạ sớm gấp 3 lần ở thai phụ mang đơn thai và gấp 5 lần trường hợp song thai. Thai phụ được tư vấn các phương pháp và bằng chứng khoa học về các phương pháp dự phòng sinh non cho song thai hiện nay. Sau khi trao đổi với thai phụ, bác sĩ đề nghị sử dụng thuốc progesterone đặt âm đạo. Progesterone được cho là làm dịu cơ trơn tử cung, giảm các cơn co thắt có thể dẫn đến chuyển dạ non, giúp kéo dài thai kỳ và một số bằng chứng cho thấy progesterone có thể làm giảm nguy cơ sinh non trước 32 tuần ở những thai phụ có cổ tử cung ngắn. 

Bác sĩ lên kế hoạch theo sát thai kỳ nhằm kịp thời xử trí khi có dấu hiệu bất thường. Thai phụ thuộc nhóm tiền sản giật nguy cơ cao nên được dự phòng aspirin. Bác sĩ cũng hướng dẫn theo dõi cử động thai và cơn gò tại nhà, tái khám ngay nếu cử động thai dưới 4 lần trong một giờ, gò tử cung 1-2 cơn trong khoảng 30 phút, ra huyết hoặc nước âm đạo. Thai phụ được khuyến khích ăn uống đủ chất đạm, rau xanh, trái cây, chọn thực phẩm dễ tiêu hóa, uống nhiều nước, ngủ đủ giấc, thực hiện các bài tập thể dục được khuyến cáo trong thai kỳ đều đặn…

Đến tuần thai 34, trên siêu âm cho thấy có tình trạng chậm tăng trưởng ở cả hai thai, trong đó có một thai xuất hiện tăng trở kháng động mạch rốn, Doppler qua ống tĩnh mạch bình thường, CTG điện toán (đo tim thai) chưa phát hiện bất thường trên dao động nội tại ngắn hạn. 

Bác sĩ chỉ định theo dõi thai kỳ với tần suất mỗi 3 ngày. Đến tuần 36, các chỉ số trên không thay đổi, bác sĩ nhận định rằng nguy cơ cho thai ở trong tử cung đã cao hơn nguy cơ khi nuôi bé bên ngoài. Vì vậy bác sĩ Y học bào thai hội chẩn với bác sĩ Sản Phụ khoa quyết định sinh mổ chủ động. Bé gái chào đời nặng hơn 2 kg, bé trai nặng hơn 1,9 kg. Hai bé hồng hào, thở tốt, sức khỏe ổn định.

Theo bác sĩ Long, cổ tử cung ngắn có thể dẫn đến suy cổ tử cung, làm tăng nguy cơ sảy thai, chuyển dạ sớm, sinh non và các biến chứng sản khoa khác. Trong đó, sinh non là yếu tố có thể gây lưu thai, trẻ sinh ra nhẹ cân, xuất huyết não hoặc có khuyết tật bẩm sinh.

Thời điểm lý tưởng để đo chiều dài cổ tử cung nhằm sàng lọc nguy cơ sinh non ở thai phụ là tuần thai 18-24. Đây là giai đoạn chiều dài cổ tử cung tương đối ổn định, phát hiện sớm giúp lên kế hoạch theo dõi, điều trị đúng cách. Nếu chiều dài cổ tử cung trong khoảng 25-29 mm, bác sĩ tư vấn thai phụ theo dõi thường xuyên bằng siêu âm, tiếp tục kiểm tra chỉ số này khi thai nhi phát triển lớn hơn.

Bác sĩ khuyến cáo thai phụ tuân thủ lịch khám thai để có kế hoạch theo dõi phù hợp. Nếu xuất hiện các bất thường như đau bụng, lưng hoặc vùng chậu, xuất huyết, thai nhi ít cử động… cần đến ngay cơ sở y tế để xử trí kịp thời.

* Tên người bệnh đã được thay đổi