HÀ NỘI – Anh Đăng, 38 tuổi, nhập viện tình trạng mệt lả, sốt cao, khó thở, phát ban chẩn đoán sởi biến chứng viêm phổi.

Anh Nguyễn Đăng nhập viện sau sốt cao liên tục 4 ngày, biểu hiện ho khan, đau rát họng, mệt mỏi và xuất hiện ban đỏ lan nhanh từ vùng đầu, mặt xuống ngực và toàn thân. Khi đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội người bệnh sốt 39 – 40 độ C, SpO₂ chỉ còn 91 – 93%, nốt ban đỏ bắt đầu lan nhanh từ vùng đầu, mặt xuống ngực và toàn thân, kèm theo mệt lả và khó thở.

Ths.BSNT Nguyễn Thị Thúy Hậu, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết anh Đăng có dấu hiệu viêm long đường hô hấp trên và phát ban điển hình dạng sởi, có biểu hiện đặc trưng bệnh là hạt Koplik trong niêm mạc miệng. Kết quả chụp cắt lớp vi tính ghi nhận hình ảnh viêm phổi nặng biến chứng phổ biến của sởi ở người lớn.

Virus sởi có thể làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp, tạo điều kiện cho các vi khuẩn khác như phế cầu, tụ cầu hay Haemophilus Influenzae xâm nhập, gây viêm phổi do vi khuẩn. “Nếu không xử trí kịp, người bệnh có thể rơi vào suy hô hấp hoặc thậm chí tử vong”, bác sĩ Hậu nhấn mạnh.

Bác sĩ Hậu điều trị tích cực bằng liệu pháp hỗ trợ hô hấp, truyền dịch, hạ sốt, bổ sung vitamin A và sử dụng kháng sinh phổ rộng (Ceftriaxone kết hợp Levofloxacin) kiểm soát nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn. Sau 5 ngày điều trị nội trú, bệnh nhân hết sốt, tự thở được khí phòng, các nốt ban mờ dần và sức khỏe ổn định. Anh Đăng được xuất viện, tiếp tục theo dõi và điều trị ngoại trú.

Bác sĩ Hậu cho biết thêm, con trai anh Đăng 9 tuổi khởi phát mắc sởi đầu tiên trong gia đình, điều trị tại nhà, 2 vợ chồng chăm sóc con không cách ly và sát khuẩn đầy đủ. Vợ anh Đăng điều trị biến chứng viêm phổi do sởi trước khi chồng nhập viện tại bệnh viện khác. “Cả hai chưa từng tiêm vaccine sởi chưa có miễn dịch bảo vệ dễ lây nhiễm và biến chứng nặng”, bác sĩ Hậu nhận định, đồng thời cho biết thêm tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội số ca mắc sởi ở người trưởng thành, đặc biệt nhóm chưa tiêm vaccine tăng. Năm 2025 số ca sởi người lớn tăng 25% so với số liệu 2 năm trước đó. Điều đáng nói, người bệnh có tâm lý chủ quan nghĩ sởi là bệnh trẻ em.

Theo bác sĩ Hậu, nhiều trường hợp người lớn nhập viện biểu hiện không điển hình, dễ nhầm lẫn với cảm cúm hoặc dị ứng da. Một số xuất hiện biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, phải điều trị tích cực do do đến viện trễ.

Bác sĩ Hậu lưu ý khi có biểu hiện sốt, ho, phát ban, đặc biệt là sau khi tiếp xúc với người bệnh nghi sởi, cần đến khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để được xét nghiệm, chẩn đoán chính xác. Cần cách ly người bệnh nghi ngờ để hạn chế lây lan. Người lớn chăm sóc trẻ mắc sởi cần đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên, giữ gìn không gian sống thoáng khí.

Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi gây ra, lây chủ yếu qua đường hô hấp. Biểu hiện ban đầu thường giống cảm cúm – sốt cao, ho khan, sổ mũi, đau họng, viêm kết mạc – khiến nhiều người dễ chủ quan. Sau 3 – 5 ngày, ban đỏ đặc trưng xuất hiện, lan dần từ mặt xuống thân mình và tứ chi.

Khi miễn dịch cộng đồng suy giảm, virus sởi quay trở lại. Ở người trưởng thành, đặc biệt là nhóm chưa tiêm phòng, sởi thường diễn tiến nặng hơn trẻ em, dễ gây biến chứng như viêm phổi, viêm gan, viêm não – màng não, suy hô hấp cấp. Trong đó, viêm phổi là nguyên nhân gây tử vong do sởi ở người lớn.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ cần tỷ lệ tiêm chủng sởi giảm xuống dưới 95% dân số, nguy cơ bùng phát dịch sẽ tăng mạnh. Những người sinh trước khi có chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc chưa từng tiêm đủ hai mũi vaccine cần tiêm bổ sung.

Bộ Y tế lưu ý bệnh sởi lây lan rất nhanh trong số các bệnh truyền nhiễm, tất cả mọi người đều có nguy cơ mắc bệnh, đồng thời ghi nhận từ đầu năm đến nay có hơn 54.000 ca nghi sởi tại tất cả địa phương. Nguyên nhân sởi bùng phát là do bệnh vào chu kỳ dịch 5 năm một lần và tiến độ tiêm vaccine chậm hơn tốc độ bệnh lây lan.

Sởi thường xuất hiện vào mùa đông xuân, bác sĩ Hậu khuyên người lớn không rõ tiền sử tiêm vaccine sởi nên chủ động tiêm phòng càng sớm càng tốt.

Chia sẻ về vaccine phòng sởi, bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết hiện Việt Nam có các loại vaccine phòng sởi và phối hợp phòng thêm các bệnh khác. Vaccine có thể tiêm từ 9 tháng tuổi hoặc từ 12 tháng tuổi.

Với người lớn, có ba loại vaccine chỉ có trong tiêm chủng dịch vụ gồm mũi sởi đơn, mũi 3 trong 1 phòng sởi – quai bị – rubella và mũi 4 trong 1 phòng sởi – quai bị – rubella – thủy đậu. Mỗi người cần tiêm đủ tối thiểu hai mũi cách nhau một tháng nếu chưa tiêm hoặc không nhớ lịch sử tiêm chủng trước đó. Phụ nữ cần hoàn thành hai mũi vaccine trước khi mang thai ba tháng. Việc tiêm chủng sẽ giúp người mẹ có miễn dịch với bệnh, truyền kháng thể bảo vệ con trong những tháng đầu đời.

Bác sĩ Chính cho biết tiêm đủ mũi vaccine sởi có hiệu quả phòng bệnh đến 98%, người có bệnh nền đang điều trị ổn định, không có tình trạng suy giảm miễn dịch vẫn tiêm được vaccine. Người dân nên đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ trao đổi kỹ về tiền sử bệnh, dị ứng, thuốc đang dùng…, chỉ định loại vaccine phù hợp.