Sau một tuần chăm sóc hai con nhỏ mắc Adenovirus, anh Tiến, 39 tuổi, sốt cao tới 41 độ C, đau họng dữ dội, viêm kết mạc, viêm amidan mủ và viêm phế quản do bội nhiễm, phải nhập viện điều trị.

Anh Tiến tiền sử khỏe mạnh, không có bệnh nền. Khoảng một tuần trước khi phát bệnh, hai con nhỏ của anh lần lượt sốt, ho, đau nhức mắt. Các con đều được chẩn đoán nhiễm Adenovirus và có thể điều trị ngoại trú tại nhà.

Anh tiếp xúc gần với con trong suốt thời gian chăm sóc. Khi xuất hiện sốt cao kèm ớn lạnh, nghĩ cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, các cơn sốt ngày càng dày hơn khoảng 4 cơn mỗi ngày, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt thông thường. Không chỉ sốt, anh còn đau đầu, đau họng dữ dội, nuốt đau đến mức gần như không thể ăn uống. Những ngày tiếp theo, tình trạng diễn tiến nặng hơn với cơn sốt rét liên tục, đau nhức mắt, đỏ mắt, nhiều dử mắt, đau mỏi toàn thân, ho nhiều, khạc đờm vàng xanh đặc quánh, mệt lả và ăn uống kém.

Nghi ngờ bản thân mắc cùng bệnh với các con, anh tự test nhanh Adenovirus tại nhà cho kết quả dương tính. Mặc dù tự điều trị bằng thuốc hạ sốt, bù nước điện giải, đồng thời uống thêm kháng sinh trong hai ngày nhưng tình trạng không cải thiện.

Khi đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội người bệnh tỉnh nhưng rất mệt, sốt cao và rét run từng cơn, mạch nhanh 120 lần mỗi phút. Hai mắt đỏ nhiều, đau nhức, nhiều dử mắt. Hai amidan sưng to, phủ nhiều ổ mủ. Các xét nghiệm cho thấy chỉ số bạch cầu tăng lên 14 G/L, mức bình thường dưới 10 G/L. Chỉ số viêm CRP tăng 14,6 mg/dL, gấp nhiều lần giới hạn bình thường là dưới 0,5 mg/dL, cho thấy cơ thể đang có phản ứng viêm mạnh. Kết quả nội soi tai mũi họng ghi nhận hai amidan sưng nề, xuất hiện nhiều hốc mủ, X-quang phát hiện hình ảnh viêm phế quản.

BSNT Đàm Thị Thanh Tâm, khoa Nội Tổng hợp, chẩn đoán người bệnh mắc Adenovirus kèm viêm amidan cấp mủ và viêm phế quản bội nhiễm vi khuẩn.

Bac sĩ Tâm cho biết Adenovirus thường được biết đến là tác nhân gây bệnh phổ biến ở trẻ nhỏ và dễ tạo thành các ổ dịch lẻ tẻ, đặc biệt vào thời điểm giao mùa. Tuy nhiên, người trưởng thành cũng có thể mắc bệnh nếu tiếp xúc gần với nguồn lây, nhất là khi chăm sóc trẻ nhiễm virus. Phần lớn người lớn khỏe mạnh khi nhiễm Adenovirus chỉ có biểu hiện giống cảm lạnh hoặc cúm thông thường như sốt, đau họng, ho, viêm kết mạc và sẽ tự hồi phục sau vài ngày với điều trị triệu chứng.

Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn có thể diễn tiến nặng ngay cả khi bệnh nhân còn trẻ tuổi và tiền sử không có bệnh nền. Virus làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp, tạo điều kiện thuận lợi để vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm, dẫn đến viêm amidan mủ, viêm phế quản hoặc viêm phổi. Khi đó, người bệnh không chỉ cần điều trị triệu chứng mà còn phải điều trị các biến chứng ví dụ bội nhiễm do vi khuẩn gây ra.

Do sốt cao kéo dài khiến cơ thể mất nhiều nước và điện giải, người bệnh được truyền dịch tĩnh mạch kết hợp bù nước đường uống. Các bác sĩ sử dụng thuốc hạ sốt phối hợp đường truyền và đường uống, thuốc giảm đau, chống viêm, thuốc loãng đờm, giảm ho cùng kháng sinh đường tĩnh mạch để kiểm soát tình trạng bội nhiễm. Người bệnh cũng được dùng kháng sinh nhỏ mắt nhằm điều trị tổn thương viêm kết mạc.

Sau bốn ngày điều trị tích cực, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt như cắt sốt, đỡ đau họng, giảm ho, ăn uống khá hơn. Hai amidan giảm sưng, các hốc mủ sạch dần. Sau đó, người bệnh tiếp tục được theo dõi thêm hai ngày. Đến ngày thứ sáu, anh Tiến hết sốt hoàn toàn, các dấu hiệu sinh tồn ổn định, mắt chỉ còn sung huyết nhẹ và không còn dử mắt. Họng giảm sưng đáng kể, chỉ còn vài chấm mủ nhỏ. Tim và phổi hoạt động bình thường, người bệnh được xuất viện, tiếp tục điều trị ngoại trú và hẹn tái khám.

Theo bác sĩ Tâm hiện chưa có thuốc đặc hiệu đối với Adenovirus. Điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng như hạ sốt, giảm đau, giảm viêm, bù nước và điện giải, đồng thời xử trí các biến chứng nếu xuất hiện. Kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus nên chỉ được chỉ định khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn như trường hợp của anh Tiến.

Adenovirus thuộc họ Adenoviridae với hơn 50 type có thể gây bệnh ở người. Virus có khả năng gây tổn thương nhiều cơ quan như đường hô hấp, mắt, đường tiêu hóa, bàng quang, da và thậm chí hệ thần kinh. Người bệnh có thể tái nhiễm nhiều lần do mắc các type virus khác nhau.

Virus lây lan chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết như đờm, nước mũi, nước mắt, dử mắt, phân và gián tiếp với các bề mặt nhiễm virus. Vì vậy, trong gia đình có người mắc bệnh, nguy cơ lây nhiễm cho các thành viên khác rất cao nếu không thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa. Hiện tại tại Hà Nội ghi nhận nhiều ổ dịch nhỏ tại các lớp học, bể bơi có nguồn nước bị ô nhiễm.

Bác sĩ khuyến cáo khi chăm sóc người mắc Adenovirus cần đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, hạn chế dùng chung khăn mặt, cốc uống nước, bát đũa và các vật dụng cá nhân. Nhà ở cần được vệ sinh, khử khuẩn các bề mặt thường xuyên tiếp xúc, đồng thời đảm bảo thông thoáng.

Đặc biệt, không nên chủ quan khi xuất hiện sốt cao kéo dài trên 39 độ C, sốt liên tục nhiều ngày không đáp ứng thuốc hạ sốt, đau họng dữ dội, khó nuốt, ho nhiều đờm đặc, khó thở, đau ngực hoặc mệt lả. Đây có thể là dấu hiệu bệnh đã xuất hiện biến chứng hoặc bội nhiễm, cần đến cơ sở y tế để được khám, làm xét nghiệm và điều trị kịp thời.

Hiện chưa có vaccine phòng Adenovirus sử dụng rộng rãi trong cộng đồng. Do đó, giữ gìn vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường vẫn là những biện pháp quan trọng nhất để phòng ngừa và hạn chế biến chứng.