Hà Nội – Ông Hải, 56 tuổi, phát hiện thêm u hạ họng khi đang điều trị ung thư phổi di căn não, được xạ trị lần thứ hai, tiêu u hoàn toàn.

Ông Hải thấy đau đầu, chóng mặt, nôn, yếu liệt nửa người kèm tức ngực và khó thở nên đi khám. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, ông được chụp cắt lớp vi tính (CT) phát hiện khối u kích thước 20×30 mm ở thùy dưới phổi trái, khối u kích thước 30x25x20 cm ở thùy trán não trái, kèm phù não rộng xung quanh.

ThS.BS Vương Ngọc Dương, Phó trưởng khoa Xạ trị, cho biết ông Hải mắc ung thư phổi giai đoạn di căn xa, đã di căn não. Người bệnh được hội chẩn, chỉ định xạ trị khối u di căn não trước để giảm triệu chứng thần kinh, đỡ yếu liệt và đau đầu, đảm bảo đủ sức khỏe điều trị ung thư phổi.

Ông Hải được xạ phẫu khối u di căn não, nhắm chính xác khối u di căn não theo kế hoạch xạ phẫu, phá hủy tế bào ung thư, bảo tồn tối đa mô lành tính và chức năng thần kinh.

Sau xạ phẫu 3 tuần, ông Hải hết hẳn đau đầu, buồn nôn, sức cơ cải thiện, bắt đầu điều trị ung thư phổi bằng thuốc miễn dịch. Sau 6 chu kỳ, u thùy dưới phổi trái giảm kích thước, u di căn trên não tiêu biến hoàn toàn, ông Hải tiếp tục duy trì thuốc miễn dịch, ổn định sức khỏe.

Gần đây, sau một năm điều trị ung thư phổi di căn não, ông Hải có triệu chứng mới, vướng họng, khó nuốt,… Bác sĩ nội soi tai mũi họng, phát hiện khối u hạ họng đường kính 2,5 cm, sần sùi, dễ chảy máu, lấy mẫu sinh thiết, xét nghiệm mô bệnh học khẳng định ung thư biểu mô tế bào vảy khác biệt với sinh thiết trước của ung thư phổi (ung thư phổi là loại ung thư biểu mô tuyến).

Các bác sĩ hội chẩn, nhận định đây là ung thư nguyên phát thứ hai, không phải ung thư phổi tái phát di căn, nhưng cũng liên quan tiền sử hút thuốc lá của người bệnh. Ông Hải phải tạm ngừng phác đồ miễn dịch đang điều trị ung thư phổi để hóa trị, kết hợp xạ trị lần hai trong phác đồ hóa xạ trị đồng thời

Bác sĩ Dương cho biết xạ trị lần hai là kỹ thuật phức tạp, nhất là với trường hợp hai ung thư cùng thuộc vùng đầu – cổ, bác sĩ cần tính toán liều tỉ mỉ, đảm bảo tổng liều bức xạ tại các các cơ quan lành ở mức an toàn.

Khối u hạ họng gần các cấu trúc quan trọng như thân não, tủy sống đoạn cổ ngực, thanh quản, tuyến nước bọt, khoang miệng, thực quản… do đó, bác sĩ Dương xạ trị lần hai cho ông Hải theo kỹ thuật điều biến liều thể tích vòng cung (VMAT).

Các tia xạ được tập trung từ nhiều hướng khác nhau, tiếp cận trúng đích, chính xác tổn thương, phá hủy toàn bộ u hạ họng và dự phòng hạch vùng cổ  giảm ảnh hưởng các cơ quan và mô lành tính xung quanh hơn kỹ thuật xạ thông thường. Nhờ đó, ông Hải giảm được các tác dụng phụ như khô miệng, khó nuốt, bảo tồn thần kinh, chức năng thị giác, thính giác…

Kết thúc liệu trình 7 tuần, hơn 30 buổi xạ trị, ông Hải tái khám không còn vướng họng. Bác sĩ nội soi không còn thấy u, chụp cộng hưởng từ vùng đầu-cổ không còn vùng ngấm thuốc. Ông Hải được hội chẩn, chỉ định quay lại phác đồ tiếp theo duy trì cho ung thư phổi, tiếp tục điều trị kiểm soát ung thư phổi và hạ họng.

Bác sĩ Dương cho biết ung thư phổi và hạ họng thường gặp ở người hút thuốc lá. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết Việt Nam có khoảng 15,8 triệu người hút thuốc lá, trong đó 13,5 triệu người hút thuốc hàng ngày, gây ra hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm.

Thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, làm tăng nguy cơ mắc hơn 20 loại ung thư, nhưng nhóm ung thư đường hô hấp, đầu cổ hay gặp nhất, do khi hút thuốc lá, khói thuốc đi trực tiếp vào miệng, vòm họng, xoang mũi qua hạ họng, thanh quản rồi vào phổi.

Người đã mắc ung thư vẫn có thể mắc thêm bệnh ung thư thứ hai, nhất là khi chưa bỏ thuốc, với nguy cơ mắc đa ung thư nguyên phát (cùng lúc nhiều ung thư) ở miệng, họng, thực quản, dạ dày, phổi và hệ bạch huyết cao hơn.

Bác sĩ Dương khuyến cáo người hút thuốc nên bỏ thuốc càng sớm càng tốt vì tác hại của thuốc lá tích lũy rất lâu trong cơ thể. Sau 5 năm bỏ thuốc, nguy cơ mắc ung thư miệng, họng và thanh quản mới giảm một nửa, khi các mô tổn thương lành lại, tình trạng viêm mạn tính giảm. Sau 20 năm cai thuốc, nguy cơ ung thư mới giảm gần như hoàn toàn.

Nhưng bỏ thuốc lá không bao giờ là muộn, ngay cả khi đã mắc ung thư, theo bác sĩ Dương, bỏ thuốc giúp tăng khả năng đáp ứng điều trị, nhanh hồi phục, giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan thuốc lá khác như đột quỵ, tim mạch, COPD, gây suy kiệt sức khỏe tổng thể, gián đoạn điều trị ung thư, thậm chí đe dọa tính mạng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi