Uống thuốc lá chữa đau xương khớp, anh Phan (42 tuổi, TP.HCM) tăng 40kg chỉ trong 1 năm, vòng bụng rất to, mặt tròn đỏ, được chẩn đoán béo phì do hội chứng Cushing do thuốc.

Một năm trước, anh Phan mua thuốc lá được quảng cáo là chữa xương khớp gia truyền về sắc uống để chữa đau nhức chân. Thời gian đầu, các cơn đau nhức giảm nhưng chỉ cần ngừng uống, tình trạng đau nặng hơn, khiến đi lại khó khăn, không leo được cầu thang. Đồng thời, cân nặng của anh tăng nhanh, từ 80kg tăng lên 120kg. Vòng bụng 120cm khiến anh không thể cúi người để nhặt đồ hoặc nằm ngửa để ngủ vì không thở được.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), kết quả xét nghiệm máu cho thấy, chỉ số cortisol buổi sáng của anh dưới 3mcg/dl, giá trị chẩn đoán suy tuyến thượng thận.

Nhận thấy anh Phan có đủ các triệu chứng điển hình của hội chứng Cushing, như tăng cân, mặt tròn, béo trung tâm, mỡ vùng cổ, sau gáy, mặt tròn đỏ, da mỏng, rạn da, tiền sử dùng thuốc “gia truyền” thời gian dài nên TS.BS Trần Hữu Thanh Tùng, khoa Nội tiết – Đái tháo đường chẩn đoán anh bị hội chứng Cushing ngoại sinh do lạm dụng thuốc có chứa corticoid.

“Bản chất của suy tuyến thượng thận do thiếu hormone cortisol, khi sử dụng các sản phẩm có chứa corticoid kéo dài gây ức chế hoạt động của tuyến thượng thận và dẫn đến suy tuyến thượng thận”, bác sĩ Tùng giải thích. Cortisol là hormone do tuyến thượng thận sản xuất, có vai trò duy trì đường huyết, huyết áp, đáp ứng với stress và điều hòa phản ứng viêm.

Hội chứng Cushing do thuốc cùng tình trạng tăng cân quá mức càng làm nặng hơn bệnh xương khớp của người bệnh. Nếu kéo dài có thể khiến người bệnh yếu cơ, teo cơ gốc chi, loãng xương, gãy xương, tăng huyết áp, rối loạn sinh dục, rối loạn thần kinh tâm lý.

Anh Phan được chỉ định ngừng sử dụng các loại thuốc lá, xây dựng liệu trình giảm cân riêng biệt, kết hợp thuốc uống, thuốc tiêm, chế độ ăn uống và vận động hợp lý. Bác sĩ Tùng cho biết, chỉ cần giảm 10%-15% trọng lượng cơ thể, tình trạng đau khớp, ngưng thở khi ngủ của người bệnh sẽ giảm đáng kể.

Bớt tinh bột, thịt mỡ béo, tăng cường thêm thịt nạc, rau xanh và trái cây, uống nhiều nước, mỗi ngày tập tại nhà 20 phút theo hướng dẫn của chuyên viên y học vận động, tháng đầu tiên anh Phan giảm được 3kg. Sau 3 tháng, anh giảm được 10kg, đi lại nhanh nhẹn hơn, không còn khó ngủ vì khó thở như trước.

Cùng với giảm mỡ toàn thân, anh còn áp dụng công nghệ đông hủy mỡ để vòng bụng thon gọn hơn. Sau 6 tuần thực hiện công nghệ này, vòng bụng của anh đã giảm được 5cm.

Bác sĩ Tùng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, nguyên nhân rất thường gặp ở người Việt là tự ý sử dụng thuốc đông y, thuốc nam, thuốc tễ, thuốc gia truyền trộn tân dược (thường là dexamethasone – một corticoid mạnh) không rõ nguồn gốc để giảm đau, trị viêm khớp.

Hội chứng Cushing do thuốc thường diễn tiến âm thầm khiến người bệnh chủ quan, nhiều người chủ quan cho rằng đây là thuốc “thần dược” giúp giảm đau, chống viêm nhanh chóng, mà không biết rằng nếu dùng kéo dài sẽ gây ra rối loạn nội tiết, suy tuyến thượng thận hoặc nhiều biến chứng nguy hiểm khác. “Việc sử dụng corticoid cần có chỉ định của bác sĩ”, bác sĩ Tùng khuyến cáo.

*Tên người bệnh đã thay đổi