Bà T.T.D. (71 tuổi, Tiền Giang) phải lọc máu, nhập hồi sức tích cực (ICU) vì sốc nhiễm trùng máu, suy thận cấp chỉ từ một vết gãi ở cẳng chân do biến chứng đái tháo đường.
Bị tiểu đường type 2 hơn 10 năm nay, bà D. uống thuốc và ăn kiêng đều đặn, duy trì đường huyết ổn định. Do đái tháo đường lâu năm, bà bị biến chứng tổn thương dây thần kinh ngoại biên ở hai chân, thường xuyên có cảm giác kiến bò, râm ran, đau hoặc ngứa không rõ nguyên nhân. Mặc dù đã được bác sĩ dặn chỉ xoa nhẹ vùng da khi ngứa nhưng do quá khó chịu, bà D. đã gãi mạnh liên tục cho đỡ ngứa, thậm chí ngâm nước nóng để dễ chịu hơn.
Cuối tháng 4, bắp chân trái, nơi hay bị ngứa nhất xuất hiện bầm tím, sưng tấy có lẽ do gãi dù không trầy xước chảy máu. Vết sưng lan nhanh đến mu bàn chân, bà D. ra tự mua kháng sinh về uống nhưng không đỡ. Chỉ sau 3 ngày, từ khoeo đến ngón chân người bệnh sưng nóng, đỏ da, đau nhức kèm sốt lạnh run toàn thân.
Khi gia đình đưa bà D. đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, toàn bộ vùng cẳng chân trái của bà sưng to kèm bóng nước, nhiều mủ. Người bệnh có biểu hiện lơ mơ, vật vã, thở nhanh, tím tái, tụt huyết áp… được đưa thẳng vào phòng cấp cứu. Các xét nghiệm nhanh cho thấy người bệnh sốc nhiễm trùng, suy thận cấp trên nền bệnh tiểu đường, tăng huyết áp nặng. Bệnh nhân lập tức chuyển khoa Hồi sức tích cực & Chống độc (ICU) để lọc máu khẩn, điều trị tích cực ngăn chặn suy thận tiến triển và các biến chứng nặng hơn dẫn tới tử vong.
Sau 4 ngày lọc máu liên tục, bà D. thoát tình trạng nguy kịch, sức khỏe ổn định hơn, được chuyển xuống khoa Nội tiết – Đái tháo đường để xử lý biến chứng tiểu đường ở chân. Lúc này, cẳng chân trái bà D. sưng to, nóng đỏ, đau lan tỏa đến đầu gối, vết thương lớn ở bắp chân đã hoại tử, vùng mu bàn chân bong da hoại tử diện tích lớn (10x10cm), tiết dịch, nhiều mủ.
Trong 1 tháng, bà D. trải qua 3 lần phẫu thuật để cắt lọc các mô hoại tử. Do lớp da ở mu bàn chân bị hoại tử, bong tróc diện tích lớn, không thể tự hồi phục, các bác sĩ đã phải lấy da từ vùng đùi bẹn 2 bên để ghép da tự thân cho người bệnh. Vết thương lớn ở bắp chân hoại tử sâu gần đến xương, sau khi cắt lọc các phần mô chết, bác sĩ đã sử dụng liệu pháp chân không (VAC) để loại bỏ dịch ứ đọng, tăng cường tuần hoàn nuôi dưỡng tại chỗ, giúp làm đầy và nhanh lành vết loét.
Sau 1 tuần ghép da, vùng da ghép ở mu bàn chân bà D. hồi phục tốt. Tuy nhiên, người bệnh lớn tuổi, vết thương ở bắp chân lớn và sâu, tiên lượng hồi phục chậm hơn, dự kiến cần tiếp tục theo dõi và điều trị lâu dài.
Người bệnh tiểu đường khi lượng đường trong máu cao thường xuyên làm tổn thương các dây thần kinh, mạch máu ở bàn chân, do đó khi có vết thương ở chân sẽ lâu lành, có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng.
Biến chứng bàn chân đái tháo đường làm cho người bệnh mất cảm giác đau, ngay cả khi bị đứt chân, phồng rộp hoặc có vết loét. Đây là cơ hội cho vi khuẩn, vi trùng xâm nhập gây nhiễm trùng, vết thương khó lành vì các mạch máu tổn thương khiến máu lưu thông kém dẫn đến hoại tử (cơ, da, các mô khác bắt đầu chết).
Nếu bàn chân bị hoại tử hoặc lở loét, việc điều trị không cải thiện sẽ đối diện nguy cơ cắt cụt chi (cắt ngón chân, bàn chân hoặc một phần chân tổn thương) để ngăn nhiễm trùng lan rộng và ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe, có thể đe dọa đến tính mạng.
Bác sĩ CKI Phạm Thị Thu Hà, Trưởng đơn vị Bàn chân đái tháo đường, Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết, đối với bệnh nhân đái tháo đường, đường huyết cao là lý do chính khiến người bệnh có nguy cơ nhiễm trùng vết thương cao hơn người không mắc bệnh. Đường huyết cao tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, gây nhiễm trùng, tạo vết loét, đồng thời đây cũng là nguyên nhân làm cản trở và suy yếu tế bào bạch cầu đa nhân, làm suy yếu hàng rào bảo vệ của hệ miễn dịch.
Loét bàn chân đái tháo đường được chia làm ba nhóm biến chứng: loét thần kinh, loét mạch máu, loét nhiễm trùng. Trong đó, loét nhiễm trùng được cho là biến chứng nguy hiểm nhất, như trường hợp sốc nhiễm trùng của bà D. là giai đoạn nặng nhất của nhiễm trùng. Tình trạng sốc xảy ra khi cơ thể đã chuyển sang nhiễm trùng huyết kèm theo tụt huyết áp và có rối loạn chức năng tim mạch, nguy cơ tử vong cao.
Mỗi năm, số lượng người bệnh tiểu đường mới được chẩn đoán đang tăng lên, tỷ lệ loét bàn chân do tiểu đường cũng sẽ tăng theo. Ước tính, có khoảng 15% – 25% người bệnh tiểu đường sẽ bị loét bàn chân. Vết loét do tiểu đường có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở người bệnh từ 45 tuổi trở lên. Loét bàn chân do tiểu đường nếu không điều trị kịp thời sẽ gây hoại tử chân, thậm chí cắt cụt chi.
Bác sĩ Hà khuyến cáo, ngoài việc kiểm soát đường huyết để hạn chế tình trạng nhiễm trùng xảy ra, người đái tháo đường nên chú ý đến các vết thương ở chân để phát hiện sớm biến chứng loét nhiễm trùng. Người bệnh cần đến các chuyên khoa vết thương sớm nếu thấy những dấu hiệu như sưng tấy đỏ vùng da quanh vết thương, đau nhức, có tiết dịch đục, chảy mủ…
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
