Ông Toàn, 62 tuổi, đau rát hậu môn, từng đắp thuốc rụng trĩ kéo dài; nay phát hiện nứt, sẹo, hẹp hậu môn, không thể đi ngoài bình thường.

Ông Toàn có tiền sử trĩ nội. Cách đây hai năm, sau khoảng 14 ngày đắp thuốc, búi trĩ bong ra, tuy nhiên từ đó ông có triệu chứng đi ngoài khó, đau rát nhưng không đi khám. Gần đây, mức độ đau rát tăng, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

ThS.BS Nguyễn Văn Hậu, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa cho biết, kết quả nội soi trực tràng bằng ống mềm ghi nhận niêm mạc cách bờ hậu môn 10 cm có một polyp kích thước 5 mm cùng một số polyp tăng sản. Đáng chú ý, vùng hậu môn ghi nhận cơ vòng đóng kín bất thường, kèm sẹo xơ do vết nứt hậu môn cũ.

“Bệnh nhân có tình trạng tăng trương lực cơ thắt hậu môn. Các vết nứt trước đó hình thành mô sẹo xơ cứng, kém đàn hồi, khiến hậu môn không thể giãn nở bình thường khi đại tiện”, bác sĩ Hậu phân tích, thêm rằng một trong những nguyên nhân phổ biến gây hẹp hậu môn là sử dụng các loại thuốc đắp trĩ không rõ nguồn gốc.

Các chế phẩm này thường được quảng cáo là “thuốc nam”, “thuốc gia truyền”, có tác dụng làm rụng búi trĩ. Tuy nhiên, cơ chế thực chất là gây hoại tử mô nhờ các hoạt chất có tính ăn mòn mạnh như kiềm hoặc axit. Các chất này không chỉ tác động lên búi trĩ mà còn lan rộng ra vùng niêm mạc và da lành xung quanh, gây bỏng hóa chất sâu.

Sau khi tổn thương, cơ thể hình thành mô sẹo để lành thương. Tuy nhiên, mô sẹo ở hậu môn thường cứng, dày và co rút, dẫn đến hẹp ống hậu môn. Trường hợp nặng như ông Toàn, các hóa chất ăn mòn đã thấm sâu, gây tổn thương trực tiếp đến cơ thắt trong hậu môn. Khi cơ này bị viêm và xơ hóa sẽ co thắt liên tục hoặc mất tính đàn hồi, gây tình trạng hẹp vĩnh viễn.

Sau khi đánh giá toàn diện, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật cắt vòng xơ, tạo hình hậu môn và cắt bán phần cơ thắt trong nhằm giải phóng chít hẹp, phục hồi khả năng co giãn của ống hậu môn. Sau mổ, bệnh nhân được hướng dẫn chăm sóc vết thương, vệ sinh hậu môn đúng cách để phòng ngừa nhiễm trùng và được xuất viện sau hai ngày, hẹn tái khám định kỳ.

Bác sĩ Hậu cho biết, người mắc bệnh trĩ nên điều trị tại các cơ sở y tế uy tín, có chuyên khoa hậu môn – trực tràng, tránh tự ý sử dụng các phương pháp truyền miệng hoặc thuốc không rõ nguồn gốc. Việc điều trị đúng ngay từ đầu giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm, trong đó có hẹp hậu môn. Vùng hậu môn còn là nơi có mật độ vi khuẩn cao, nên các vết loét do đắp thuốc rất dễ nhiễm trùng, hình thành ổ mủ hoặc rò hậu môn. Quá trình viêm kéo dài càng thúc đẩy sự hình thành mô sẹo xơ dày đặc, khiến mức độ chít hẹp ngày càng nghiêm trọng.

Khi hẹp hậu môn, ống hậu môn mất khả năng mở rộng bình thường để tống phân ra ngoài. Người bệnh thường phải rặn nhiều, thời gian đi đại tiện kéo dài, phân nhỏ dẹt, kèm đau rát và có thể chảy máu. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống mà còn làm tăng nguy cơ tái phát trĩ, khiến việc điều trị về sau phức tạp.

Các dấu hiệu cảnh báo hẹp hậu môn bao gồm: đi ngoài khó khăn, phải rặn nhiều, phân nhỏ hoặc dẹt, đau rát dữ dội khi đại tiện, có thể kèm chảy máu tươi do niêm mạc bị nứt rách. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh cần đi khám sớm để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.

Hẹp hậu môn sau điều trị trĩ có thể chỉ là tình trạng tạm thời nhưng cũng có nguy cơ trở thành vĩnh viễn nếu không được xử trí đúng cách. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan khi có dấu hiệu bất thường mà cần thăm khám sớm để được can thiệp kịp thời, tránh ảnh hưởng lâu dài đến chức năng tiêu hóa và chất lượng cuộc sống.

(*) Tên bệnh nhân đã được thay đổi.