Bà Lành, 67 tuổi, thay khớp háng 7 năm trước, nay khớp hỏng, gãy vỡ, ‘chui’ lên ổ bụng gây đau nhiều, không thể đi lại, được mổ thay lại khớp háng.

“Tất cả các vít dùng để cố định ổ cối khớp háng nhân tạo của người bệnh đều đã gãy, xung quanh ổ cối bị hủy xương nghiêm trọng”, TS.BS Lê Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, thêm rằng tình trạng khiến khớp háng nhân tạo của bà Lành dần dần đi qua xương chậu, tiến vào ổ bụng người bệnh, gây đau đớn dai dẳng và mất vận động.

Bà Lành kể đã thay khớp háng do gãy cổ xương đùi bên phải. Từ khoảng bốn năm trước, bà bắt đầu thấy đau và cứng, khó cử động khớp háng. Khi đau nhiều hơn, bà đi khám bệnh viện gần nhà, bác sĩ chẩn đoán khớp háng nhân tạo bắt đầu hỏng, phá vỡ các cấu trúc xương chậu. Từ đó, bà đau đớn tăng dần và gần đây chỉ nằm một chỗ, không thể ngồi dậy hoặc đi lại. “Nhiều khả năng khớp háng nhân tạo không đảm bảo độ bền chắc hoặc kỹ thuật thay khớp chưa tối ưu, lâu ngày qua thời gian sinh hoạt, khớp hư hỏng và “chui” dần lên ổ bụng”, bác sĩ Tuấn nói.

Mất khả năng vận động ở người cao tuổi rất nguy hiểm. Người bệnh có thể đối mặt với hàng loạt vấn đề như teo cơ, cứng khớp, huyết khối tĩnh mạch, thuyên tắc phổi, trầm cảm, đe dọa tính mạng. Bà Lành được chỉ định phẫu thuật thay lại khớp háng sớm để loại bỏ đau đớn và khôi phục khả năng đi lại.

Ở lần nhập viện đầu tiên, ca phẫu thuật không thể tiến hành vì bà Lành mắc rất nhiều bệnh nền như tim mạch, hô hấp, suy thận… Người bệnh được điều trị ngoại trú để ổn định các chỉ số, chuẩn bị thể trạng tốt nhất cho cuộc mổ sắp tới.

Ở lần nhập viện thứ hai, người bệnh được chỉ định thay lại khớp. Vì chất lượng và khối lượng xương của người bệnh đã suy giảm rất nhiều sau lần phẫu thuật đầu tiên, ê kíp mổ cần phải thực hiện từng bước cẩn trọng. Đầu tiên cần lấy khớp cũ ra ngoài, xử lý phần xương đùi đã biến dạng nhưng đảm bảo không xảy ra tình trạng trật khớp sau phẫu thuật. Vấn đề truyền máu, gây mê hồi sức trên bệnh nhân lớn tuổi kèm nhiều bệnh nền cũng thử thách lớn bởi đây là ca phẫu thuật phức tạp, thời gian mổ kéo dài và mất nhiều máu. Ê kíp phải chuẩn bị kỹ mọi phương án.

Để lấy khớp háng nhân tạo cũ ra khỏi cơ thể, tiến sĩ Tuấn đã lựa chọn kỹ thuật đường mổ phía sau, tiếp cận và bộc lộ toàn bộ chu vi của ổ cối. Kế đến, làm sạch mô xơ, giải phóng bao khớp và lấy ổ cối cũ ra ngoài. Vì xương đùi đã biến dạng nên chui khớp háng nhân tạo cũng được thay lại nhằm củng cố thêm độ vững chắc và ngăn được lực vặn xoắn. Khớp háng nhân tạo mới được thiết kế đặc biệt, có thêm một chiếc móc ở bờ dưới ổ cối đế cố định khớp háng, ngăn ngừa tình trạng dịch chuyển khớp. Bà Lành còn được ghép xương ổ cối để bù đắp phần xương đã mất đi, bắt vít nẹp ngoài nhằm gia cố thêm sự vững vàng của khớp háng.

Ca phẫu thuật kéo dài 3 tiếng. Sau mổ, bà Lành tự ngồi dậy được và bắt đầu tập đi. Tiên lượng sau 3 tháng, người bệnh có thể đi lại thoải mái.

Tiến sĩ Tuấn cho biết, thay khớp háng là một thành tựu y khoa nổi bật. Sau phẫu thuật, đa số người bệnh có thể trở lại với sinh hoạt thường ngày. Hiện nay, với công nghệ hiện đại, tuổi thọ khớp háng nhân tạo có thể kéo dài 20 – 30 năm, tùy thuộc vào chất lượng khớp, kỹ thuật mổ, điều trị và chế độ chăm sóc của người bệnh sau phẫu thuật. Tập phục hồi chức năng, tái khám định kỳ, thể dục, dinh dưỡng… phù hợp sẽ giúp tăng tuổi thọ cho khớp nhân tạo.

Ngoài ra, ở lần thay khớp đầu, người bệnh cần giữ lại tối đa lượng xương, cơ và các mô mềm khác để tăng khả năng thành công cho lần mổ sau, nếu có. Một số kỹ thuật mổ bảo tồn xương, ít xâm lấn đang được thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh như SuperPATH, ABMS… có thể giúp người bệnh đạt được mục tiêu đó.

Khi khớp háng nhân tạo hư hỏng, người bệnh cần phải thay lại để ngăn ngừa nguy cơ tàn phế cho người bệnh. Thay lại khớp háng là một kỹ thuật rất khó, nguy cơ biến chứng cao hơn lần đầu. Do đó, người bệnh nên thực hiện phẫu thuật tại các cơ sở y tế có chuyên môn và được trang bị đầy đủ các dụng cụ chuyên biệt.

* Tên người bệnh đã được thay đổi.