Ho khan, tức ngực và phù mặt một tuần, Xuân, 22 tuổi, khám phát hiện u trung thất đường kính 25 cm, bao trọn tim, phổi và các mạch máu lớn, sinh thiết xác định ung thư hạch bạch huyết.

Kết quả kiểm tra tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho thấy khối u nằm ở vị trí trung thất trước, kích thước 25 cm, xâm lấn thành ngực, bao trọn lấy các cấu trúc mạch máu, tim và phổi. Trước đó, người bệnh đã thực hiện sinh thiết chọc kim đến lần thứ 3 nhưng vẫn không xác định được bản chất khối u, tổn thương ngày càng phát triển.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu cho biết, khối u xâm lấn thành ngực và có nhiều mạch máu chằng chịt bao quanh, nếu tiếp tục chọc kim sinh thiết có nguy cơ làm vỡ mạch, gây xuất huyết ồ ạt, đe dọa tính mạng.

Sau hội chẩn, thay vì tiếp tục chọc kim, êkíp quyết định phẫu thuật nội soi trực tiếp vào khối u để lấy mẫu sinh thiết xác định chính xác bản chất tổn thương, từ đó xây dựng phác đồ điều trị tối ưu. Theo phó giáo sư Vĩnh, kỹ thuật này giúp tiếp cận khối u an toàn, giảm nguy cơ chảy máu và hạn chế tổn thương các cấu trúc quan trọng xung quanh như tim, phổi, tĩnh mạch chủ trên, tĩnh mạch vô danh…

Sau khi mở 4 đường khoảng 1,5 cm, bác sĩ đưa camera và dụng cụ nội soi tiếp cận khối u. Hình ảnh phóng đại giúp êkíp bóc tách chính xác vị trí cần sinh thiết mà không làm rách các mạch máu quan trọng xung quanh, bảo tồn tối đa chức năng tạng.

Mẫu bệnh phẩm sau khi bóc tách được gửi đi sinh thiết lạnh tức thì ngay khi người bệnh còn trên bàn bổ. Sau 40 phút cho kết quả là định hướng lymphoma, kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác định là u lympho không Hodgkin. Đây là một dạng ung thư hạch bạch huyết do sự tăng sinh mất kiểm soát của tế bào bạch cầu lympho, thường bắt đầu bằng các hạch bạch huyết sưng to nhưng không đau ở cổ, nách hoặc bẹn. Bệnh có hai nhóm chính là u lympho Hodgkin và u lympho không Hodgkin (chiếm 90% trường hợp).

Phó giáo sư Vĩnh cho biết, khác với nhiều khối u trung thất phải cắt bỏ, u lympho đáp ứng rất tốt với hóa trị. Nhờ xác định đúng bản chất bệnh, người bệnh tránh được cuộc đại phẫu không cần thiết, rủi ro và tốn kém, được chuyển sang điều trị hóa chất để khối u tự tiêu biến.

U lympho có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, kể cả những người trẻ như trường hợp của Xuân. Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu do đột biến gene. Ngoài ra, các yếu tố như suy giảm miễn dịch, nhiễm virus mãn tính (như virus Epstein-Barr) hoặc tiếp xúc với hóa chất độc hại cũng tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh. Việt Nam ghi nhận khoảng 5/100.000 dân, đứng thứ 7 về số ca mắc trong các loại ung thư.

Phó giáo sư Vĩnh khuyến cáo, nếu có dấu hiệu sưng hạch cổ, nách hoặc bẹn không đau; ho kéo dài, khó thở, tức ngực; phù mặt và cổ; kèm theo các triệu chứng toàn thân như sốt cao không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi trộm về đêm và sụt cân nhanh chóng… người bệnh nên đi khám sớm để được điều trị kịp thời.

* Tên người bệnh đã được thay đổi