Chị Hiền, 48 tuổi, TP.HCM, đi khám sức khỏe tổng quát vì thường xuyên mệt mỏi, phát hiện gan nhiễm mỡ độ III.

Bác sĩ chuyên khoa I Hồ Thị Kim Anh, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Hưng – Q.7 cũ), cho biết người bệnh có chỉ số khối cơ thể (BMI) là 24,58, thuộc nhóm thừa cân theo ngưỡng phân loại dành cho người châu Á. Kết quả siêu âm bụng cho thấy gan tăng độ hồi âm, giảm khả năng quan sát các cấu trúc sâu, được chẩn đoán tình trạng gan nhiễm mỡ độ III.

Xét nghiệm máu cho thấy chỉ số LDL-C, thường gọi là cholesterol xấu, ở mức 3,03 mmol/L, cao hơn ngưỡng tham chiếu dưới 2,59 mmol/L. Trong khi đó, các chỉ số men gan AST, ALT, cholesterol toàn phần và triglyceride vẫn trong giới hạn thông thường. Kết quả siêu âm tim, màng tim và Doppler động mạch cảnh – sống nền chưa ghi nhận bất thường.

Khai thác thói quen sinh hoạt, bác sĩ ghi nhận người bệnh làm công việc văn phòng, ít vận động, thường ăn sáng bằng thức ăn nhanh và có thói quen uống khoảng hai ly trà sữa mỗi ngày. Đây là nguồn bổ sung năng lượng và đường đáng kể nếu sử dụng thường xuyên, đặc biệt khi đồ uống có thêm kem béo, trân châu hoặc các loại topping. Thói quen này có thể góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, rối loạn chuyển hóa và tích tụ mỡ trong gan.

Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo tích tụ quá mức trong tế bào gan. Bệnh thường liên quan đến các rối loạn chuyển hóa như thừa cân, béo phì, tiểu đường type 2, rối loạn mỡ máu và ít vận động. Chế độ ăn dư thừa năng lượng, thường xuyên tiêu thụ đồ uống có đường và thực phẩm giàu chất béo cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra, sử dụng rượu bia và một số nguyên nhân khác cũng có thể gây tích tụ mỡ trong gan.

Ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ ràng. Một số người có thể cảm thấy mệt mỏi hoặc khó chịu vùng bụng trên bên phải, nhưng những biểu hiện này không đặc hiệu. Vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ hoặc siêu âm bụng vì một lý do khác.

Bác sĩ Kim Anh đánh giá các chỉ số men gan AST, ALT có thể vẫn trong giới hạn tham chiếu dù người bệnh đã có tình trạng tích tụ mỡ trong gan. Gan nhiễm mỡ độ III thường chỉ mức độ tích tụ mỡ nhiều trên siêu âm, không đồng nghĩa với xơ gan hoặc suy gan giai đoạn cuối. Tuy nhiên, nếu các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát, một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ hóa gan và xơ gan. Do đó, việc phát hiện sớm giúp người bệnh có cơ hội điều chỉnh lối sống, kiểm soát các bệnh đi kèm.

Sau 6 tháng theo dõi, sử dụng thuốc hạ mỡ máu theo chỉ định của bác sĩ và điều chỉnh lối sống, tình trạng gan nhiễm mỡ của chị Hiền cải thiện, từ độ III xuống độ I, cân nặng giảm 5kg. Kết quả này cho thấy tình trạng tích tụ mỡ trong gan có thể cải thiện khi người bệnh tuân thủ điều trị và kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, mức độ nhiễm mỡ giảm trên siêu âm không đồng nghĩa gan đã hoàn toàn bình thường, người bệnh vẫn cần duy trì các biện pháp chăm sóc sức khỏe và tái khám theo lịch hẹn.

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh cần điều chỉnh chế độ ăn theo hướng giảm năng lượng dư thừa, hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn và các món chứa nhiều chất béo bão hòa. Bên cạnh đó, người bệnh nên ưu tiên rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các nguồn đạm phù hợp. Với người thừa cân, giảm cân từ từ theo hướng dẫn chuyên môn có thể giúp giảm lượng mỡ tích tụ trong gan.

Ngoài chế độ ăn, người bệnh nên duy trì hoạt động thể lực đều đặn, hướng tới ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần nếu tình trạng sức khỏe cho phép. Người mắc gan nhiễm mỡ cũng cần kiểm soát đường huyết, huyết áp, mỡ máu, hạn chế hoặc tránh rượu bia và tuân thủ lịch tái khám. Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng được quảng cáo có tác dụng giải độc, làm sạch gan khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Ở phụ nữ tuổi cận trung niên, khám sức khỏe định kỳ càng cần được chú trọng. Giai đoạn này có thể xuất hiện những thay đổi về cân nặng, phân bố mỡ và chuyển hóa, trong khi nhiều bệnh như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, tiểu đường type 2 và gan nhiễm mỡ có thể tiến triển âm thầm. Tuy nhiên, nguy cơ cụ thể ở mỗi người còn phụ thuộc vào tiền sử bệnh, di truyền, chế độ sinh hoạt và các yếu tố chuyển hóa, không chỉ riêng độ tuổi.

Phụ nữ nên chủ động khám sức khỏe theo lịch phù hợp với tuổi và nguy cơ cá nhân, trao đổi với bác sĩ về tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng, chế độ ăn uống và những biểu hiện bất thường. Các xét nghiệm đường huyết, mỡ máu, chức năng gan hoặc siêu âm bụng có thể được chỉ định tùy tình trạng từng người.

Đặc biệt, mệt mỏi kéo dài, hồi hộp về đêm hoặc thay đổi sức khỏe không rõ nguyên nhân cần được thăm khám để tìm nguyên nhân. Không nên mặc định những biểu hiện này do tuổi tác, thay đổi nội tiết.

Khám sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện bệnh mà còn hỗ trợ nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ, từ đó điều chỉnh lối sống và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp. Duy trì thói quen này, kết hợp ăn uống cân đối, vận động thường xuyên và hạn chế đồ uống nhiều đường, là những bước thiết thực giúp phụ nữ bước vào tuổi trung niên chủ động bảo vệ sức khỏe lâu dài.

*Tên người bệnh đã được thay đổi