Bà Sáu, 68 tuổi, mắc ung thư phổi, được bác sĩ phẫu thuật nội soi kết hợp đốt u ác tính bằng sóng cao tần để bảo tồn tối đa mô phổi lành.

Bà Sáu đau mạn sườn lan ra sau lưng kéo dài, sụt 7 kg chỉ trong 3 tháng, kèm triệu chứng sốt về chiều. Bà từng có tiền sử điều trị ung thư tuyến nước bọt 5 năm trước.

Kết quả chụp CT tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy phổi trái của người bệnh xuất hiện khối u khoảng 7 cm, dính vào màng phổi, xâm lấn trung thất (tim, động mạch chủ, khí quản), cùng vài nốt đặc nhỏ rải rác ở cả hai phổi và dấu hiệu di căn xương, gan.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, nhận định đây là một ca bệnh phức tạp, người bệnh có tiền sử ung thư tuyến nước bọt, khối u này có thể là u di căn từ khối ung thư trước hoặc u nguyên phát mới. Việc xác định tính chất khối u là vô cùng quan trọng, nếu ác tính thì việc thực hiện phẫu thuật cắt thùy phổi hay cắt phổi triệt căn không còn mang lại ý nghĩa điều trị tối ưu. Thay vào đó, êkíp bác sĩ quyết định lựa chọn phương pháp phẫu thuật nội soi kết hợp đốt u phổi bằng sóng cao tần (ablation) để tiêu diệt các tổn thương mà vẫn bảo tồn tối đa nhu mô phổi lành cho người bệnh. Tuy nhiên, u nằm ở đỉnh phổi đã xâm lấn sâu vào trung thất, khiến quá trình bóc tách phổi để tiếp cận và đốt u vô cùng phức tạp.

Ca mổ kéo dài 5 giờ. Sau khi mở 4 lỗ nhỏ (khoảng 1 cm) trên lồng ngực, êkíp dùng dụng cụ nội soi tỉ mỉ bóc tách khối u lớn nhất ở phổi ra khỏi các cấu trúc nguy hiểm như quai động mạch chủ, động mạch phổi và tĩnh mạch chủ trên. Theo phó giáo sư Vĩnh, chỉ cần một sai sót nhỏ trong quá trình can thiệp cũng có thể dẫn đến tổn thương mạch máu lớn, làm chảy máu ồ ạt, người bệnh tử vong ngay trên bàn mổ.

Sau khi cắt bỏ khối u lớn, êkíp tiếp tục dùng sóng cao tần đốt phần “chân u” tại vùng ngoại vi tiếp giáp với nhu mô phổi lành để đảm bảo không còn tế bào ác tính sót lại. Đối với hai khối u có kích thước nhỏ hơn, các bác sĩ tiến hành đốt nhiệt trực tiếp để loại bỏ hoàn toàn tổn thương.

Kết quả sinh thiết lạnh trong lúc mổ xác định các khối u là ung thư biểu mô tuyến (Adenocarcinoma), loại ung thư phổ biến nhất trong các loại ung thư phổi, chiếm khoảng 40% tổng số các ca ung thư phổi.

Hậu phẫu, các khối u tại vị trí đốt bị tiêu diệt hoàn toàn, vết mổ ít đau, bà Sáu được xuất viện sau 5 ngày. Sau khi sức khỏe ổn định, người bệnh sẽ tiếp tục được điều trị bổ trợ bằng hóa trị để kiểm soát bệnh lâu dài.

Đốt sóng cao tần (Ablation) là kỹ thuật sử dụng năng lượng nhiệt để tiêu diệt tế bào ung thư tại chỗ. Theo phó giáo sư Vĩnh, phương pháp này đặc biệt hiệu quả với các trường hợp ung thư thứ hai (secondary) hoặc u di căn (metastasis). Ưu điểm vượt trội của kỹ thuật là tính bảo tồn cao, chỉ tập trung tiêu diệt chính xác khối u mà không làm tổn thương diện rộng nhu mô phổi xung quanh, giúp duy trì chức năng hô hấp tốt hơn so với phẫu thuật cắt bỏ thùy phổi truyền thống.

“Kỹ thuật này mở ra cơ hội kéo dài sự sống và đảm bảo chất lượng sống tốt nhất cho những người bệnh giai đoạn muộn hoặc có nhiều khối u rải rác vốn trước đây thường bị từ chối phẫu thuật vì tiên lượng xấu”, phó giáo sư Vĩnh chia sẻ.

Globocan 2022 ghi nhận Việt Nam có hơn 24.400 ca mắc mới và gần 22.600 trường hợp tử vong do ung thư phổi mỗi năm. Ung thư phổi giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng, dễ nhầm lẫn và khó phát hiện qua các phương pháp khám lâm sàng thông thường.

Do đó, phó giáo sư Vĩnh khuyến cáo người dân, đặc biệt là những người lớn tuổi, người đang hút thuốc hoặc từng hút thuốc, làm việc trong môi trường khói bụi hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi nên tầm soát bệnh định kỳ mỗi năm một lần tại bệnh viện bằng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại như chụp CT phổi liều thấp. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp tăng cơ hội chữa khỏi mà còn có thể thực hiện các kỹ thuật ít xâm lấn, bảo tồn phổi tối đa, duy trì thể trạng và chức năng hô hấp sau điều trị.

* Tên người bệnh đã được thay đổi