Không có tiền sử bệnh tim mạch, anh Hưng, 43 tuổi, nhập viện cấp cứu vì xuất huyết não, bất ngờ được chẩn đoán đã mắc bệnh tăng huyết áp từ lâu.

Anh Hưng có thể trạng khỏe mạnh, chưa từng khám sức khỏe tổng quát. Do không có triệu chứng rõ ràng và gia đình không có người mắc bệnh tim mạch, anh không chú ý đến việc kiểm tra huyết áp. Anh hút 5-7 điếu thuốc lá mỗi ngày.

Sáng đó, anh Hưng đột ngột đau đầu, đi lại loạng choạng. Cơn đau tăng dần, uống thuốc không giảm. Khi đo huyết áp tại nhà, chỉ số lên đến 220/110 mmHg, anh được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

ThS.BS.CKII Mai Hoàng Vũ, khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết hình ảnh MRI ghi nhận bệnh nhân có khối máu tụ ở bán cầu tiểu não phải do xuất huyết não. Đây là một dạng đột quỵ, xảy ra khi máu tràn vào mô não gây tổn thương nghiêm trọng cho não bộ, để lại di chứng tê hoặc yếu liệt một phần hay toàn bộ cơ thể, mất trí nhớ, nói khó, nói ngọng, mất thị lực, thậm chí tử vong.

Theo bác sĩ Vũ, có nhiều nguyên nhân gây xuất huyết não như tăng huyết áp, chấn thương đầu, dị dạng mạch máu hoặc u não. Trường hợp của anh Hưng có nhiều yếu tố nguy cơ cùng lúc, gồm tăng huyết áp, hút thuốc lá và dị dạng động – tĩnh mạch não.

Êkíp tiến hành mổ cấp cứu lấy máu tụ cho người bệnh. Với sự hỗ trợ của kính vi phẫu AI K.Zeiss Kinevo 900, bác sĩ mở vỏ não ở vùng gần khối máu tụ, tránh ảnh hưởng đến các dây thần kinh và mạch máu. Tiếp đến, bác sĩ dùng máy hút và ống hút cong lấy máu tụ, sau đó cầm máu bằng dao điện bipolair. Thủ thuật kết thúc thuận lợi sau hơn một giờ.

Sau phẫu thuật, huyết áp bệnh nhân vẫn ở mức cao nên được chuyển sang khoa tim mạch tiếp tục điều trị. ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, cho biết anh Hưng bị tăng huyết áp nặng kèm tổn thương cơ quan đích, gồm tim (dày thất trái) và mắt (xuất huyết, xuất tiết võng mạc). Điều này cho thấy bệnh của anh đã âm thầm tiến triển trong nhiều năm mà không được phát hiện và điều trị.

Theo bác sĩ Kiều, tăng huyết áp người trẻ dưới 45 tuổi cần tìm nguyên nhân thứ phát như do u tuyến thượng thận, bệnh tuyến giáp, viêm cầu thận hoặc hẹp mạch máu thận. Tuy nhiên, kết quả siêu âm, chụp CT, xét nghiệm máu của anh Hưng đều không thấy bất thường, gợi ý nguyên nhân thứ phát. Anh được chẩn đoán tăng huyết áp nguyên phát (vô căn).

Sau điều trị tích cực bằng thuốc, huyết áp bệnh nhân ổn định ở mức an toàn 120-130/80 mmHg, không còn chóng mặt hay đau đầu. Anh Hưng xuất viện sau 10 ngày, được hướng dẫn theo dõi huyết áp tại nhà, dùng thuốc đều đặn, bỏ thuốc lá và tái khám định kỳ.

Theo thống kê của Viện Tim mạch Việt Nam năm 2020, Việt Nam có hơn 12 triệu người bị tăng huyết áp, trong đó đến 9,7 triệu người không biết mình bệnh hoặc điều trị không hiệu quả. Bệnh thường xảy ra ở người từ 50 tuổi trở lên, song nay giảm dần độ tuổi. Tỷ lệ người bệnh tăng huyết áp dưới 30 tuổi chiếm đến 10-15%.

Bác sĩ Kiều cảnh báo, tăng huyết áp là “kẻ giết người thầm lặng” vì thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng. Đáng lo ngại, bệnh đang ngày càng gia tăng ở người trẻ do áp lực công việc, stress, thừa cân, ít vận động và lối sống thiếu lành mạnh. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng nặng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc suy thận.

Để phòng ngừa, mỗi người nên kiểm tra huyết áp định kỳ, kể cả khi cảm thấy khỏe mạnh. Việc duy trì lối sống lành mạnh như ăn uống hợp lý, hạn chế muối và rượu bia, không hút thuốc, kiểm soát cân nặng và tập thể dục đều đặn giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi