Chị Long Chanthida, 31 tuổi, suy đa tạng do sốc nhiễm trùng đường mật, chuyển cấp cứu từ Campuchia đến Bệnh viện Tâm Anh hồi sức chuyên sâu, phẫu thuật thoát nguy kịch.

Người bệnh nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội, buồn nôn, sốt cao, vàng da vàng mắt, huyết áp tụt còn 70/52 mmHg. Trước đó khoảng 3 tuần, chị Long Chanthida được nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) lấy sỏi ống mật chủ tại bệnh viện địa phương.

BS.CKII Trần Hiếu Nhân, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Tâm Anh TP.HCM, cho biết đây là tình trạng cực kỳ nguy kịch của sốc nhiễm khuẩn đường mật. Khi đường mật bị tắc nghẽn, vi khuẩn và độc tố nhanh chóng xâm nhập máu, gây nhiễm khuẩn huyết, suy tuần hoàn và tổn thương đa cơ quan.

“Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có nguy cơ suy gan cấp, tổn thương thận không hồi phục, rối loạn đông máu, suy hô hấp và tử vong”, bác sĩ Hiếu Nhân nói.

Kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy người bệnh tổn thương đường mật nghiêm trọng. MRI ghi nhận đường mật trong và ngoài gan giãn, ống gan phải và trái đều giãn lớn, ống mật chủ đường kính 14 mm, có bùn mật lắng đọng. Túi mật dày thành, tăng bắt thuốc sau tiêm thuốc tương phản, trong lòng có sỏi kích thước khoảng 11 mm kèm nhiều bùn mật. CT scan tiếp tục ghi nhận túi mật căng to, thành dày lan tỏa, mô mỡ quanh túi mật thâm nhiễm kèm tụ dịch, gợi ý viêm túi mật cấp nặng. Thành đường mật dày, tăng bắt thuốc, đoạn cuối ống mật chủ có khí – dấu hiệu cho thấy tình trạng nhiễm trùng đường mật tiến triển.

Tại khoa Cấp cứu, người bệnh khẩn cấp được hồi sức tích cực bằng truyền dịch, sử dụng thuốc vận mạch, kháng sinh phổ rộng và cấy máu nhằm kiểm soát nhiễm trùng, nâng huyết áp, duy trì tưới máu cho các cơ quan quan trọng như gan và thận.

Người bệnh nhanh chóng được chuyển vào khoa Hồi sức tích cực (ICU) để hồi sức chuyên sâu, hỗ trợ chức năng cơ quan và kiểm soát nhiễm trùng. Sau 24 giờ hồi sức và truyền tiểu cầu, tình trạng huyết động và hô hấp dần ổn định, đủ điều kiện can thiệp xử lý nguyên nhân gây tắc mật. Các bác sĩ quyết định áp dụng chiến lược điều trị “2 trong 1” gồm nội soi mật tụy ngược dòng lấy sỏi đường mật kết hợp phẫu thuật nội soi cắt túi mật trong cùng một đợt điều trị, nhằm giải quyết triệt để nguồn gây nhiễm trùng.

Trong quá trình ERCP, bác sĩ phát hiện ngoài sỏi to gần 18 mm ở đoạn cuối ống mật chủ, người bệnh còn có một viên sỏi khá lớn ở nhánh gan trái. Êkíp tiến hành tán sỏi cơ học, sau đó dùng bóng kéo và rọ chuyên dụng lấy ra nhiều mảnh sỏi vụn cùng lượng lớn dịch mật nhiễm bẩn. Đường mật được bơm rửa sạch hoàn toàn. Sau khi kiểm tra xác nhận mật lưu thông tốt, bác sĩ đặt stent dự phòng để đảm bảo dẫn lưu.

Sau can thiệp nội soi, êkíp Ngoại tiêu hóa tiếp tục thực hiện phẫu thuật nội soi cắt túi mật. Ca mổ gặp nhiều khó khăn do tình trạng viêm nặng khiến đại tràng ngang và tá tràng dính chặt vào túi mật. Ổ bụng có dịch mật tập trung ở vùng bụng phải và túi cùng Douglas.

Do viêm dính nhiều, việc phẫu tích vùng tam giác gan mật trở nên phức tạp, nguy cơ chảy máu và tổn thương đường mật cao. Êkíp lựa chọn kỹ thuật cắt túi mật ngược dòng (cắt từ đáy về cổ túi mật) nhằm tăng độ an toàn. Sau khi bóc tách túi mật khỏi giường gan và kiểm soát vùng phễu túi mật, bác sĩ ghi nhận trong lòng túi mật có ba viên sỏi khoảng 10-12 mm kẹt vùng cổ của túi mật, thành ống mật chủ viêm dày rõ. Toàn bộ ổ bụng sau đó được rửa sạch bằng nước ấm.

Sau mổ, tình trạng sức khỏe của chị Long Chanthida cải thiện dần. Người bệnh vận động sớm ngay ngày đầu hậu phẫu, bắt đầu ăn lỏng sau hai ngày và xuất viện sau 5 ngày.

Theo bác sĩ Hiếu Nhân, bệnh sỏi mật khá phổ biến trong cộng đồng. Khoảng 80% người có sỏi túi mật có thể không xuất hiện triệu chứng trong thời gian dài. Tuy nhiên, khi sỏi đã gây đau hoặc biến chứng, nguy cơ bệnh tiến triển nặng rất cao nếu không điều trị đúng thời điểm. Các biến chứng thường gặp gồm viêm túi mật cấp, sỏi rơi xuống ống mật chủ gây tắc mật, viêm tụy cấp do sỏi, viêm đường mật cấp, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn đường mật, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư đường mật.

Người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu như đau quặn vùng hạ sườn phải, sốt cao kèm rét run, vàng da, vàng mắt, buồn nôn hoặc nôn kéo dài. Những biểu hiện nặng hơn như mệt lả, vã mồ hôi, tay chân lạnh, tim đập nhanh, tụt huyết áp, tiểu ít hoặc lơ mơ là dấu hiệu cảnh báo tình trạng nhiễm trùng nặng, cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.