Nhiều trường hợp ngại khám rò hậu môn – bệnh lý khá thường gặp, đối mặt biến chứng nghiêm trọng như áp xe, chảy mủ, đại tiện mất tự chủ, tái phát cao.

Ngày 14/2, TS.BS Cao Ngọc Khánh, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết thông tin trên, thêm rằng rò hậu môn (dân gian còn gọi là bệnh mạch lươn) là tình trạng xuất hiện các đường hầm (đường rò) bất thường dưới da, nối ống hậu môn với vùng da xung quanh hậu môn. Phẫu thuật là phương pháp điều trị được chỉ định trong trường hợp này, không áp dụng điều trị nội khoa.

Rò hậu môn có thể xuất hiện ở mọi đối tượng, do nhiều nguyên nhân như vệ sinh sai cách gây viêm nhiễm, hình thành lỗ rò; viêm tuyến ống hậu môn; áp lực hậu môn trực tràng (do ngồi nhiều, khiêng vật nặng, rặn khi đi đại tiện). Nguyên nhân cũng có thể do áp xe hậu môn, bệnh Crohn, lao, ung thư hay ảnh hưởng từ cuộc phẫu thuật ở vùng gần hậu môn. “95% trường hợp rò hậu môn là hậu quả của áp xe tuyến hậu môn – một ổ nhiễm trùng chứa mủ nằm ở vùng hậu môn trực tràng”, bác sĩ Khánh nói.

Tại Bệnh viện Tâm Anh, theo bác sĩ Khánh, 80% người bệnh rò hậu môn đến khám khi tình trạng bệnh đã nặng hoặc biến chứng. Nguyên nhân chủ yếu do tâm lý e ngại hoặc chủ quan tự điều trị của người bệnh.

Chị Hương (30 tuổi, Việt kiều Mỹ) đến khám do hậu môn nổi mụn nhọt kèm chảy mủ xung quanh. Tình trạng mụn mọc ở hậu môn của người bệnh đã xuất hiện cách đây 3 năm, tái lại nhiều lần. Chị Hương tự mua thuốc về uống, mụn tự xẹp xuống nên chị không đi khám. Gần đây, mụn hậu môn tái lại, kèm sưng đau xì mủ nhiều nên chị đi khám. Bác sĩ Ngọc Khánh cho biết kết quả chụp chụp cộng hưởng từ (MRI) hậu môn – trực tràng có bơm thuốc cảm từ (giúp phát hiện hết đường đi của đường rò) cho thấy đường rò phức tạp. Lỗ rò ở tràng thấp, cách rìa hậu môn 5 cm, xuất hiện 2 nhánh xuyên cơ thắt ngoài, đường kính 3 mm bên phải hậu môn và 7 mm bên trái hậu môn. Bác sĩ chẩn đoán chị bị rò hậu môn phức tạp xuyên cơ thắt cao.

Tương tự, anh Hưng (31 tuổi, Tiền Giang) bị nổi nhọt ở bên phải hậu môn cách đây khoảng 2 năm. Anh đã đi khám và được tư vấn phẫu thuật nhưng từ chối. Đến nay, anh bị sưng đau nhiều, đau lan sang cả bên trái mới đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Kết quả chẩn đoán, anh bị rò móng ngựa (dạng rò phức tạp, khó điều trị) ½ trước ống hậu môn và áp xe hóa mủ.

Theo bác sĩ Ngọc Khánh, nguyên tắc điều trị rò hậu môn là phải xác định được các lỗ rò trong, các ổ áp xe, định vị đúng hướng đi của đường rò chính và đường rò thứ phát, lấy hết tổ chức xơ, phá hết các ngóc ngách và bảo tồn cơ thắt hậu môn tối đa. Việc trì hoãn điều trị sẽ gây ra nhiều biến chứng, đường rò ăn luồng tạo thành nhiều đường rò phức tạp, khả năng tái phát cao, gây nhiễm trùng sang khắp vùng chậu và dễ bỏ sót khi phẫu thuật. Biến chứng xấu nhất là lỗ rò ăn luồng lên cao về phía trực tràng, nguy cơ cắt đứt cơ thắt hậu môn trong phẫu thuật. Hệ quả gây biến chứng són phân (đại tiện không tự chủ).

Trường hợp của chị Hương, bác sĩ đã phẫu thuật cắt hết toàn bộ đường rò. Sau khi xác định được “bản đồ” đường rò, bác sĩ tiếp cận xử lý lần lượt từ đường rò trong, niêm mạc, đến mô xơ đường rò. Hậu phẫu, vết thương khô, và lành dần.

Trường hợp của anh Hưng, từ đường rò đơn giản ở bên phải hậu môn đã biến chứng ăn luồng qua bên trái thành rò móng ngựa, gây áp xe hóa xì mủ, tổn thương mô mềm xung quanh vùng hậu môn, dần dần lan rộng vào vùng cơ thắt hậu môn. Người bệnh cần phẫu thuật ngay. Bác sĩ tiến hành phẫu thuật cắt trọn mô xơ đường rò. Sau phẫu thuật bệnh nhân ổn.

Việc chăm sóc vết thương sau mổ cần thực hiện đúng cách. Người chăm sóc phải là nhân viên y tế được đào tạo chuyên môn, dụng cụ bông băng vô trùng,… Quá trình chăm sóc tốt nhất được thực hiện theo từng giai đoạn hồi phục, đảm bảo vết thương liền từ trong ra ngoài, từ dưới lên trên. Điều này giúp người bệnh nhanh hồi phục, hạn chế đau, phòng tránh biến chứng nhiễm trùng vết thương và hạn chế khả năng tái phát.

Tiến sĩ Khánh cho biết, khi xuất hiện những dấu hiệu nghi ngờ (sưng, đau, nổi mụn nhọt vùng hậu môn,…), người bệnh cần đến các cơ sở y tế uy tín, bác sĩ giàu kinh nghiệm, có đầy đủ trang thiết bị để được thăm khám giúp chẩn đoán và xử trí kịp thời và khéo léo, tránh làm tổn thương các cơ quan lân cận, tránh tối đa biến chứng hậu phẫu, hạn chế tình trạng tái phát.

(*) Tên bệnh nhân đã được thay đổi