TP.HCM – Huệ, 10 tuổi, chỉ nặng 21 kg, cao 126 cm, gia đình nghĩ con nhỏ người do ăn ít, đến khi bé nhập viện vì viêm amidan phát hiện suy dinh dưỡng nặng.

Ba ngày trước khi nhập viện, Huệ sốt 38,6 độ C, được kiểm soát bằng thuốc hạ sốt. Sau đó, em tái sốt, mệt mỏi, đau họng, ho, cổ đau nhiều, đầu lệch sang một bên, gia đình đưa em đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Trước khi mắc bệnh, gia đình chỉ thấy Huệ hơi nhỏ con hơn bạn cùng lớp, nghĩ do em ăn ít và ít uống sữa nên không đưa em đi khám.

BS.CKII Nguyễn Lê Ngọc, khoa Nhi cho biết, kết quả nội soi tai mũi họng ghi nhận niêm mạc mũi của bé xuất tiết, xung huyết, amidan quá phát, viêm tấy xung quanh. Các chỉ số xét nghiệm máu cho thấy Huệ đang bị nhiễm khuẩn nặng, bạch cầu 16,67 K/µL, CRP 193,5 mg/L.

Huệ đang tuổi dậy thì nhưng thấp và nhẹ cân hơn so với sự phát triển theo độ tuổi, cao 126cm, nặng 21kg. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bé gái 10 tuổi có chiều cao trung bình khoảng 138.6 cm và cân nặng an toàn từ 26.5 – 39.5 kg. Việc đánh giá tình trạng dinh dưỡng ở trẻ em cần dựa vào tuổi, giới, chiều cao, cân nặng và đồng thời theo dõi diễn biến theo thời gian.

Xét nghiệm vi chất ghi nhận em bị thiếu đạm và hạ canxi máu, 0,89 mmol/L. Bác sĩ Ngọc chẩn đoán Huệ bị viêm amidan kèm viêm hạch bạch huyết cấp vùng cổ bên phải, thiếu vi chất và suy dinh dưỡng tuổi dậy thì.

Theo bác sĩ Ngọc, tình trạng suy dinh dưỡng khiến sức đề kháng của Huệ suy giảm, góp phần khiến bệnh viêm amidan và viêm hạch cổ diễn tiến nặng. Bác sĩ chỉ định hạ sốt, truyền thuốc kháng sinh để kiểm soát nhiễm khuẩn và truyền dịch qua đường tĩnh mạch để bù nước và nâng tổng trạng. Đồng thời, Huệ được bổ sung canxi đường uống để cải thiện tình trạng hạ canxi máu; men vi sinh nhằm bổ sung lợi khuẩn, hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột và cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa vốn đang suy yếu do thiếu dinh dưỡng kéo dài.

Sau 7 ngày điều trị, Huệ hết sốt, đỡ mệt, có thể xoay, gập cổ và được xuất viện. Bé được kê thuốc tiếp tục điều trị tại nhà, điều chỉnh lại chế độ dinh dưỡng hàng ngày và hẹn tái khám.

Theo bác sĩ Ngọc, suy dinh dưỡng ở trẻ tuổi học đường không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng tình trạng sụt cân nhanh hoặc gầy yếu rõ rệt. Một số trẻ thấp, nhẹ cân kéo dài nhưng vẫn học tập, vui chơi bình thường nên gia đình quen với thể trạng của con, cho rằng trẻ “nhỏ người”, “cơ địa gầy” hoặc đơn giản là do ăn ít, khiến tình trạng dinh dưỡng chỉ được phát hiện khi trẻ đi khám vì bệnh lý khác.

Giai đoạn bước vào dậy thì là thời điểm trẻ có nhu cầu dinh dưỡng và năng lượng tăng lên đáng kể để đáp ứng quá trình tăng trưởng của cơ thể. Nếu khẩu phần không cung cấp đủ năng lượng, protein và các vi chất cần thiết trong thời gian dài, trẻ có thể chậm tăng cân và chiều cao không đạt tốc độ phù hợp và thiếu hụt vi chất. Khi trẻ mắc nhiễm trùng, tình trạng ăn uống kém và nhu cầu chuyển hóa tăng có thể làm tình trạng dinh dưỡng kém đi. Vì vậy, nhiễm trùng và suy dinh dưỡng có thể ảnh hưởng qua lại.

Bác sĩ Ngọc cho biết, thiếu dinh dưỡng kéo dài sẽ khiến sức đề kháng của trẻ suy giảm, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, bệnh dai dẳng, khó hồi phục và dễ biến chứng. Vì vậy, bố mẹ cần xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp với nhu cầu phát triển ở từng độ tuổi. Bữa ăn hằng ngày nên đa dạng và cân đối, đảm bảo đủ chất đạm, rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu canxi như sữa, sữa chua, phô mai, đậu phụ. Tuy nhiên, không nên tự ý bổ sung canxi hoặc các loại vitamin, khoáng chất liều cao khi chưa có chỉ định, bởi nhu cầu bổ sung phụ thuộc vào chế độ ăn và tình trạng cụ thể của từng trẻ. Trẻ cần ngủ đủ, uống đủ nước và duy trì hoạt động thể chất phù hợp với lứa tuổi.

Phụ huynh nên theo dõi chiều cao và cân nặng của con định kỳ, thay vì chỉ so sánh trẻ với anh chị em hoặc bạn cùng lớp. Trẻ nhiều tháng không tăng cân, tăng chiều cao chậm, ăn uống kém kéo dài, sụt cân hoặc thường xuyên mệt mỏi, mắc bệnh nhiễm trùng tái diễn nên được khám để đánh giá nguyên nhân. Trẻ khỏe mạnh cũng nên khám sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng để phát hiện sớm bất thường và can thiệp kịp thời.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, trẻ có dấu hiệu chậm tăng trưởng được đánh giá toàn diện chiều cao, cân nặng, quá trình phát triển, khẩu phần ăn và các bệnh lý có thể ảnh hưởng đến hấp thu, chuyển hóa hoặc tăng trưởng. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm vi chất và các thăm dò cần thiết để xác định thiếu hụt, từ đó xây dựng chế độ dinh dưỡng và kế hoạch theo dõi phù hợp.

Để phòng ngừa viêm amidan, bác sĩ Ngọc khuyến nghị bố mẹ cần hướng dẫn trẻ giữ vệ sinh răng miệng, rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh và tuyệt đối không bóp, nặn hoặc chích hạch sưng (nếu có). Trẻ cần được bác sĩ khám nếu sốt kéo dài, đau họng nhiều hoặc khó nuốt, cổ sưng đau tăng dần, đầu nghiêng lệch, cổ cứng… để phát hiện sớm các biến chứng hoặc bệnh lý khác.

* Tên nhân vật đã được thay đổi.