Bé trai 37 tuần, chậm tăng trưởng trong tử cung, bất ngờ tím tái, khó thở và giảm SpO2 sau 4 giờ sinh mổ, bác sĩ xác định tràn khí màng phổi.

Bé được sinh mổ ở tuần thai 37 do chậm tăng trưởng trong tử cung, sức khỏe ban đầu ổn định và ấp da kề da với mẹ ngay tại phòng sinh Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Song khoảng 4 giờ sau, bé xuất hiện cơn tím tái, thở co lõm ngực, nồng độ bão hòa oxy trong máu (SpO2) giảm. Êkíp chuyển bé đến Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU) để hỗ trợ hô hấp.

BS.CKI Nguyễn Minh Thanh Giang, Trung tâm Sơ sinh, cho biết những trẻ sinh mổ chủ động ở tuần thai 37 do suy dinh dưỡng bào thai có thể chưa trải qua quá trình chuyển dạ. Việc thiếu tác động của các cơn co tử cung và hormone tiết ra trong chuyển dạ có thể khiến dịch phổi hấp thu chậm hơn, ảnh hưởng đến chức năng hô hấp. Trẻ cũng có nguy cơ thiếu surfactant, chất giúp duy trì độ mở của các túi khí trong phổi.

Phần lớn trường hợp, tình trạng hô hấp có thể cải thiện trong khoảng 24-48 giờ. Tuy nhiên, bệnh nhi tiếp tục phụ thuộc oxy, thở nặng, chụp X-quang ngực phát hiện tràn khí màng phổi. Tràn khí màng phổi xảy ra khi không khí tích tụ trong khoang giữa phổi và thành ngực, có thể làm phổi xẹp một phần hoặc toàn bộ, gây suy hô hấp. Bé đồng thời có dấu hiệu viêm, chỉ số CRP tăng và được ghi nhận viêm phổi chưa rõ nguyên nhân.

Êkíp đặt nội khí quản và cho bé thở máy để ổn định hô hấp, nhưng tình trạng không cải thiện, lượng khí tiếp tục tăng lên, chèn ép nhu mô phổi. Trung tâm Sơ sinh hội chẩn khẩn, quyết định đặt ống dẫn lưu màng phổi để giải phóng áp lực.

Bác sĩ đưa ống dẫn lưu chuyên dụng vào khoang màng phổi dưới hướng dẫn của siêu âm, sau đó nối với hệ thống dẫn lưu kín. Phương pháp này giúp đưa khí ra ngoài, giải phóng áp lực trong lồng ngực và hạn chế nguy cơ không khí từ bên ngoài đi ngược vào khoang màng phổi.

Sau can thiệp thành công, êkíp theo dõi liên tục chỉ số SpO2, nhịp thở, các thông số máy thở và lượng khí thoát qua hệ thống dẫn lưu. Bé được nuôi ăn đường tiêu hóa kết hợp điều trị kháng sinh nhằm đảm bảo dinh dưỡng và kiểm soát tình trạng viêm nhiễm.

Sau khoảng 4 ngày, hệ thống dẫn lưu không còn ghi nhận khí thoát ra. Bé hết thở co lõm ngực. Bác sĩ rút ống dẫn lưu và nội khí quản, chuyển sang hỗ trợ hô hấp không xâm lấn.

Bé tập bú tốt và được da kề da với mẹ hàng ngày. Đến 10 ngày tuổi, trẻ tự thở hoàn toàn, sức khỏe ổn định, được tiêm phòng đầy đủ và xuất viện, tiếp tục tái khám định kỳ.

BS.CKII Phạm Lê Mỹ Hạnh, Trưởng khoa Sơ sinh, Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết tràn khí màng phổi có thể xảy ra tự phát ở trẻ đủ tháng khỏe mạnh hoặc là biến chứng thường gặp của bệnh phổi hay quá trình hỗ trợ hô hấp ở trẻ sinh non, mắc nhiều bệnh lý.

Trẻ sơ sinh bị tràn khí màng phổi có thể thở nhanh, gắng sức, thở rên, co lõm lồng ngực, tím tái, giảm oxy máu, da xanh, nhịp tim chậm hoặc huyết áp thấp. Một số trường hợp nhẹ có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng.

Việc xử trí phụ thuộc vào lượng khí trong khoang màng phổi và tình trạng của trẻ. Trường hợp nhẹ, không có triệu chứng có thể được theo dõi và hỗ trợ oxy. Nếu tràn khí nhiều hoặc trẻ có triệu chứng, bác sĩ có thể đặt ống dẫn lưu để đưa khí ra ngoài cho đến khi vị trí rò khí kín. Với tràn khí màng phổi áp lực, trẻ cần được giải áp cấp cứu bằng kim.

Hầu hết trẻ có thể hồi phục nếu được phát hiện và xử trí phù hợp. Bác sĩ Hạnh khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu bất thường về hô hấp như thở nhanh, thở khó, co lõm lồng ngực, tím tái hoặc giảm oxy máu.