TP.HCM – Anh Nghị, 39 tuổi, mắc tinh hoàn ẩn, teo tinh hoàn do quai bị và giãn tĩnh mạch thừng tinh, làm tổn thương tinh hoàn dẫn đến vô sinh.

Sau gần hai năm kết hôn chưa có con, đầu năm nay, vợ chồng anh Nghị đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM) thăm khám. Kết quả kiểm tra tinh dịch đồ khiến cả hai lặng người: vô tinh. Điều khó chấp nhận hơn là tình trạng này không phải do một nguyên nhân đơn lẻ mà là hậu quả của ba lần tổn thương tinh hoàn kéo dài từ thời thơ ấu.

BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng Đơn vị Nam học, IVF Tâm Anh TP.HCM, cho biết chức năng sinh tinh của anh Nghị bị bào mòn qua ba lần tổn thương. Anh từng phẫu thuật hạ tinh hoàn từ ổ bụng xuống bìu lúc 5 tuổi. Việc tinh hoàn nằm trong ổ bụng suốt những năm đầu đời khiến cơ quan này phải tiếp xúc với nhiệt độ cao hơn bìu khoảng 2-3 °C, ảnh hưởng đến sự phát triển của các ống sinh tinh. Đến tuổi dậy thì, anh tiếp tục mắc quai bị biến chứng gây viêm tinh hoàn. Phản ứng viêm làm tổn thương các ống sinh tinh và mô tinh hoàn, gây xơ hóa, khiến thể tích tinh hoàn bên phải teo nhỏ, chỉ còn khoảng 4 mL. Bên cạnh đó, bệnh lý giãn tĩnh mạch thừng tinh ở hai bên làm tăng nhiệt độ bìu, giảm tưới máu và tăng stress oxy hóa, tiếp tục suy giảm chức năng sinh tinh.

“Ba bệnh lý kết hợp làm giảm khả năng sinh tinh khiến người bệnh vô sinh. Tuy nhiên, chỉ cần còn ống sinh tinh hoạt động, người bệnh vẫn có cơ hội làm cha”, bác sĩ Huy nói và chỉ định anh Nghị vi phẫu micro-TESE tìm tinh trùng, làm thụ tinh ống nghiệm (IVF), kết hợp vi phẫu điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh trong cùng một cuộc mổ.

Êkíp lựa chọn tiếp cận tinh hoàn trái trước vì chưa bị teo, cơ hội tìm thấy tinh trùng cao hơn. Dưới kính vi phẫu phóng đại 30 lần, bác sĩ Huy quan sát rõ từng lớp mô sẹo của cuộc mổ hạ tinh hoàn nhiều năm trước và tỉ mỉ bóc tách mô tinh hoàn tìm vị trí có khả năng chứa ống sinh tinh tiềm năng. Các màng bao dính chặt khiến việc tiếp cận nhu mô tinh hoàn trở nên khó khăn, đòi hỏi êkíp thao tác chính xác để tránh làm tổn thương phần mô còn lành.

Sau gần một giờ bóc tách từng lớp mô xơ, mẫu mô tinh hoàn được chuyển ngay sang phòng Lab. Dưới kính hiển vi đảo ngược, chuyên viên phôi học nghiền nhỏ từng mảnh mô, rà soát từng vi trường để tìm tinh trùng. Phần lớn tinh trùng đã bất động, số còn lại di động rất yếu. Sau nhiều lượt tìm kiếm, êkíp cũng tìm đủ tinh trùng để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm. Nhờ đó, bác sĩ không cần can thiệp tinh hoàn phải vốn đã teo nhỏ, góp phần bảo tồn phần chức năng nội tiết còn lại của người bệnh.

Êkíp tiếp tục vi phẫu cột giãn tĩnh mạch thừng tinh hai bên để cải thiện môi trường tinh hoàn và hạn chế tổn thương chức năng sinh tinh.

Người vợ được kích thích buồng trứng và thu được 25 noãn trưởng thành. Chuyên viên phôi học tiến hành thụ tinh bằng phương pháp tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI), được 23 phôi. Toàn bộ phôi tiếp tục được nuôi cấy trong hệ thống Time-lapse tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), giúp theo dõi liên tục các mốc phân chia tế bào trong môi trường ổn định, hỗ trợ đánh giá tiềm năng phát triển của từng phôi. Kết quả anh chị có được 11 phôi phát triển đến ngày 5.

Bác sĩ Lê Xuân Nguyên, IVF Tâm Anh Sau chuẩn bị nội mạc tử cung cho người vợ đạt độ dày phù hợp, chuyển một phôi vào buồng tử cung. Chị đậu thai ngay ở lần chuyển phôi đầu tiên, hiện thai kỳ được 8 tuần, sức khỏe mẹ và thai nhi ổn định.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 7,7% cặp vợ chồng vô sinh hiếm muộn, tương đương một triệu đôi. Trong đó, có 40% nguyên nhân vô sinh đến từ người chồng, tương đương người vợ. Ở nam giới, các nguyên nhân thường gặp gồm giãn tĩnh mạch thừng tinh, tinh hoàn ẩn, biến chứng teo tinh hoàn do quai bị, bất thường di truyền, rối loạn nội tiết và tắc đường dẫn tinh…

Theo bác sĩ Huy, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, nhiều trường hợp vô tinh vẫn còn cơ hội có con nếu được chẩn đoán đúng nguyên nhân và điều trị bằng các kỹ thuật vi phẫu hiện đại. Vì vậy, nam giới có tiền sử phẫu thuật tinh hoàn ẩn, teo tinh hoàn hoặc giãn tĩnh mạch thừng tinh nên khám sớm nếu chậm con, tránh bỏ lỡ cơ hội bảo tồn khả năng sinh sản và chức năng sinh lý.

* Tên nhân vật đã được thay đổi