TP.HCM – Anh Hải, 36 tuổi, không mặn mà chuyện vợ chồng từ tuổi đôi mươi nhưng ngại ngần, giấu bệnh, sau 10 năm kết hôn không có con đi khám mới phát hiện suy sinh dục, vô sinh.

Kết quả chẩn đoán suy sinh dục nặng, vô sinh, không tìm thấy tinh trùng dù được áp dụng kỹ thuật hiện đại nhất hiện nay là vi phẫu micro-TESE, khiến anh Hải suy sụp.

Bác sĩ Nguyễn Quang Vinh, Đơn vị Nam học, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM) cho biết, tại IVF Tâm Anh TP.HCM, riêng nam giới suy sinh dục chiếm khoảng 10% trong tổng số trường hợp vô sinh nam. Tỷ lệ thành công tìm thấy tinh trùng bằng các phương pháp lên đến 80%. Anh Hải là trường hợp đáng tiếc bởi phát hiện trễ, khó có con của chính mình.

Anh Hải kết hôn 10 năm trước, rối loạn xuất tinh, ít ham muốn, tần suất quan hệ vợ chồng ít ỏi. Chị Thu, vợ anh Hải, nhiều lần đề cập đi khám sức khỏe sinh sản nhưng anh từ chối, giấu tình trạng bệnh vì mặc cảm.

Cuối năm 2023, bố mẹ hai bên liên tục hối thúc, anh Hải mới cùng vợ đến khám ở bệnh viện tại TP.HCM. Chị Thu có sức khỏe sinh sản bình thường, trong khi kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ của anh Hải không có tinh trùng, bác sĩ khuyên tinh trùng để thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) nhưng họ từ chối.

Vợ chồng đến Trung tâm IVF Tâm Anh với mong muốn có con của chính mình. Bác sĩ Vinh cho biết, người bệnh vừa xét nghiệm tinh dịch đồ ở cơ sở trước, do đó không chỉ định lại giúp tiết kiệm chi phí. Anh Hải được xét nghiệm nội tiết sinh dục, chỉ số nội tiết FSH lên đến 30 mIU/ml (chỉ số trung bình ở nam giới thường dưới 12 mIU/ml), nồng độ testosterone giảm mạnh còn 0.9 nmol/l (chỉ số này ở nam giới khỏe mạnh thường từ 12 nmol/l trở lên).

Khám lâm sàng ghi nhận hai bên tinh hoàn teo nhỏ, kích thước khoảng hạt đậu nành. Thể tích tinh hoàn đo được chỉ khoảng 1 ml, trong khi trung bình từ 12 ml trở lên. Kết quả siêu âm cho thấy 2 bên tinh hoàn tổn thương.

Trường hợp anh Hải tiên lượng khó, bác sĩ xây dựng hai phương án, gồm áp dụng kỹ thuật vi phẫu micro-TESE tìm tinh trùng từ tinh hoàn song song cùng ngày chọc hút noãn của người vợ; đồng thời hướng dẫn người bệnh quy trình xin tinh trùng để thụ tinh ống nghiệm trong trường hợp phẫu thuật thất bại. Anh Hải chỉ chọn phương pháp phẫu thuật, mong có con của chính mình.

Tháng 2/2025, anh Hải được ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng đơn vị Nam học, Trung tâm IVF Tâm Anh TP.HCM cùng bác sĩ Vinh áp dụng kỹ thuật vi phẫu micro-TESE. Với sự hỗ trợ của hệ thống kính vi phẫu hiện đại, độ phóng đại gấp 30 lần, êkíp thuận lợi soi tìm trong hai tinh hoàn “siêu nhỏ”, cắt lọc 15 mẫu ống sinh tinh chuyển đến phòng labo ngay bên cạnh.

Chuyên viên phôi học ứng dụng hệ thống kính hiển vi đảo ngược độ phóng đại 200 lần, xé mô ống sinh tinh tuy nhiên toàn bộ mô đều thoái hóa, không có tinh trùng. Mô tinh hoàn được giải phẫu bệnh, kết quả tổn thương thoái hóa hyalin – mức độ nặng nhất không có tinh tử, không có tế bào mầm và tế bào sertoli, mô kẽ xơ hóa.

Anh Hải quyết tâm có con của chính mình, mong muốn được phẫu thuật lại sau vài tháng tới, tuy nhiên theo bác sĩ Vinh tiên lượng tìm thấy tinh trùng là rất thấp. Theo bác sĩ Vinh, trong mô tinh hoàn, quá trình sản xuất tinh trùng được chia thành nhiều cấp độ, gồm tinh nguyên bào (tế bào tinh trùng thấp nhất, nguyên thủy), tinh bào bậc 1, tinh bào bậc 2, tinh tử tròn, cuối cùng là tinh tử trưởng thành có đầu, thân và đuôi đầy đủ.

Các tế bào sertoli đóng vai trò nuôi tinh trùng, không có tế bào này khiến tiên lượng khả năng tìm thấy tinh trùng là rất thấp dù chỉ ở mức độ tinh nguyên bào. Vợ chồng anh được khuyên thụ tinh ống nghiệm từ tinh trùng hiến tặng để có con.

Bác sĩ Vinh cho biết, nam giới suy sinh dục có thể do thứ phát hoặc nguyên phát. Thứ phát thuộc các nguyên nhân bất thường ở vùng dưới đồi (trong não) hoặc tuyến yên, không sản xuất đủ các hormone hướng sinh dục để truyền tín hiệu đến tinh hoàn sản sản xuất testosterone. Suy sinh dục nguyên phát xảy ra do sự hoạt động bất thường của tinh hoàn, thường gặp ở nam giới lớn tuổi, hoặc nam giới trẻ do ảnh hưởng của độc chất, nhiều trường hợp không rõ nguyên nhân.

Các kết quả xét nghiệm di truyền của anh Hải bình thường, không ghi nhận viêm nhiễm, bệnh lý, được chẩn đoán suy sinh dục nguyên phát không rõ nguyên nhân. Đặc biệt, người bệnh béo phì, cao 1m70, nặng gần 85kg, chỉ số khối cơ thể BMI 28 (chỉ số BMI lý tưởng ở nam giới Việt Nam khoảng 20-25). Mỡ vùng bụng dày tràn xuống vùng bẹn, che lấp tinh hoàn.

Theo bác sĩ Vinh, hiện chưa có nghiên cứu xác định chính xác mối liên quan giữa tình trạng mỡ thừa vùng bụng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, tuy nhiên, tinh hoàn lẩn khuất trong lớp mỡ dày trong thời gian nhiều năm có thể dẫn đến tổn thương do nhiệt độ cao hơn giới hạn bình thường. Trường hợp của anh Hải nếu đến khám, điều trị sớm hơn, tăng cường vận động kiểm soát cân nặng, tiên lượng tỷ lệ tìm thấy tinh trùng cao hơn.

Hiện nay, nam giới suy sinh dục tùy tình trạng có thể được điều trị hiệu quả bằng nhiều phương pháp như dùng thuốc, phẫu thuật, vi phẫu micro-TESE tìm tinh trùng để thụ tinh trong ống nghiệm giúp có con. Tuy nhiên một số nam giới tâm lý chủ quan, ái ngại, giấu bệnh, phát hiện trễ khi tình trạng bệnh nặng dẫn đến gặp nhiều hạn chế trong điều trị.

Bác sĩ Vinh khuyến cáo, vợ chồng sau kết hôn sáu tháng đến một năm chưa có con nên đến khám toàn diện sức khỏe sinh sản và điều trị sớm. Nam giới khi có bất kỳ dấu hiệu suy giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương, rối loạn xuất tinh, bộ phận sinh dục teo nhỏ… nên chủ động khám giúp tăng tỷ lệ thành công, giảm chi phí, cải thiện chất lượng cuộc sống.

*Tên người bệnh đã được thay đổi