Tiêm HPV mũi 3 trễ có sao không? Vắc xin phòng HPV là phương pháp phòng ngừa quan trọng bảo vệ sức khỏe của trẻ em, người lớn trước nguy cơ mắc mụn cóc sinh dục, ung thư do loại virus này gây ra, đặc biệt là ung thư cổ tử cung căn bệnh thường gặp ở nữ giới. Lịch tiêm bao gồm 2 hoặc 3 mũi tùy vào loại vắc xin và độ tuổi tiêm chủng. Tiêm vắc xin đủ liều, đúng lịch mang lại hiệu quả phòng bệnh tốt nhất.
Bài viết được tham vấn Y khoa bởi BS Phạm Hồng Thuyết – Quản lý Y khoa vùng 1 Mekong, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC
Số mũi tiêm của vắc xin phòng HPV sẽ tùy thuộc vào độ tuổi và loại vắc xin được lựa chọn hoặc chỉ định. Cụ thể, số mũi tiêm sẽ dao động từ 2 – 3 mũi, với hiệu quả phòng mụn cóc sinh dục (sùi mào gà) và các bệnh ung thư do HPV đến 90% khi tiêm đủ mũi, đúng lịch.
Hiện, Việt Nam đang lưu hành chủ yếu vắc xin Gardasil và Gardasil 9 phòng HPV. Hai loại vắc xin đều được sản xuất bởi hãng dược phẩm MSD – Mỹ.
| Vắc xin HPV | Phòng ngừa | Đối tượng | Lịch tiêm |
| Gardasil (Mỹ) | 4 tuýp HPV 6, 11, 16 và 18 | Bé gái và phụ nữ từ 9 – 26 tuổi | Bé gái từ 9 tuổi đến dưới 14 tuổi
Phác đồ 2 mũi:
Phác đồ 3 mũi:
Bé gái từ 14 tuổi và phụ nữ đến 26 tuổi Phác đồ 3 mũi:
|
| Gardasil 9 (Mỹ) | 9 tuýp HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 | Trẻ em và người lớn, bất kể nam nữ từ 9 – 45 tuổi | Trẻ từ 9 tuổi – < 15 tuổi tiêm lần đầu tiên:
Phác đồ 2 mũi
Nếu tiêm mũi 2 cách mũi 1 dưới 5 tháng, cần tiêm mũi 3 cách mũi 2 ít nhất 3 tháng. Phác đồ 3 mũi (0 – 2 – 6)
Người từ 15 tuổi – 26 tuổi tiêm lần đầu tiên:
|
Theo thống kê năm 2023 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), HPV liên quan đến hơn 690.000 ca ung thư của hai giới mỗi năm, gồm ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, ung thư âm đạo, ung thư hầu họng và ung thư hậu môn. Do đó, việc chủng ngừa loại virus này cho trẻ em từ 9 tuổi cho đến người lớn 45 tuổi là rất quan trọng và cần thiết.
Vắc xin phòng HPV là loại vắc xin hiếm hoi có khả năng phòng bệnh ung thư. Tiêm vắc xin không chỉ mang lại sự bảo vệ cho bản thân người tiêm, mà còn bảo vệ sức khỏe bạn tình và tiến đến mục tiêu lớn hơn là bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Sức khỏe được bảo vệ khỏi loại virus này cũng đồng nghĩa với việc tiết kiệm chi phí điều trị bệnh.
Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí BMC, tiêm vắc xin có thể giảm đến 8.000 USD tương đương với 200 triệu chi phí điều trị các bệnh do virus này gây ra.
Theo nguyên tắc, tiêm đủ 2 hoặc 3 mũi vắc xin phòng HPV theo số liều quy định cho từng độ tuổi là rất quan trọng để đảm bảo được hiệu quả bảo vệ tối ưu của vắc xin. Nếu tiêm không đủ 3 mũi, tính sinh miễn dịch của vắc xin sẽ không được đảm bảo, người được tiêm chủng có nguy cơ nhiễm bệnh.
Vắc xin Gardasil có lịch tiêm 3 mũi, cho trẻ em gái và phụ nữ trong độ tuổi được chỉ định 9 – 26 tuổi. Còn vắc xin Gardasil 9 có lịch tiêm 2 hoặc 3 mũi cho trẻ em gái, trẻ em trai, nam và nữ từ 9 – 45 tuổi tùy vào độ tuổi bắt đầu tiêm chủng.
Vắc xin HPV hoạt động bằng cách kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể chống lại các chủng virus nguy hiểm. Tuy nhiên, quá trình này không phải xảy ra tức thì mà cần thời gian để cơ thể “làm quen” và sản xuất đủ lượng kháng thể để bảo vệ lâu dài. Trong đó, mũi 1 là mũi khởi động, giúp cơ thể bắt đầu nhận diện các thành phần của vắc xin – tức là “mô hình” của virus, từ đó kích hoạt phản ứng miễn dịch. Tuy nhiên, mức kháng thể sau mũi này vẫn còn thấp và chưa đủ để bảo vệ cơ thể không bị lây nhiễm.
Mũi 2 được tiêm sau mũi đầu 2 tháng (đối với vắc xin Gardasil), mũi này củng cố phản ứng miễn dịch ban đầu, tăng cường sản sinh kháng thể cần thiết. Khi kết hợp với mũi đầu, mũi thứ 2 tạo ra một lớp bảo vệ cơ bản trước các chủng HPV.
Trong khi đó, mũi 3 hoặc mũi 2 (đối với vắc xin Gardasil 9 tiêm cho trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi) đóng vai trò “mũi nhắc”, mũi tiêm này tối đa hóa khả năng ghi nhớ của hệ miễn dịch, giúp cơ thể duy trì mức độ kháng thể cao trong nhiều năm, thậm chí trong nhiều thập kỷ.
Không tiêm đủ 2 – 3 mũi sẽ khiến hệ miễn dịch không thể đạt được mức bảo vệ lâu dài, làm giảm đáng kể hiệu quả phòng ngừa ung thư và các bệnh lý liên quan.
Xét về mặt kinh tế hay cả về hiệu quả của vắc xin, thì việc tiêm sớm từ 9 tuổi và trước sinh nhật 15 đều sẽ hiệu quả hơn. Vì, trẻ chỉ cần tiêm 2 mũi và độ tuổi này 9 – 14 tuổi còn được xem là “độ tuổi vàng” tiêm chủng HPV vì cơ thể lúc này có khả năng tạo miễn dịch cao, lâu dài, duy trì nồng độ kháng thể không suy giảm theo thời gian.
Tiêm HPV mũi 3 trễ có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm virus khi hệ miễn dịch chưa đủ sức chống lại mầm bệnh. Trước khi đưa vào tiêm chủng bất kỳ loại vắc xin nào, lịch tiêm của mỗi loại đều đã được tính toán cẩn thận với số liều và khoảng cách giữa các mũi tiêm được thiết kế sao cho đảm bảo hiệu quả sản sinh kháng thể tốt nhất, tính sinh kháng thể bền vững nhất.
Khoảng cách giữa các liều đã được tính toán cẩn thận, để ngay khi nồng độ kháng thể sinh ra từ liều tiêm trước đó có dấu hiệu suy giảm, liều tiếp theo sẽ được tiêm ngay để duy trì lượng kháng thể ổn định, cung cấp khả năng phòng bệnh cho người được tiêm.
Vì lý do đó, nếu tại thời điểm nồng độ kháng thể suy giảm, mà không tiêm liều tiếp theo, nguy cơ lây nhiễm và mắc các bệnh do HPV sẽ tăng cao, bởi cơ thể lúc này miễn dịch cơ thể không đủ khả năng chống lại sự tấn công của virus. Do đó, tóm lại việc chủ động tiêm ngừa vắc xin sớm, đủ mũi, đúng lịch là phương pháp đảm bảo hiệu quả phòng bệnh tối ưu.
Nếu chẳng may tiêm HPV mũi 3 trễ một vài tuần hay thậm chí vài tháng so với ban đầu, dù làm tăng nguy cơ lây nhiễm và mắc bệnh nhưng không ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả vắc xin khi lịch tiêm vẫn chưa hoàn thành. Điều người tiêm chủng cần làm lúc này là đến trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ tư vấn và hướng dẫn cụ thể. Sau khi tiêm các mũi, nên thực hiện các biện pháp thăm khám tăng cường như tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ để đảm bảo sức khỏe toàn diện.
Nếu mũi 3 bị tiêm muộn hơn lịch trình ban đầu trong khoảng vài tuần hoặc vài tháng, nghiên cứu cho thấy vẫn có thể tiếp tục tiêm mà không ảnh hưởng quá lớn đến hiệu quả bảo vệ. Vắc xin có khả năng kích thích miễn dịch mạnh mẽ, và sự nhắc lại qua các mũi còn giúp “ghi nhớ” các thành phần virus lâu dài.
Hướng dẫn từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ cũng khẳng định rằng, nếu thời gian tiêm bị gián đoạn, không cần tiêm lại từ đầu, chỉ cần tiêm bổ sung mũi còn thiếu là cơ thể vẫn có thể tiếp tục hoàn tất miễn dịch.
Tuy nhiên, trong trường hợp mũi 3 bị lùi ra quá xa, đặc biệt trên 1 năm, khả năng miễn dịch chống lại virus có thể bị suy giảm. Mũi nhắc lại này đóng vai trò kích thích cơ thể “nhớ” lại virus và duy trì kháng thể ở mức đủ cao để bảo vệ lâu dài. Khi khoảng cách giữa mũi 2 và mũi 3 quá lớn, sự gián đoạn miễn dịch có thể khiến mức độ bảo vệ không đạt tối ưu, đặc biệt đối với các chủng nguy hiểm như HPV chủng 16 và 18 – vốn là nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung.
Do đó, nếu không tiêm phòng theo đúng lịch hẹn, thì vẫn nên tiếp tục tiêm mũi tiếp theo càng sớm càng tốt. Trước khi tiêm vắc xin, nên thông báo với bác sĩ để được hướng dẫn lịch tiêm bổ sung kịp thời, phù hợp. Việc tiêm như vậy vẫn sẽ mang lại hiệu quả bảo vệ và không làm mất tác dụng của liều tiêm trước, tuy nhiên nếu tiêm đúng lịch hẹn hiệu quả bảo vệ sẽ tối ưu hơn.
Nếu tiêm HPV mũi 3 trễ hẹn sẽ không cần phải tiêm lại từ đầu. Tùy theo mỗi loại vắc xin sẽ có quy định về khoảng cách tối thiểu và tối đa. Đối với vắc xin phòng các bệnh mụn cóc sinh dục và ung thư do HPV, bác sĩ sẽ hẹn đối tượng tiêm phòng theo lịch hẹn thường quy, đảm bảo thời gian tối thiểu giữa các liều vắc xin. Do đó, dù có đi tiêm trễ hẹn so với lịch tiêm thì chi cần tiêm ngay liều tiếp theo càng sớm càng tốt để hoàn thành lịch tiêm mà không cần phải tiêm lại từ đầu.
Trung tâm tiêm chủng của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cũng là lựa chọn uy tín với nguồn vắc xin chính hãng, đa dạng, được bảo quản theo tiêu chuẩn GSP. Đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm và quy trình tiêm chủng an toàn giúp khách hàng hoàn toàn yên tâm.
Đồng thời VNVC cũng là đơn vị tiên phong với giải pháp nhắc lịch tiêm tự động qua tin nhắn và cuộc gọi, giúp khách hàng tránh quên lịch tiêm, đảm bảo hiệu quả phòng bệnh tối ưu.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, tiêm HPV mũi 3 trễ có sao không? Việc tiêm trễ không làm ảnh hưởng đến hiệu quả của vắc xin, nhưng có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với virus khi cơ thể được bảo vệ đầy đủ, nhất là khi tiếp xúc với các chủng virus nguy cơ cao. Do đó, tiêm vắc xin đúng lịch và đủ mũi vẫn là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất, không chỉ riêng phòng các bệnh gây ra do HPV mà còn áp dụng cho tất cả các loại vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm khác.
