Nối vị tràng thường được ứng dụng trong điều trị một số bệnh lý tiêu hóa liên quan đến tắc nghẽn tá tràng, nhằm cải thiện triệu chứng, đảm bảo hoạt động bình thường của đường ruột. Vậy khi nào cần nối vị tràng, phương pháp này được thực hiện như thế nào?
Nối vị tràng (Gastrojejunostomy) là phẫu thuật tạo đường thông mới giữa dạ dày và hỗng tràng, bỏ qua đoạn tá tràng tắc nghẽn, tổn thương do u hoặc loét. Đường thông mới này giúp thay đổi đường đi của thức ăn từ dạ dày vào ruột non. Nhờ vậy, thức ăn lưu thông tốt, giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng mà không bị ách tắc ở các vị trí đang thương tổn.
Nắm rõ đặc điểm giải phẫu trong kỹ thuật nối vị tràng rất quan trọng giúp lập phác đồ điều trị thích hợp và thực hiện an toàn.
Phương pháp này liên quan trực tiếp đến dạ dày. Dạ dày là cơ quan hình chữ J, nằm ở phần trên của bụng. Cơ quan này gồm 5 phần: tâm vị, thân vị, đáy vị, hang vị và môn vị. Đối với phẫu thuật nối dạ dày – hỗng tràng, chỗ nối thường ở hang vị hoặc thân vị dưới vì đây là vị trí có tính linh động tốt, thuận lợi cho việc mở, tạo miệng nối. (1)
Bên cạnh đó, kỹ thuật nối vị tràng còn liên quan đến quai hỗng tràng. Hỗng tràng là đoạn giữa ruột non, tiếp nối sau tá tràng (phần đầu tiên của ruột non) và trước hồi tràng (phần cuối cùng ruột non). Theo đó, vị trí được chọn để nối nằm cách dây chằng Treitz tầm 20 – 40 cm, đảm bảo cấp máu liên tục từ hệ động mạch mạc treo ruột cho miệng nối
Bác sĩ có thể chỉ định nối vị tràng để điều trị một số bệnh lý tiêu hoá như:
Tắc nghẽn đường ra dạ dày là tình trạng thức ăn không thể từ dạ dày đi xuống ruột non do bị tắc nghẽn bởi mô sẹo, viêm loét, hẹp môn vị… Tình trạng này khiến người bệnh thường xuyên bị buồn nôn hoặc nôn ngay sau khi ăn; đau bụng; nhanh no, sụt cân bất thường… Lúc này, nối vị hỗng tràng tạo đường dẫn mới cho thức ăn từ hang vị dạ dày xuống ruột non dễ dàng hơn.
Trường hợp người bệnh ung thư như ung thư tuyến tụy không thể cắt bỏ khối u, dẫn tới tắc nghẽn thì nối vị tràng là phương án được ưu tiên lựa chọn. Đồng thời, kỹ thuật này cũng được áp dụng cho trường hợp ung thư dẫn tới tắc nghẽn đường tiêu hóa như ung thư dạ dày hay ung thư tá tràng.
Bên cạnh các bệnh lý ác tính, nối vị tràng cũng được cân nhắc trong điều trị một số bệnh lý về tiêu hóa nhưng lành tính như tắc nghẽn tá tràng không do ung thư, hẹp tá tràng sau phẫu thuật hoặc tạo hình… nhằm khắc phục vấn đề tắc nghẽn đường tiêu hóa người bệnh đang gặp phải.
Trường hợp tá tràng đang tổn thương và cần thời gian hồi phục, bác sĩ cũng chỉ định nối vị tràng giúp chuyển hướng đi của thức ăn tạm thời. Ngoài ra, phương pháp này là một phần của phẫu thuật giảm cân khi bác sĩ tạo miệng nối giữa dạ dày và hỗng tràng để giảm dung tích dạ dày và thay đổi đường đi thức ăn, từ đó hỗ trợ giảm cân. (2)
Tùy thuộc vào vấn đề người bệnh gặp phải mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp nối vị tràng phù hợp nhằm đảm bảo an toàn, tối ưu hiệu quả, hạn chế rủi ro, các phương pháp này có thể bao gồm:
Kỹ thuật mở đường thông dạ dày với quai đầu hỗng tràng, loại bỏ đoạn tá tràng tắc nghẽn nhằm chuyển hướng đường đi của thức ăn – trực tiếp từ dạ dày xuống ruột non, thuận chiều nhu động ruột và không đi qua tá tràng giúp tiêu hóa hiệu quả, hạn chế trào ngược hay buồn nôn.
Đây là kỹ thuật tạo đường thông giữa dạ dày và ruột non. Nối vị tràng trước đại tràng thường phù hợp với tình trạng mạc treo co rút hay có u xâm lấn. Nối vị tràng sau đại tràng là thủ thuật cơ bản, có miệng nối phía sau đại tràng ngang nối vào mặt sau dạ dày, sử dụng cho các trường hợp bệnh còn lại.
Phương pháp tạo ra đường tiêu hóa nối trực tiếp với ruột non. Vậy nên, thức ăn từ dạ dày vào quai hỗng tràng riêng biệt, trong khi dịch mật và tụy đi theo quai khác trước khi hòa trộn lại với nhau ở đoạn ruột non phía dưới. Nhờ vậy, giúp người bệnh ăn uống nhẹ nhàng, tránh trào ngược. Dựa vào tình trạng sức khỏe mỗi người, bác sĩ cân nhắc mổ mở, nội soi hoặc robot để đảm an toàn, tối ưu hiệu quả điều trị.
Quy trình nối vị tràng gồm các bước: gây mê, mở bụng/đặt trocar, tìm quai hỗng tràng, tạo miệng nối, khâu nối và kiểm tra cầm máu.
Tùy vào phương pháp nối vị tràng, cần chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ y tế phù hợp, có thể bao gồm:
Đối với người bệnh:
Thông thường, sau nối vị tràng người bệnh cần khoảng 6 tuần để hồi phục. Thời gian phục hồi có thể ngắn hoặc dài hơn tùy mức độ phức tạp của ca phẫu thuật, khả năng đáp ứng điều trị, cách chăm sóc sau mổ…
Sau phẫu thuật, người bệnh cần được theo dõi tối thiểu khoảng 24 tiếng hoặc 2 – 3 ngày nhằm theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng, chảy máu, rò rỉ… và kiểm tra ống thông hàng ngày. Tùy trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể kê đơn thuốc nhằm kiểm soát triệu chứng người bệnh gặp phải, ví dụ thuốc giảm đau, chống viêm…
Người bệnh sau nối vị hỗng tràng cần được theo dõi biểu hiện liên tục kết hợp với chế độ dinh dưỡng hợp lý, sử dụng thuốc giảm đau đúng cách và vận động phù hợp. Cụ thể:
Tại bệnh viện:
Chăm sóc tại nhà:
Tương tự hầu hết các phẫu thuật khác, nối vị tràng có thể gây ra một số rủi ro, biến chứng nhất định như:
Sau phẫu thuật, người bệnh có thể buồn nôn hoặc nôn do tác dụng phụ của thuốc gây mê cùng một số triệu chứng khác như đau bụng, chướng bụng, không xì hơi được, khó tiêu… vì hệ tiêu hóa chưa quen với sự thay đổi này.
Tuy khá hiếm gặp, nhưng nếu không đảm bảo kỹ thuật mổ, có thể gây chảy máu ổ bụng. Tùy theo mức độ mất máu, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bảo tồn hoặc mổ lại. Bên cạnh đó, người bệnh còn có khả năng đối mặt với tình trạng tắc ruột hoặc rò rỉ miệng nối.
Nối vị hỗng tràng tiềm ẩn nguy cơ dẫn tới một số biến chứng muộn như:
Phương pháp nối vị tràng chỉ kết nối một phần dạ dày và hỗng tràng, từ đó làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, đặc biệt khả năng hấp thu sắt, canxi… Về lâu dài, nếu không có chế độ ăn uống khoa học, có thể dẫn đến thiếu hụt chất dinh dưỡng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, nối vị tràng là một phương pháp điều trị tích cực cho các vấn đề tiêu hóa thường gặp, giúp người bệnh khôi phục chức năng tiêu hóa hiệu quả. Tuy nhiên, tương tự các phương pháp phẫu thuật khác, chỉ định nối vị tràng được bác sĩ cân nhắc thực hiện sau khi có kết quả chẩn đoán, đánh giá lợi ích, rủi ro mà người bệnh có thể gặp phải. Để tối ưu hiệu quả điều trị, người bệnh cần chủ động thăm khám ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường liên quan như đau bụng, đầy hơi, khó tiêu, nôn ói…
