Sốt 40 – 41 độ C cần làm gì ngay để tránh hậu quả?

Sốt 40 – 41 độ C là tình trạng khẩn cấp, cần có hướng xử trí kịp thời, bảo vệ sức khỏe và tính mạng. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp nguyên nhân, biến chứng và các nguyên tắc xử lý tình trạng này.

Sốt 40 độ C là tình trạng gì?

Sốt 40 độ C là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, người bệnh hay người thân cần gọi cho bác sĩ để được can thiệp y tế ngay lập tức. Mức nhiệt này nằm trong nhóm sốt rất cao (từ 39,1 độ C đến 41 độ C). Về cơ bản, nhiệt độ bình thường của con người chỉ ở khoảng 37 độ C và có dao động nhẹ. Tình trạng sốt xảy ra khi mức nhiệt vượt qua ngưỡng trung bình này, đóng vai trò như phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch để chống lại nhiễm trùng.

Vì sao cơ thể có thể sốt cao đến 40 – 41 độ C?

Sốt không phải bệnh mà là triệu chứng. Vùng dưới đồi (trong não) đóng vai trò như “bộ điều nhiệt”, chủ động thiết lập thân nhiệt lên mức cao hơn khi hệ miễn dịch phát hiện mầm bệnh. Có rất nhiều nguyên nhân gây sốt cao, phổ biến nhất bao gồm: (1)

• Nhiễm trùng do virus hoặc vi khuẩn: Cúm, COVID-19, nhiễm trùng đường tiêu hóa, đường tiết niệu hoặc nhiễm trùng da.
• Kiệt sức do nhiệt.
• Các bệnh lý viêm và tự miễn: Ví dụ như viêm khớp dạng thấp.
• Tác dụng phụ của thuốc và vắc-xin: Kháng sinh, thuốc điều trị cao huyết áp, thuốc chống co giật, hoặc sau khi tiêm các loại vắc-xin như uốn ván, bạch hầu, ho gà, COVID-19.
• Khối u ung thư (ác tính).

Thân nhiệt tăng vọt lên 40 – 41 độ C để lại hậu quả gì?

Nếu không được kiểm soát, sốt quá cao có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như:

• Co giật: Sốt rất cao có thể gây co giật ở người lớn và đặc biệt phổ biến ở trẻ em. Khoảng 2%-4% trẻ em dưới 5 tuổi (phổ biến nhất từ 6 tháng đến 5 tuổi) có nguy cơ bị co giật do sốt, gây mất ý thức, rung giật tay chân hoặc cứng người.
• Nguy hiểm cho người có bệnh tim và phổi: Thậm chí ở mức sốt vừa phải, tình trạng này cũng rất nguy hiểm với người lớn mắc các rối loạn về tim hoặc phổi vì sốt làm tăng nhịp thở và nhịp tim.
• Lú lẫn, ảnh hưởng nhận thức và trầm trọng bệnh sa sút trí tuệ: Sốt rất cao có thể khiến não bộ bị “quá nhiệt”, ảnh hưởng đến quá trình xử lý nhận thức, gây ra ảo giác, lú lẫn, buồn ngủ cực độ và làm suy giảm trầm trọng tình trạng tâm thần ở những người mắc bệnh sa sút trí tuệ.
• Rối loạn tim mạch: Sốt thường đi kèm với các triệu chứng như nhịp tim đập nhanh hơn bình thường.
• Nguy cơ mất nước nghiêm trọng: Sốt cao kéo theo tình trạng đổ mồ hôi liên tục, gây mất nước trầm trọng cho cơ thể.
• Cảnh báo bệnh đe dọa tính mạng và nguy cơ suy đa tạng: Sốt cao có thể là dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng, đe dọa tính mạng. Nếu không được điều trị và vượt quá ngưỡng 41 độ C, các cơ quan trong cơ thể sẽ bắt đầu rối loạn và cuối cùng dẫn đến suy tạng hoàn toàn.
• Sốc nhiệt và nguy cơ tử vong: Cơ thể có thể bị sốt do kiệt sức vì nhiệt. Bên cạnh đó, việc điều trị sai cách, chẳng hạn như dùng aspirin hạ sốt cho trẻ dưới 17 tuổi, có thể gây ra hội chứng Reye – một căn bệnh có thể dẫn đến tử vong.

Sốt cao 40 – 41 độ C phải làm gì để giải quyết ngay?

Khi ở mức nhiệt nguy hiểm này, người bệnh cần nhanh chóng áp dụng các biện pháp sau:

1. Lập tức đến bệnh viện

Người bệnh hay người thân phải gọi ngay cho bác sĩ nếu có thân nhiệt từ 39,4 độ C trở lên, hoặc trẻ em sốt 40 độ C. Người bệnh cần được đưa ngay đến phòng cấp cứu nếu sốt đi kèm các triệu chứng nguy hiểm sau:

• Đau đầu dữ dội, cứng cổ, nhạy cảm bất thường với ánh sáng.
• Co giật hoặc động kinh kéo dài hơn 5 phút.
• Khó thở, đau tức ngực hoặc đau bụng dữ dội.
• Lú lẫn, thay đổi giọng nói, hành vi kỳ lạ hoặc rất buồn ngủ, khó đánh thức.
• Phát ban đỏ (các đốm xuất huyết nhỏ dưới da) hoặc nôn mửa liên tục.
• Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi bị sốt.

Xem thêm: Sốt 42 độ C ở người lớn và trẻ em cần làm gì ngay lập tức?

2. Uống thuốc hạ sốt

Bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc để hạ sốt và giảm đau nhức cơ thể. Lưu ý đặc biệt quan trọng, tuyệt đối không cho trẻ em dưới 17 tuổi sử dụng aspirin để tránh nguy cơ mắc hội chứng Reye có thể gây tử vong.

3. Chườm ấm hạ nhiệt

Người bệnh cần được làm mát cơ thể bằng cách tắm nước hơi ấm, khoảng 36,7 độ C, đắp khăn mặt ẩm lên vùng trán và cổ tay của người bệnh để giúp giảm nhiệt độ.

4. Bù chất lỏng và nước liên tục

Người bệnh cần uống nhiều chất lỏng (tốt nhất là nước lọc) để làm mát cơ thể và phòng ngừa nguy cơ mất nước do sốt. Người bệnh cần uống đủ lượng nước sao cho nước tiểu luôn trong và có màu vàng nhạt.

5. Mặc quần áo thông thoáng

Người bệnh cần được mặc quần áo thông thoáng. Đảm bảo người bệnh được nghỉ ngơi nhiều, ăn các thức ăn nhẹ dễ tiêu hóa để cơ thể phục hồi. Nếu trẻ bị co giật, đặt trẻ nằm nghiêng trên sàn, nới lỏng quần áo chật chội và không đặt bất cứ vật gì vào miệng trẻ.

Làm sao để hạn chế nguy cơ sốt cao 40 – 41 độ C tái diễn nhiều lần?

Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi thường hay gặp phải tình trạng sốt tái phát (sốt chu kỳ), trong đó các cơn sốt kéo dài vài ngày rồi biến mất và lại xuất hiện trở lại. Để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm – nguyên nhân chính gây ra sốt, bạn nên thực hiện các biện pháp sau:

• Tiêm phòng: Đảm bảo tiêm đầy đủ các loại vắc-xin theo khuyến cáo, như vắc-xin cúm và COVID-19.
• Rửa tay thường xuyên: Rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, khi ở nơi đông người hoặc tiếp xúc động vật. Có thể dùng nước rửa tay sát khuẩn khi không có sẵn nước.
• Tránh lây nhiễm: Không chạm tay vào mắt, mũi, miệng. Che miệng khi ho hoặc hắt hơi (nên ho vào nếp gấp khuỷu tay). Tuân thủ việc đeo khẩu trang và giữ khoảng cách xã hội.
• Không dùng chung đồ dùng: Tránh dùng chung cốc, chai nước và dụng cụ ăn uống với người khác.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Người bệnh cần đến trực tiếp cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp.

Khoa Nội Tổng hợp là 1 trong những khoa lâm sàng trọng điểm thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, cung cấp dịch vụ khám và tầm soát bệnh tổng quát; khám và điều trị các bệnh lão khoa; điều trị giảm nhẹ cho người mắc bệnh mạn tính hay các bệnh ở giai đoạn cuối; khám và điều trị các bệnh đa chuyên khoa, bệnh đường hô hấp, tiêu hoá, da liễu, các bệnh nhiễm khuẩn…

Việc nắm được cách xử lý khi bị sốt 40 – 41 độ C sẽ giúp bảo vệ hệ thần kinh và các cơ quan nội tạng. Đừng chủ quan, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất nếu tình trạng sốt không thuyên giảm hoặc đi kèm với các dấu hiệu nguy hiểm